Voor zover bekend zijn mensen al sinds mensenheugenis omnivoren geweest: we eten dieren, maar ook planten. De mens legde daar zo’n 12.000 jaar geleden de basis voor met het begin van landbouw. De eerste planten werden toen gedomesticeerd, oftewel verbouwd. Ironisch genoeg heeft dat uiteindelijk niet betekend dat we meer planten zijn gaan eten.

Eerst nam het aantal verschillende soorten planten in ons dieet af. Want waarom zou je tientallen verschillende bladgroentes eten als spinazie snel groeit en goed te verbouwen is? Daarna nam ook nog eens de hoeveelheid groente die we aten af, bijvoorbeeld omdat we ook heel goed werden in het houden van dieren, en later ook omdat de Industriële Revolutie veel meer verschillende soorten voedsel beschikbaar maakte.

Onze huidige definitie van groente bestaat waarschijnlijk pas enkele honderden jaren. Groente is het eetbare gedeelte van een plant; een plant die de mens als voedsel dient? Nee. Hoewel het logisch klinkt, is die definitie veel te breed. (Overigens is er geen verschil in betekenis tussen de woorden groenten en groentes. Dat is simpelweg een kwestie van persoonlijke voorkeur.

Wat is dan wel groente? Zie voor het volledige overzicht van de soorten die we bespreken de lijst aan het begin van dit artikel.

Indeling van groentes

Groentes kun je op verscheidene manieren indelen:

1. Indeling op basis van eetbaar deel van de plant

Dit is de meest gehanteerde manier om groentes in soorten in te delen. Overigens is er voor gekozen om, waar nodig, de culinaire indeling te laten prevaleren.

  • Bladgroentes: Bladgroentes worden gewoonlijk gegeten om hun bladeren en soms stengeldelen. De meeste soorten hoeven slechts kort te worden gekookt, of worden zelfs rauw geconsumeerd.
  • Bloemgroentes: Deze indeling is niet bijzonder gebruikelijk, maar artisjok, bloemkool, broccoli en kardoen zijn eigenlijk eetbare bloemdelen.
  • Kiemgroentes en spruitgroentes: In de keuken verschillen de toepassingen en smaak van deze uitgebreide groep behoorlijk. Wel geldt dat ze vrijwel nooit rauw geconsumeerd worden. In de keuken worden kiemgroentes en spruitgroentes vaak vooral om de textuur gebruikt, en soms ook voor de smaak.
  • Wortelgroentes: De verschillende soorten wortels kennen in de keuken vrijwel dezelfde toepassingen.
  • Paddenstoelen: Paddenstoelen zijn feitelijk niet eens planten, maar ze worden vaak als een soort groente bereid en gegeten. Daarom hebben we ze ook in dit overzicht gezet.
  • Stengelgroentes: Soms worden deze soorten ook ingedeeld bij de bladgewassen, maar het zijn echt specifiek de stengels (en bij de artisjok en kardoen de onvolgroeide bloemen, zie ook hierboven) die we eten.
  • Vruchtgroentes: Het is ook mogelijk deze vruchtgroentes te beschouwen als fruit. Omdat we deze vruchten echter meestal bereiden als groente is daar niet voor gekozen.

2. Indeling op basis van kleur

Soms worden groentes ook gesorteerd naar kleur. Onder andere voedingsconsulenten maken soms dit onderscheid om zo op een eenvoudige manier te kunnen variëren met je voedselinname; de voedingswaarde blijkt namelijk dan behoorlijk anders te zijn.

3. Indeling op basis van voedingswaarde

Naast de ruwe verdeling in kleur kun je natuurlijk ook specifieker naar de voedingswaarde kijken. Groentes zijn reuzengezond. Er zijn overigens wel belangrijke onderlinge verschillen.

4. Indeling op basis van culinaire toepassing

Elke keuken gebruikt weer z’n eigen groentes en combinaties daarvan. Soms is dat effect zo sterk dat je van bepaalde soorten zegt dat die typisch voor een bepaalde keuken zijn.

  • Mediterrane groentes (omvat onder andere Franse, Griekse, Italiaanse, Provençaalse, Spaanse en Turkse groentes).
  • Aziatische of Oosterse groentes (Chinese, Indiase, Indonesische, Indische, Japanse en Thaise groentes).

5. Indeling op basis van bereidingswijze

Vanzelfsprekend kun je groentes ook indelen naar de wijze van bereiden. We vinden echter dat de enige echt logische indeling is om groentes die rauw gegeten worden te scheiden van groentes die (meestal) eerst bereid moeten worden.

6. Vergeten groenten

Zoals we in de inleiding van dit artikel al bespraken, is er al sinds de mens groentes verbouwt een trend waarbij het aantal soorten groentes dat wordt geteeld afneemt. Dergelijke groentesoorten noemen we ook wel vergeten groenten. Dat kunnen zeldzame varianten zijn, zoals blauwe aardappels, of vrijwel onbekende planten, zoals melde.

7. Seizoensgroenten

We zijn van vele groentes tegenwoordig gewend dat ze jaarrond in de supermarkt verkrijgbaar zijn - en in veel gevallen nog vers ook. Hoewel dat voor de meeste koks erg aangenaam is, heeft dit ook een keerzijde. Het komt namelijk regelmatig voor dat dergelijke groentes uit verre oorden moeten worden ingevlogen, of dat ze hartje winter in een verwarmde kas in Nederland worden geteeld.

Daarom kan het nuttig zijn te kijken welke groentes er in het seizoen zijn. Ook omdat dit voor diezelfde kok een leuke manier is om gedurende het jaar te kunnen variëren. Op GroenteGroente.nl hebben we een uitgebreid overzicht van welke groentes er in welke maand in het seizoen zijn.

labels:

Zie ook: