Bakken in Roomboter en Olijfolie: Voordelen en Nadelen

Bij het bakken rijst vaak de vraag: wat is de beste keuze, roomboter of olijfolie? Beide opties hebben hun eigen voor- en nadelen, afhankelijk van het gerecht en de gewenste resultaten. In dit artikel duiken we dieper in de verschillen en overeenkomsten tussen roomboter en olijfolie, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken.

De Basis: Vetten en Oliën

Om te beginnen is het belangrijk om de basiskennis over vetten op te frissen. Vetten kunnen worden onderverdeeld in:

• Onverzadigde vetzuren: Vloeibaar bij kamertemperatuur, zoals olijfolie.
• Verzadigde vetzuren: Hard bij kamertemperatuur, zoals boter.

De onverzadigde vetten worden vervolgens onderverdeeld in enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren. Een handig ezelsbruggetje is: onverzadigde vetten zijn oké en verzadigde vetten zijn verkeerd.

Roomboter: Smaak en Textuur

We kunnen ons allemaal vinden in het gegeven dat boter lekker veel smaak meegeeft aan gerechten. Ons advies zou zijn om bij het maken van een naturel cake boter te gebruiken, omdat deze de smaak bepaalt. De substantie van boter is zwaarder dan die van olie en daardoor wordt de textuur van de cake automatisch ook zwaarder. Als je zo’n cake op boterbasis uit de koelkast haalt, heeft deze langer nodig om op kamertemperatuur te komen. Roomboter mag ook niet ontbreken in mijn koelkast. Ik gebruik het om te bakken en dan voornamelijk bij zoete baksels zoals brownies. Ook roomboter is wat mij betreft onmisbaar om aardappelpuree romig te maken, en ik serveer altijd een klontje roomboter bij poffertjes. En laat ik kruidenboter niet vergeten… zo lekker!

Nadelen van Roomboter

Het lichaam heeft vet nodig om goed te functioneren. Het maakt echter wel uit hoeveel vet je eet en om wat voor soort vet het gaat: verzadigd vet of onverzadigd vet. Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol in het bloed, wat de kans op hart- en vaatziekten vergroot.

Sommige mensen bedoelen margarine als ze boter zeggen en zeggen roomboter als ze boter bedoelen.

Ghee is een veelgebruikt hard soort vet in onder meer de Indiase keuken. Ghee wordt gemaakt door tijdens het smelten van boter de melkbestanddelen er af te scheppen. Er blijft zo alleen botervet over. Dit noem je geklaarde boter. Je kunt ghee gebruiken voor bakken, braden en frituren. Ghee staat niet in de Schijf van Vijf en is dus geen gezonde keuze. In ghee zitten veel calorieën: ongeveer 900 kilocalorieën per 100 gram.

Olijfolie: Gezondheid en Smeuïgheid

Olie is vaak een neutralere smaakmaker, eentje die je niet zo snel zult terugproeven in gerechtjes. Maar, (olijf)olie zorgt er dan wel weer voor dat je cake een langer zacht en smeuïg is, ten opzichte van een cake gebakken met boter. Olie in een cake werkt tevens beter voor de textuur als je glazuur of fruit gebruikt in het recept. Olie wordt gemaakt op plantaardige basis en bevat hierdoor meer onverzadigde vetzuren. Deze soort vetten zouden beter zijn voor de gezondheid dan de verzadigde vetten die in boter zitten.

Verschillende soorten olijfolie

In de winkel vind je allerlei verschillende olie. Het kan dan soms lastig zijn om te weten welke olie je het beste kan kiezen. Daarbij zit er ook verschil in of je de olie verhit of koud gebruikt. Extra vierge olijfolie wordt vanwege de smaak vooral koud gebruikt voor pasta, salade, vinaigrettes, tapenades en koude sauzen. De smaak gaat grotendeels verloren na verhitting. Zorg er bij de bereiding voor dat de olie niet begint te roken of te dampen, want dan kunnen er ongezonde stoffen ontstaan. Andere oliën, zoals zonnebloemolie kunnen beter bij hogere temperaturen gebruikt worden. Kijk bij twijfel op de verpakking van olie om te zien of het gebruikt kan worden om in te bakken of frituren.

Fabels over olijfolie

Laten we maar gelijk met de deur in huis vallen; niet alles wat je leest over hoe olijfolie gezond voor je is, is waar. Hiermee zeggen we niet dat het ongezond is. Wat we wel willen laten zien is dat dit product niet alle gezondheidsvoordelen heeft, die je dacht dat het had.

1. Olijfolie is de gezondste olie. Nog een fabel! Het kiezen van de juiste olie hangt sterk af van de bereidingswijze. Olijfolie is ideaal voor koude bereidingen, zoals dressings en dips. Er werd lang gedacht dat het verhitten van olijfolie schadelijk is voor je gezondheid. Nu blijkt uit onderzoek dat olijfolie prima verhit kan worden. En nu komt het, tot 180 ºC. Tijdens wokken en frituren kan de hitte oplopen tot 230 ºC. In dat geval is olijfolie dus niet de meest perfecte olie.
2. Bevat veel antioxidanten. Fabel! Olijfolie bevat veel antioxidanten is een overdreven claim. De antioxidanten in ons lichaam spelen een cruciale rol bij het neutraliseren van schadelijke stoffen, bekend als vrije radicalen. Olijfolie bevat vitamine E en K. Dit zijn inderdaad antioxidanten. Maar dit verzuimen de schrijvers van dergelijke claims te zeggen; ze komen voor in heel kleine, bijna verwaarloosbare hoeveelheden.
3. Beschermt tegen Alzheimer. Fabel! Dat olijfolie beschermt tegen Alzheimer is een klassiek voorbeeld van een overtrokken conclusie. Het is een feit dat ontstekingen in het lichaam het risico op Alzheimer vergroten. Olijfolie bevat eleocanthal. Dit heeft een ontstekigsremmende werking (zie feit #2). Maar of deze werking in olijfolie een significante waarde heeft op het voorkomen van Alzheimer bij mensen, is nog niet vastgesteld.
4. Verlaagt LDL (het slechte) cholesterol. Fabel! Wanneer je het over vetten hebt, komt cholesterol altijd om de hoek kijken. Daarom lees je op veel sites het statement dat olijfolie goed is voor je cholesterol. Ook daarbij krijg je informatie die niet helmaal is wat het lijkt. In bijna elke studie die concludeerde dat mensen hun LDL-cholesterolwaarden verlaagden na het gebruik van olijfolie, gebruikten de proefpersonen olijfolie in plaats van verzadigde voedingsvetten. Dus olie in plaats van boter.
5. Beschermt tegen hart -en vaatziekten. Fabel! Dat olijfolie beschermt tegen hart- en vaatziekten is misschien wel de hardnekkigste fabel over dit product. Waar komt deze fabel vandaan? Onverzadigd vet is beter dan verzadigd vet. Deze gezonde onverzadigde vetten hebben namelijk een ontstekingsremmende werking en kunnen onder andere de oxidatie van het slechte cholesterol LDL tegen gaan.

Feiten over olijfolie

In veel posts over olijfolie lees je dezelfde lijst met gezondheidsredenen. Headlines worden sensationeel. En dat geldt ook voor ´de waarheid´. Dit zijn de 3 headlines die gebaseerd zijn op echte feiten:

1. Hittebestendige olie. Feit! Een olijfolie van gemiddelde kwaliteit (extra vergin) heeft een rookpunt dat ligt rond de 180ºC. Dit betekent dat je de olie goed kan gebruiken voor koken en bakken onder de 180ºC. Maar ga je bakken, wokken of frituren boven deze temperatuur, dan kun je beter een andere olie met een hoger rookpunt kiezen. Voor salades en koude gerechten raden we lijnzaadolie aan, die is veel gezonder, maar kan niet worden verhit boven de 100 ºC.
2. Olijven werken ontstekingsremmend. Feit! Een feit is dat het bestanddeel oleocanthal, een anti-oxidant dat van nature in olijven voorkomt, een ontstekingsremmende werking heeft. Veel lichamelijke klachten en ziektebeelden zijn het gevolg van ontstekingen. Dit wil je maar al te graag voorkomen toch? In dat geval is olijfolie je redder in nood, bevordelijk voor je gezondheid en helpt bij het afremmen van ontstekingen.
3. Het Mediterrane dieet is goed voor je gezondheid. Feit! De gezondheidseffecten van extra vierge olijfolie zijn alleen aangetoond in onderzoeken naar olijfolie als onderdeel van het Mediterrane dieet. Dit is in combinatie met de gezonde eet- en leefstijl in landen waar dag in dag uit van dit dieet wordt genoten.

Alternatieven voor Roomboter en Olijfolie

Een goede cake hoeft niet uit (room)boter te bestaan om die gewenste smeuïge textuur na te bootsen. (Olijf)olie werkt in sommige baksels zelfs als betere basis. Zoals zonnebloemolie en olijfolie, ook geschikt om in te frituren.

Er is een tijd geweest dat de vloeibare margarine uit onze keuken verbannen is, door mij. Mijn vriend vond het juist fijn om hier in te bakken. Maar ik dacht dat deze vorm van margarine juist niet goed voor je is, omdat het vloeibaar is. Tijdens mijn samenwerking met Becel ben ik er achter gekomen dat vloeibare margarine juist meer onverzadigde vet bevat dan vaste margarine uit blok/wikkel. Dit omdat hier geen deel hard vet aan is toegevoegd (harde vetten bestaan grotendeels uit verzadigd vet, vloeibare vetten bevatten voornamelijk onverzadigde vetten). Vloeibare margarine bevat essentiële vetten, Omega 3 en 6, welke bijdragen tot de instandhouding van een normaal cholesterolgehalte in het bloed. Daarmee is het goed voor hart- en bloedvaten. Vloeibare margarine gebruik ik heel veel om te bakken. Vooral uien, champignons en vlees omdat het mooi bruin kleurt.

Wanneer Gebruik je Wat?

Als je je keuze puur baseert op de smaak van het uiteindelijke gebak, en daarom voor boter zou kiezen, bedenk je dan een tweede keer. Ga je een fruitcake, chocoladecake of hartige cake bakken? Check dan deze recepturen en zie wat olie doet met jouw baksel.

Afhankelijk van wat ik bak/braad/wok gebruik ik margarine of olie. Ik denk dat een deel vooral afhankelijk is van je smaak, maar ook van de bereiding. Wat vind je zelf lekker? Hoe ik het doe laat ik je in dit artikel zien.

• Wokken: Olie
• Roosteren (in de oven): Zowel olie als vloeibare margarine
• Grillen (in de pan): Zowel olie als vloeibare margarine
• In de pan bakken: Vloeibare margarine
• Frituren: (Frituur)olie of vloeibaar frituurvet

Vetprofiel Vergelijking: Lijnzaadolie vs. Olijfolie

Hieronder een vergelijking van het vetprofiel tussen lijnzaadolie en olijfolie:

labels: #Bakken

Zie ook:

• Hoe lang ongepaneerde schnitzel bakken: Perfecte baktijd & tips
• Cake bakken met volkoren tarwemeel: Gezonder en net zo lekker!
• Zelf Stokbrood Bakken ➜ Makkelijk Recept voor Vers Stokbrood
• Hertenbiefstuk Bakken: Perfecte Gaarheid & Heerlijke Smaak!
• Ontdek Het Ultieme Propolis Siroop Recept en Verbluffende Gezondheidsvoordelen!
• Ontdek Waarom Oliebollen Onmisbaar Zijn Tijdens Oud en Nieuw Tradities!