Wijn en koffie zijn twee populaire dranken die wereldwijd worden genoten. Hoewel ze beide een rijke historie en culturele betekenis hebben, verschillen ze aanzienlijk in hun productie, samenstelling en de manier waarop ze worden geconsumeerd. Dit artikel duikt diep in de verschillen tussen wijn en koffie, van de teelt en verwerking tot de ethische aspecten en gezondheidsrisico's.

Productie en Teelt

Wereldwijd wordt er jaarlijks maar liefst 10 miljard kilogram koffie verbouwd. Ongeveer 70% van de totale wereldproductie is arabica koffie. Deze koffie kan alleen op hoogte groeien terwijl de robusta koffie ook op lagere hoogtes kan groeien. Beide koffieplanten hebben tropische temperaturen nodig, vandaar dat je de meeste koffieplantages rond de evenaar tegenkomt. Klimaatverandering vormt één van de grootste bedreigingen voor de koffieoogst, de oplopende wereldwijde temperaturen en de grilligheid van het weer.

Business Unit Glastuinbouw en Bloembollen van de Wageningen University & Research (WUR) onderzoekt of het mogelijk is om grootschalig koffie in een kas te telen. En om te onderzoeken of smaak en inhoudstoffen van de koffiebonen te beïnvloeden zijn met teeltcondities. Dit onderzoek is niet nieuw. Ongeveer vijf jaar geleden deed de WUR een eerste kleinschalige proef met het kweken van een koffiestruik in een kas. Specifiek met de arabica koffieplant omdat deze variant, anders dan robusta, een zelfbestuiver is.

De uitkomst van dit onderzoek was dat het inderdaad mogelijk is een koffieplant te laten bloeien in een kas en uiteindelijk ook de bessen, die de koffiebonen bevatten, te oogsten. De koffieplant groeide goed bij relatief donker, maar een warme en vochtig klimaat. Met een langere bloeiperiode is waarschijnlijk een hogere productie mogelijk. Maar de hoeveelheid koffiebonen zal niet de belangrijkste onderscheidende waarde zijn van koffiebonen uit een kas. Misschien is het mogelijk om de smaak en/of de samenstelling van de koffiebonen te beïnvloeden. Bijvoorbeeld met behulp van groeicondities of aangepaste nutriënten, voedingsstoffen, oplossingen. Dit is de belangrijkste onderzoeksvraag van dit onderzoek bij de WUR, gefinancierd door het ministerie van LNV (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) en verschillende betrokken bedrijven.

Veganistische Aspecten van Wijn

Regelmatig krijgen wij de vraag: hoe zit dat met wijn? Kunnen vegans wel of niet zorgeloos een borreltje drinken? Om maar met het slechte nieuws te beginnen: niet elke wijn is veganistisch. Al is het drankje zelf meestal gewoon plantaardig, tijdens de productie worden vaak dierlijke producten gebruikt. Soms wordt er bijvoorbeeld ei gebruikt om de wijn te ‘klaren’, te filteren.

Ook wordt hier heel soms varkensvet voor gebruikt, wat betekent dat ook vegetariërs die wijn niet willen drinken. De meest voorkomende klaringsmiddelen tegenwoordig zijn albumine (van ei-witten), caseïne (van melkeiwitten), gelatine (van bot en kraakbeen van zoogdieren) en vislijm (gedroogde onderdelen van vissen). Het lastige is dat deze ingrediënten niet op het etiket vermeld staan. Een enkele keer tref je een Vegan-logo aan op een wijnfles. Dit logo mag alleen op de fles staan als de wijn officieel vegan gecertificeerd is.

Volgens Richard van der Linden, importeur (bij Coenecoop Wine Traders) van biologische wijnen en leverancier aan onder meer Eko Plaza, is steeds meer wijn veganistisch. Vooral als je voor biologische merken kiest, zit je bijna altijd goed. Goed nieuws dus. ,,Biologische wijnboeren gebruiken zo min mogelijk toevoegingen voor hun producten. De toevoegingen die worden gebruikt zijn eigenlijk bijna altijd plantaardig.’’

Dit komt door het gebruik van bentoniet. Dit is een soort klei waarmee de wijn gefilterd wordt en een prima alternatief voor het gebruik van ei of - ieuw - varkensvet. Maar ook voor biologische wijn geldt: of het wel of niet vegan is, is niet altijd op het etiket terug te vinden. Zonde, maar laat je er niet door afschrikken. Richard: ,,Sommige merken vermelden duidelijk dat het om veganistische wijn gaat, maar lang niet alle merken doen dit.’’ Hier komt wel steeds meer verandering in, verwacht de biowijnkenner. ,,Zoiets heeft tijd nodig, maar ik zie dat steeds meer producenten het op hun fles zetten. Wie weet wordt het over een tijdje wettelijk verplicht om meer over de ingrediënten te vermelden.’’ En je kan er zelf ook wat aan doen, vindt hij.

Volgens Richard wordt biologische wijn steeds vaker gedronken, ook door wijnliefhebbers die niet vegetarisch of veganistisch eten. ,,Een paar jaar geleden was biowijn nog vrij onbekend en nu beginnen steeds meer mensen het te waarderen.’’ Dat is niet alleen fijn voor die biologische wijnboeren, maar ook voor de omgeving. ,,Bij biologische wijn worden weinig tot geen bestrijdingsmiddelen gebruikt. -Maar laat je niet afschrikken door het etiket, hier staat vaak maar weinig op vermeld. -Geen tijd om onderzoek te doen? Kies dan voor biologische wijn.

Mijn favoriete go-to vegan wijn? Wild Pig Wines. Ik vind de Sauvignon-Blanc en de Syrah Rosé het lekkerst. Wild Pig produceert daarnaast ook nog eens de lichtste gegraveerde fles op de wijnmarkt. Hoe lichter het flessenglas, hoe minder CO2-uitstoot. Iets te vieren en op zoek naar vegan en biologische bubbels? Ook op champagnegebied zijn er goede veganistische en biologische keuzes te maken. De webshop met het beste aanbod in champagnes is bubbliez.nl. Onze aanrader? De Mouzon-Leroux L’Atavique Brut Réserve Grand Cru, een biodynamische, droge champagne die wij erg lekker vonden.

Eerlijke Handel in de Koffie-industrie

Vandaag is het World Fair Trade Dag - oftewel de dag voor eerlijke handel. Maar wordt het niet eens tijd voor fairtrade 2.0?In de supermarkt kan je fairtrade-producten herkennen aan het bijbehorende logo. Staat dat logo op de verpakking dan kan je ervan uitgaan dat de boer die bijvoorbeeld de koffie- of cacaobonen voor jou heeft verbouwd daar een eerlijke prijs voor heeft ontvangen. Op die manier wordt werk eerlijker beloond.

Het is inmiddels ruim zestig jaar geleden dat de eerste fairtrade-organisatie werd opgericht. Hoog tijd voor fairtrade 2.0, namelijk fairchain, vindt Guido van Staveren van Dijk, van Moyee Coffee. ‘Deze koffie komt uit Ethiopië. Uit de Limu-streek - die nu Limu heet, maar vroeg Kaffa. Kaffa is de geboorteplaats van koffie; daar is het honderden jaren geleden voor het eerst gevonden’, vertelt Van Staveren van Dijk bij Kassa Groen.

De koffie wordt niet in Nederland, maar in Ethiopië gebrand. ‘Dat is het startpunt van wat wij de fairchain-revolutie noemen. Wij willen de balans herstellen tussen de koffie-producerende-landen en de koffie-consumerende-landen.’ Het gekke is namelijk dat koffieboeren steeds minder geld voor hun koffiebonen ontvangen, terwijl consumenten meer voor hun koffie zijn gaan betalen. Dat kan eerlijker, denkt Van Staveren van Dijk.

Het verplaatsen van de koffiebranderijen naar het land waar de koffie vandaan komt zorgt voor een eerlijkere verdeling van de inkomsten. ‘Als wij daar branden blijft er driehonderd procent meer geld achter.’ Een goed idee, volgens Ruerd Ruben, hoogleraar Ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘Dat is voor kleine boeren toch wel handig, want die krijgen (van normale koffie, red.) ongeveer tien à twaalf procent van de prijs die de consument uiteindelijk betaalt. De rest is handel, transport, de verpakking en vooral de supermarkt.’ Wat de boer krijgt is dus maar een heel klein gedeelte. Ook de opbrengst van fairtrade-koffie is relatief laag, weet Ruben.

‘Veel boeren zijn gecertificeerd maar kunnen maar een klein gedeelte van hun productie verkopen - in Oost-Afrika maar een kwart. De extra prijs die zij ervoor krijgen is door de lage wereldmarktprijzen ook nog niet heel substantieel. Wij zeggen altijd - om aardig te zijn - het is een bescheiden opbrengst.’ Met de fairchain-koffie zou dertig tot veertig procent van de verkoopprijs in het koffieproducerende land terechtkomen.

Peter d’Angremond, directeur van Stichting Max Havelaar, denkt dat andere manieren meer waarde opleveren voor de boer: ‘Er zijn heel veel boeren die nog ongelofelijk vooruit kunnen, daar waar het gaat om de productiviteit van hun land, de kwaliteit van de koffie die ze verbouwen. Wat wij zien is dat heel veel van de boeren (…) als eerste investeringen doen om te zorgen dat de koffie die zij produceren van hoge kwaliteit is. Hoge kwaliteit betekent hogere opbrengsten en op het moment dat je zorgt dat de productiviteit van jouw hectare omhooggaat, betekent ook dat weer meer opbrengsten.’

Max Havelaar doet goed werk, volgens Van Staveren van Dijk. ‘Maar zij focussen zich heel erg op de boer. Wij kijken naar de hele keten.’Koffiegigant Douwe Egberts zegt het branden niet in land van herkomst te kunnen doen, aangezien daar maar één soort koffieboon is en het merk in haar koffie gebruikmaakt van een mix tussen verschillende bonen uit verschillende landen. ‘Zo zijn wij het gewend te gaan drinken’, aldus Van Staveren van Dijk. ‘Maar zo was het van oorsprong niet. Zo gaat het met een wijn bijvoorbeeld ook niet. Je geniet van een wijn omdat die een specifieke smaak heeft die komt uit een specifieke buurt.’

Douwe Egberts is, volgens Van Staveren van Dijk, gaan blenden (mixen, red.)om niet afhankelijk te zijn van een toeleverancier. En dat is ‘om de verkeerde redenen’, gelooft hij. ‘Eigenlijk proberen zij met zoveel mogelijk partijen zaken te doen om de prijzen te drukken. Lage prijs voor de boeren, hoge prijs voor ons; dat is maximale winst.’De fairchain daarentegen zou een grote inkomenssprong kunnen betekenen voor boeren, volgens Ruben.

Gezondheidsrisico's en Pesticiden

Neuroloog Bas Bloem maakt zich zorgen over het gebruik van onkruidverdelger glyfosaat. Hij denkt dat het in verband gebracht kan worden met de ziekte van Parkinson. Bloem wil alle landbouwbestrijdingsmiddelen, oplosmiddelen en zware metalen die het risico op de ziekte vergroten, in de ban doen.

Bloem: "Uit onderzoek blijkt dat er zeven verschillende soorten pesticiden in rode wijn uit de Nederlandse supermarkt zitten. Een daarvan is glyfosaat. Dus je drinkt in feite een beetje Round Up. En dan zeggen de toelatingsinstanties dat het geen kwaad kan, omdat het onder de minimum toelaatbare concentratie zit. Maar dat is gebaseerd op studies zonder de noodzakelijke celtellingen. We weten dus helemaal niet of het veilig is.

ABN AMRO en Duurzaamheid

ABN AMRO sponsort zo’n 50 hockeyclubs in Nederland. Allemaal plekken met stevige wortels in de maatschappij. In de geest van onze purpose ‘Banking for better, for generantions to come’ kunnen ook hockeyclubs een waardevolle bijdrage leveren aan een duurzame en inclusieve samenleving. In nieuwe sponsorcontracten verlangen we van de clubs dat zij minimaal 30% van onze fee inzetten voor duurzaamheid en diversiteit & inclusie.

Als maatschappelijke bank wil ABN AMRO positieve impact maken op de samenleving. Dat doen we bijvoorbeeld met onze sponsorships op het gebied van sport, kunst en cultuur. Maar ook via onze ABN AMRO Foundation. Jaarlijks zetten tussen de 8.000 en 10.000 bankmedewerkers zich in als vrijwilliger, waarbij ze kinderen door het hele land een mooie dag bezorgen.

ABN AMRO Foundation focust op kinderen die opgroeien in een minder kansrijke omgeving dan leeftijdsgenoten, zowel financieel als sociaal. We helpen deze groep om hun interesses en talenten te ontdekken, en kennis en skills bij te brengen. Want merken dat je ergens goed in bent, geeft energie en zelfvertrouwen.

Jolly Caffè: Een voorbeeld van kwaliteitskoffie

Februari 2017 bezochten wij het prachtig familie bedrijf Jolly Caffè. Jolly Caffè is een familie bedrijf en dat betekent dat alle leveranciers en importeurs bij de familie horen. Jolly Caffè heeft direct contact met de koffieboeren en betalen voor de hoge kwaliteit. Dit houdt in dat de koffieboeren, beter betaald krijgen dan alle andere fairtrade koffieboeren. Mede hierdoor geldt Jolly Caffè als een van de beste producenten van espresso.

Dit heeft zijn oorsprong enerzijds in een zeer zorgvuldige keuze uit 12 verschillende, zeer hoogwaardige arabica-soorten. Anderzijds past Jolly Caffè ook een bijzondere brandmethode toe, waarbij de verschillende soorten bonen elk apart worden geroosterd voordat zij tot een melange worden samengevoegd. Deze methode levert per soort de optimale branding, wat volgens Jolly Caffè van doorslaggevend belang is voor de goede kwaliteit van deze koffie.

Alle koffie wordt om de paar seconden bekeken en beoordeeld. Elke koffie moet op zijn eigen temperatuur en eigen lengte gebrand worden. De ene boon 8 minuten en ander weer 12 minuten. De meeste koffiebranderijen branden alle bonen tegelijkertijd en pakken een gemiddelde temperatuur.

labels:

Zie ook: