Volg je een zoutarm dieet? Misschien omdat je een hoge bloeddruk hebt en er bent achter gekomen dat je eigenlijk veel te veel zout eet? Tijdens een natriumarm dieet kun je nog genoeg lekkere dingen blijven eten, maar je moet ook een hoop zoute producten laten staan. Mis je die heerlijke soep die je eerst altijd maakte met een bouillonblokje? Of wil je de bouillon graag vervangen door een ‘gezonder’ alternatief? We hebben de oplossing! Maak zelf groentebouillon zonder zout.

We gebruiken de term zoutarm eten als je minder dan 6 gram zout op een dag binnenkrijgt. Meer dan 80 procent van de Nederlandse bevolking krijgt meer dan 6 gram zout op een dag binnen. We voegen niet alleen veel zout toe aan maaltijden, maar het zit ook verstopt in diverse voedingsmiddelen. Eigenlijk bepaal je helemaal zelf hoe je je zoutinname per dag indeelt, maar zoutarme producten maken een natriumarm dieet nog makkelijker. Maar wanneer noemen we iets zoutarm? Als een product minder dan 0,3 gram zout per 100 gram bevat. Kijk dus altijd goed op het etiket voordat je iets aanschaft. In sommige gevallen wordt het ‘zoutarm’ statement op de voorkant van de verpakking weergegeven.

Waar vind je zoutarme bouillon?

Normale bouillonblokjes koop je gewoon in de supermarkt, maar hoe zit het met zoutarme bouillon? Een tijdje geleden werd het nog niet in iedere winkel verkocht, maar nu vind je bouillon zonder zout gewoon in het dieetschap. Zo heeft Knorr laatst een zero salt groenten bouillon op de markt gebracht. Het is gemaakt met groenten en een mix van kruiden en specerijen. En er zit dus helemaal geen toegevoegd zout in. Speciaal gemaakt voor iedereen die hun zoutinname willen verminderen, zonder in te leveren op smaak.

Je vindt zoutarme bouillon dus gewoon in de supermarkt, maar je kunt het ook heel makkelijk zelf maken. Het is wellicht iets meer werk dan een kant-en-klaar blokje in het water leggen, maar dan heb je ook wat. Een tip van ons: maak een voorraadje van de bouillon zonder zout en leg dit in de vriezer.

Recept voor Groentebouillon Zonder Zout

Er zijn veel verschillende bouillon-recepten te vinden. Natuurlijk kun je zelf variëren met de groenten, kruiden en specerijen die je gebruikt. Eet je niet zoutarm? Dan kun je een klein beetje zout toevoegen naar smaak.

Ingrediënten:

  • Wortels
  • Uien
  • Knoflook
  • Prei
  • Bleekselderij
  • Champignons
  • Tomaten
  • Ongezouten boter
  • Water
  • Peterselie
  • Tijm
  • Laurier
  • Peper

Bereidingswijze:

  1. Allereerst bak je de uien en de prei in een grote soeppan.
  2. Vervolgens voeg je de rest van de ingrediënten toe en schenk je het water erbij.
  3. Als laatst voeg je de kruiden toe.
  4. Breng het aan de kook en zet het vuur laag.
  5. Na een uur zeef je de bouillon eruit.

Vleesbouillon Zonder Zout

Ook vleesbouillon kan prima zonder zout gemaakt worden. Hieronder een recept:

Benodigdheden (voor 4 personen):

  • 200 gram runderpoelet
  • 1 mergpijpje
  • 1 kwart ui
  • 1 wortel
  • Peterselie
  • Selderij
  • Tijm
  • Folie
  • Laurier
  • Peperkorrels
  • 1000 ml water

Bereidingswijze:

  1. Zet het vlees, het mergpijpje, de in stukken gesneden ui en wortel, de kruiden en specerijen op met 1 liter koud water.
  2. Breng het geheel langzaam aan de kook en laat de bouillon twee en half tot drie uur trekken.
  3. Zeef de bouillon door een vochtige doek en vul de bouillon aan met water tot 1 liter.

Tips voor Lekker Koken met Minder Zout

Lekker zoutarm koken lijkt misschien moeilijk, maar dit is het helemaal niet. Met de volgende tips wordt het wellicht iets makkelijker:

  1. Gebruik kruiden: Er zijn veel Nederlanders die eigenlijk alleen maar zout en peper toevoegen aan hun maaltijden. Er zijn echter een hoop andere kruiden die smaak geven aan gerechten. Gebruik basilicum, koriander en tijm en je zult zien dat je geen zout nodig hebt.
  2. Voeg geen extra zout toe aan je maaltijden: In bijna ieder voedingsmiddel zit van nature natrium verwerkt, dit is vaak al meer dan genoeg.
  3. Gril je maaltijden: Door producten te grillen geef je gerechten een hartige smaak zonder een zoutkorrel toe te voegen.

Zelf Bouillon Maken: Een Uitgebreide Handleiding

Een goede bouillon is de basis van heel veel gerechten, van een risotto tot verschillende soepen en sauzen. Zelf een lekkere bouillon trekken van vlees en groenten is helemaal niet moeilijk.

Wat is bouillon?

Bouillon is water waar ingrediënten zoals vlees of vis, groenten, kruiden en specerijen hun smaak aan hebben afgegeven tijdens het koken. In feite is bouillon dus een extract op waterbasis. Bouillon kun je zo drinken, maar meestal gebruik je het als basis voor andere gerechten zoals soepen, stoven en sauzen. Een zelfgemaakte bouillon bevat maar weinig zout en calorieën en is een bron van verschillende vitaminen en mineralen wat niet geldt voor bouillonblokjes.

Soorten bouillon

Bouillon is te verdelen in drie basissoorten: vlees-, vis- en groentebouillon. Vleesbouillon trek je van botten, groenten, kruiden en specerijen. Bij het maken van visbouillon vervang je de botten door viskoppen en graten. Groentebouillon trek je alleen van groenten, kruiden en specerijen.

Bouillon is een perfecte manier om ingrediënten te gebruiken die je anders weg zou gooien, heel erg no waste dus. Minder mooie exemplaren of restjes groenten, karkassen, botten en viskoppen zijn geen ingrediënten die je snel zou serveren. Maar ze zitten wel boordevol voedingsstoffen en smaak. Gooi deze ingrediënten nooit weg maar laat ze trekken in een zelfgemaakte bouillon.

Krachtige Bouillon Maken met de Juiste Ingrediënten

Een krachtige vleesbouillon trek je van botten, deze bevatten veel gelatine die dik wordt na het inkoken en de bouillon veel body geeft. Ideaal zijn runderbotten, schenkel, ossenstaart, mergpijp, karkassen van gevogelte en andere vleesdelen met bot zoals kippennekken en -vleugels.

Botten leveren ongeveer het dubbele van hun gewicht aan bouillon, dus reken ongeveer 1 kilo botten per 2 liter bouillon. Een goede kippenbouillon vormt de basis voor eindeloos veel gerechten.

Groenten en Kruiden

Om je bouillon nog meer smaak te geven voeg je er groenten (zoals knol- of bleekselderij, wortel, ui, prei en knoflook), verse kruiden (lavas, peterselie, tijm en laurier) en specerijen (foelie, peper- en pimentkorrels) aan toe. Gebruik vooral wat je in huis hebt en experimenteer met verschillende combinaties. Het recept voor de bouillon hoef je niet exact op te volgen. Zolang je je aan een aantal basisregels houdt en onze tips opvolgt, komt het wel goed.

Geen Zout

Wees voorzichtig met zout, vooral wanneer je de bouillon wilt laten inkoken. Vlees en groenten bevatten al van nature zout, dat proef je goed in de gereduceerde bouillon. Voeg je zout toe, dan kan de ingekookte bouillon veel te zout worden. Beter voeg je helemaal geen zout toe tijdens het maken van je bouillon, dan houd je een neutrale bouillon over die je kunt gebruiken als basis voor veel verschillende gerechten zonder dat het resultaat te zout wordt.

Aanbraden

Je kunt krachtige bouillon maken op twee manieren: zet de ingrediënten direct in koud water op of braad de groenten en vlees eerst krachtig aan. Tijdens het bruinen van groenten en vlees ontstaat er een chemische reactie tussen de aminozuren waarbij veel smaakstoffen ontstaan die we zo lekker vinden. Het aanbraden zorgt er dus voor dat de bouillon meer smaak krijgt. Daarnaast beïnvloedt het aanbraden ook de kleur van je bouillon. Bij het aanbraden karamelliseert het oppervlak van de ingrediënten wat resulteert in een donkere bouillon. Deze is ideaal als basis voor bruine sauzen zoals jus. Een nog diepere kleur krijg je als je ongepelde, doormidden gesneden uien meetrekt in de bouillon. De kleurstoffen in de uienschillen geven de bouillon een goudbruine kleur. Wil je een blanke bouillon, sla het aanbraden over en gebruik gepelde uien.

Opzetten en Afschuimen

Doe de botten, karkassen of andere vleesdelen in een pan en schenk er koud water bij. Zet bouillon altijd met koud water op en breng het geheel rustig aan de kook. Zo gaan de eiwitten langzaam stollen en zijn ze makkelijk te verwijderen uit de bouillon. Bij opzetten met heet water komen er snel veel eiwitdeeltjes in het water terecht en wordt de bouillon troebel. Verhit het water tot tegen het kookpunt en probeer het op die temperatuur te houden. Wanneer het water begint te borrelen, stollen onoplosbare eiwitten uit het vlees tot grijze deeltjes en komen ze bovendrijven. Schuim het water af met een schuimspaan (het heet niet voor niets zo) om een troebele bouillon te voorkomen. Een goede bouillon hoort zo helder mogelijk te zijn. Voeg pas na het afschuimen (na ca. 10 minuten) de overige ingrediënten zoals kruiden en groenten toe, dat maakt het afschuimen makkelijker.

Rustig Trekken

Laat bouillon alleen heel zachtjes trekken. Het water moet niet hard koken; als je af en toe een luchtbel naar het oppervlak ziet drijven is de temperatuur perfect. De pan moet tijdens het trekken de hele tijd openblijven. Zo kan het vocht verdampen en krijgt de bouillon een geconcentreerde, sterke smaak. Ook koelt het oppervlak af en kookt de bouillon daardoor minder hard. In een open pan schuim je de bouillon bovendien makkelijk af zonder de temperatuur te verstoren.

Voor een sterke bouillon laat je de ingrediënten heel lang en rustig trekken, zodat ze hun smaak kunnen afgeven en zodat gelatine uit de botten smelt en oplost in de bouillon. Hoe langer je de bouillon trekt, hoe meer smaakstoffen en gelatine hij bevat. Laat de bouillon zo’n drie uur trekken, maar langer mag ook.

Zeven en Ontvetten

Zeef de bouillon door een kaasdoek of een fijne zeef in een schone pan. Laat de bouillon afkoelen en zet hem een paar uur (of een nacht) in de koelkast. Daarna kun je het gestolde vet makkelijk eruit scheppen met een schuimspaan. Nu is je bouillon klaar voor gebruik.

Vlees op de Botten

De groenten en kruiden heb je na het zeven niet meer nodig, maar gooi het vlees dat je van de botten afhaalt zeker niet weg. Van stukjes gegaard rundvlees maak je bijvoorbeeld een lekkere huzarensalade, ragout of zelfgemaakte kroketten. Of je kunt het vlees in stukjes snijden en samen met gesneden groenten aan de bouillon toevoegen om er een lekker gevulde soep van te maken.

Inkoken

Na het zeven kun je de bouillon ook verder inkoken, zo wordt zijn smaak nog intenser en krachtiger. Door de bouillon tot ongeveer de helft van zijn oorspronkelijke hoeveelheid te reduceren krijg je fond. Fond is dankzij zijn geconcentreerde smaak een ideale basis voor sauzen. Ook neemt fond minder ruimte in beslag, wat handig is als je hem bijvoorbeeld wilt invriezen.

Als je je zelfgemaakte bouillon verder inkookt tot 1⁄10 van zijn oorspronkelijke hoeveelheid, krijg je glace. Glace is nog veel meer geconcentreerd dan fond en stolt door het hoge gehalte aan gelatine na het afkoelen tot een stevige, geleiachtige massa. Bij het maken van fond of glace is het extra belangrijk om ervoor te zorgen dat het niet te zout wordt, voeg dus geen zout toe.

Bewaren

Krachtige bouillon maken kost veel aandacht en tijd, dus als je al bouillon maakt, maak dan gelijk lekker veel. Verse bouillon kun je in de koelkast 2-3 dagen bewaren. Langer genieten van je zelfgemaakte bouillon? Weck hem in gesteriliseerde glazen potten of vries hem in. Geconcentreerde bouillon neemt minder ruimte in beslag, dus kook de bouillon het beste eerst flink in. Ook handig: giet de geconcentreerde bouillon in een ijsblokjesvorm en vries in. Zo heb je je zelfgemaakte ‘bouillonblokjes’ altijd op voorraad. In de diepvries is bouillon drie maanden houdbaar.

Bouillonblokjes

Het bruine blokje gewikkeld in zilverfolie is geen bouillon gedroogd tot poeder, maar een mengsel van droge ingrediënten die bij elkaar de smaak van echte bouillon nabootsen. Bijna alle bouillonblokjes bestaan voornamelijk uit zout, vet, suiker, smaakstoffen, kleurstoffen en aroma’s. Vaak zit er een klein beetje vlees- en groentepoeder in, maar deze voegt de fabrikant vooral toe om op de verpakking groente en vlees te mogen afbeelden. Het is namelijk bij de wet verboden om ingrediënten af te beelden die niet in het product zitten.

Glutamaten

De meeste bouillonblokjes bevatten nog een belangrijk ingrediënt: het aminozuur genoemd glutaminezuur of de verbindingen van dit aminozuur waarvoor we de verzamelnaam ‘glutamaten’ gebruiken. Glutamaten zoals mononatriumglutamaat (ook wel MSG genoemd) zijn door de EU-goedgekeurde hulpstoffen die aan verschillende producten worden toegevoegd voor een hartige, bouillonachtige smaak. Op de verpakking vind je ze vermeld als ‘smaakversterkers’ met het E-nummer E620 tot en met E625. Glutamaten hebben een slecht imago en sommigen vermijden producten waar ze in zitten, maar officieel zijn deze stoffen veilig bevonden. Er is dan ook niet per se iets mis met bouillonblokjes, maar besef wel dat je niet te maken hebt met gedroogde bouillon. Wil je het echte werk, trek dan je eigen bouillon of ga voor een bouillon of fond van goede kwaliteit in een glazen pot. Deze is duurder dan blokjes maar het komt dan ook het meest in de buurt van zelfgemaakte bouillon. Maar zelf krachtige bouillon maken is natuurlijke het allerbeste.

Kippenbouillon Recept

Een goede kippenbouillon vormt de basis voor eindeloos veel gerechten. BereidingAan de slag, we gaan zelf kippenbouillon maken met dit recept. Doe de karkassen in een grote pan en giet er 5 liter koud water bij. Breng het geheel rustig aan de kook. Schuim het oppervlak af met een schuimspaan en zet het vuur laag, zodat het water alleen heel rustig borrelt.

Voeg na ca. 10 minuten de rest van de ingrediënten toe en zorg dat alles onderstaat. Wacht tot het water weer begint te borrelen en laat de bouillon op deze temperatuur onafgedekt heel rustig trekken. Zorg dat de bouillon niet hard gaat koken, af en toe een luchtbel naar boven zien drijven is voldoende. Schuim de bouillon regelmatig af indien nodig. Laat ca. 3 uur trekken, maar langer mag zeker ook.

Zeef de bouillon door een fijne zeef of kaasdoek in een schone pan. Zet de bouillon eventueel opnieuw op het vuur en laat tot ongeveer de helft inkoken tot fond of tot 1/10 van zijn oorspronkelijke hoeveelheid (glace). Zo krijgt de bouillon een meer geconcentreerde smaak en heb je minder ruimte nodig om hem te bewaren.

Laat de bouillon afkoelen en zet hem eventueel een paar uur (of een nacht) in de koelkast, dan kun je makkelijk al het vet van het oppervlak verwijderen. Nu is je bouillon klaar voor gebruik.

Bouillon Zonder Zout voor Baby's

Na de eerste groente- en fruithapjes wordt het tijd voor het echte werk. Vanaf 6 maanden kun je je baby ook laten wennen aan andere soorten voeding als couscous, pasta, vlees, kip en vis. Denk aan een bordje couscous met gegrilde groenten of zalm met broccoli en knolselderij. Je kunt alle ingrediënten in water koken of stomen, maar het is veel smaakvoller als je hiervoor bouillon gebruikt. Daarvoor moet je echter geen standaard bouillonblokjes gebruiken, aangezien hier zout en vaak ook andere smaakstoffen aan zijn toegevoegd.

Recept voor Babybouillon Zonder Zout

Ingrediënten:

  • 1 ui
  • 1 prei
  • 2 wortelen
  • 1 tomaat
  • een halve paprika
  • een stuk knolselderij
  • wat peterselie
  • 3 stengels bleekselderij
  • 1 eetlepel olijfolie
  • 4 zwarte peperkorrels
  • 1 laurierblad
  • een snufje rozemarijn

Bereidingswijze:

  1. Was alle groenten en de peterselie grondig en snijd ze in kleine stukjes.
  2. Verhit de olijfolie in een grote pan en bak hierin de gesneden groenten en peterselie op middelhoog vuur tot ze lichtbruin beginnen te kleuren.
  3. Voeg vervolgens 1,5 liter water toe aan de pan samen met de zwarte peperkorrels, het laurierblad en een snufje rozemarijn.
  4. Laat het geheel zachtjes koken.
  5. Zeef de babybouillon om de groenten en kruiden te verwijderen en gebruik deze bouillon zonder zout zoals je wilt in verschillende recepten en groentehapjes voor je baby.

Je kan de bouillon invriezen. Vanaf 8 maanden deed ik ook al ui door de bouillon heen.

labels:

Zie ook: