Het Middeleeuwse boerenleven is een thema dat je vaker tegenkomt in bordspellen. Zo herken je bij het spelen van Brood & Bier meteen een hoop bekende concepten, zoals allerhande graan oogsten en die verwerken tijdens de productie. Dat alles met idyllische plaatjes van boerenkarren en taveernes.

In Brood & Bier gaan twee buurdorpen de strijd aan door het bakken van brood en brouwen van bier. De twee dorpen delen daarbij de opbrengst van de omliggende velden. Wie als eerste oogst, mag het zo broodnodige tarwe, gerst, rogge en hop gebruiken. Water komt uit de rivier die de twee dorpjes scheidt. Ieder dorpje heeft een pakhuis waar de voorraden opgeslagen kunnen worden en beschikt daarnaast over een bakkerij en bierbrouwerij.

Brood & Bier, internationaal uitgebracht door Deep Print Games en bedacht door Scott Almes, is een strategisch spel voor 2 spelers. 999 Games heeft al meerdere goede spellen voor 2 personen op hun naam staan. Denk aan Patchwork, Mandala, Wingspan Azië en Lost Cities. De fraaie vormgeving is van Michael Menzel (Andor, Robin Hood).

Speloverzicht

In Brood & Bier vertegenwoordigen de spelers 2 dorpen. Beide spelers vertegenwoordigen allebei een dorp die op de vruchtbare grond van een voormalig klooster zijn gesticht. De spelers zetten de traditie van boord bakken en bierbrouwen ijverig voort op de gedeelde akkers.

Het spel speelt zich af gedurende 6 jaar waarin vruchtbare en droge jaren elkaar steeds afwisselen. Spelers moeten er steeds voor zorgen dat ze de uitdagingen in hun dorp goed op elkaar afstemmen. Oogsten en opslaan van ingrediënten, bier en brood produceren en proberen te verkopen om de capaciteit uit te bouwen. Lukt het jou om het evenwicht te bewaren tussen het brood en het bier? Dan kan jij het spel winnen, maar let op!

Spel Specificaties

  • Uitgever: 999 Games
  • Spelers: 2
  • Speelduur: ± 40 minuten
  • Leeftijd: vanaf 10 jaar

Spelverloop

Het doel van Brood en Bier is het scoren van de meeste punten en dat doe je door elke beurt een kaart te spelen. Elke kaart kun je op drie verschillende manieren gebruiken, dus het is de kunst om iedere keer weer de ideale optie te kiezen. Vooruit plannen kan, maar tot op zekere hoogte; je zult ook veel tactische besluiten moeten nemen op basis van de kaarten die je hebt om mee te werken.

Het spel is opgebouwd uit zes rondes die jaren genoemd worden. Elke ronde stelt een jaar voor. In elk jaar ga je vijf kaarten spelen. Er zijn om en om drie vruchtbare en drie magere jaren en dat uit zich in een verschil in oogst, maar ook in net wat andere regels. Het spel begint met een goed jaar, waarin de akkers gevuld worden met veel grondstoffen en in de rivier is water beschikbaar. Elke speler trekt na dit vullen vijf kaarten, ieder speelt er een en daarna geef je de vier die je over hebt aan je tegenstander. Dat gaat zo door tot alle kaarten zijn gespeeld.

In iedere ronde beginnen de spelers met vijf kaarten die gespeeld gaan worden. De goede jaren verlopen daarbij net even anders dan de slechte jaren. In de goede jaren gaan de spelers de kaarten draften. Elke kaart kan vervolgens op drie manieren gespeeld worden. Allereerst kan je hem gebruiken om grondstoffen te pakken. Op de bovenrand staat afgebeeld welke grondstoffen je dan krijgt. Als je in een ronde later nog een keer grondstoffen pakt, dan krijg je net zo veel grondstoffen van de soorten die op de kaart staan, als er in totaal staan op de kaarten waarmee je grondstoffen hebt gepakt. De grondstoffen die je pakt, leg je in je pakhuis.

Op het midden van een kaart staat een recept voor brood of bier. Als je de benodigde grondstoffen hebt, dan kan je dat recept gaan maken. En de derde en laatste manier is dat op de onderrand een mogelijkheid staat om je dorp uit te bouwen. Iedere uitbouw levert een leuke bonus op. Als je de kaart op deze manier wilt gebruiken, dan schuif je hem onder het bord.

Na het goede jaar volgt altijd een slecht jaar. In dat jaar wordt er niet gedraft. In plaats daarvan pak je de kaarten op hand die je gebruikt hebt om grondstoffen mee te pakken in het goede jaar en vul je je hand aan tot vijf kaarten met kaarten van de trekstapel. Op de rand van het bord komen nog drie open kaarten van de trekstapel te liggen. En zo speel je ieder van de zes rondes vijf kaarten waarmee je grondstoffen verzamelt, je je dorp uitbouwt en je brood en bier maakt.

De Jaarfasen

Brood en Bier duurt 6 ronden, elke ronde staat voor 1 jaar. De vruchtbare en droge jaren wisselen elkaar af, ronden 1, 3 en 5 zijn vruchtbaar, de jaren 2, 4 en 6 zijn droge jaren.

  1. Zaaifase:
    • Vruchtbaar jaar: De akker wordt gevuld met ingrediënten uit de voorraad welke overeenkomt met het cijfer op het groene gedeelte.
    • Droog jaar: de akker wordt gevuld met ingrediënten uit de voorraad welke overeenkomt met het cijfer op het rode gedeelte. Dit kan betekenen dat er ingrediënten verwijderd moeten worden vanaf het speelbord.
  2. Kaartenfase:
    • Vruchtbaar jaar: Neem 5 kaarten van de trekstapel. De startspeler begint.
    • Droog jaar: Neem alle oogstkaarten uit de vorige ronde in je hand en vul deze aan tot 5 kaarten.
  3. Actiefase: tijdens deze fase spelen de spelers wederom kaarten uit hun hand.
    • Vruchtbaar jaar: ruilen de spelers kaarten met de andere speler.
    • Droog jaar: ruilen de spelers geen kaarten met de andere speler.
  4. Molenfase: krijgt de speler met de minste ingrediënten in zijn of haar opslagplaats de windmolen. Bij een gelijkspel gaat de windmolen naar de speler die ‘m deze ronde niet had. Schuif daarna de rondesteen 1 vakje door.

Kaart Acties

Je kunt elke kaart dus voor drie verschillende acties gebruiken.

  1. Oogst en Opslag: Bij deze actie leg je een kaart open voor je neer. Dit is nu een oogstkaart. Je krijgt de ingrediënten die in de bovenste, blauwe strook op de kaart staan afgebeeld. Speel je in een latere beurt nog een oogstkaart? Dan leg je die zo op de vorige oogstkaart(en), dat diens ingrediënten nog zichtbaar zijn. Zijn de akkers en/of rivier niet toereikend? Heb je niet voldoende opslagplaats? Dan moet je het overschot aan je tegenstander geven. Je mag wel eerst uit al je ingrediënten (die al in je opslag lagen en die je net hebt gepakt) kiezen welke je wil houden. Je tegenstander mag zoveel ingrediënten van jouw overschot in zijn of haar opslagplaats leggen als die kan en wil.
  2. Productie en Verkoop: Bij deze actie kun je de kaart produceren die je speelt. Midden op de kaart staat welke ingrediënten je moet betalen en wat je produceert. Je kunt brood bakken of bier brouwen. Brood leg je in je bakkerij. Bier leg je in je brouwerij. Het spreekt uiteraard voor zich dat als je niet voldoende ingrediënten hebt, je deze actie niet kunt uitvoeren. Zodra je de ingrediënten betaald hebt, draai je de kaart om met de achterkant naar boven en deze kaart geldt nu als verkocht.
  3. Uitbouw en Schoonmaak: Bij deze actie ga je in feite je acties en mogelijkheden upgraden. Je speelt jouw gekozen kaart door deze onder het bord te schuiven op één van de 6 locaties. Zorg dat het symbool op de kaart en op het bord matchen. Tijdens het spel zal je steeds goed moeten letten op de acties die op deze kaarten staan. Elke speler heeft 6 locaties en daarop mag je een onbeperkt aantal kaarten plaatsen, de volgende kaart die je plaatst schuif je onder de vorige kaart maar wel zodat de actie zichtbaar blijft. Na het plaatsen van een kaart voor een uitbouw, ga je ook schoonmaken. Verwijder nu de kaarten op je brouwerij en/of bakkerij en leg deze gedekt naast je speelbord. Neem alle verkochte kaarten en leg deze gesorteerd bij elkaar, dus de brood- en bierkaarten op een aparte stapel.

Einde van het spel en puntentelling

Aan het eind van het spel bepaal je je score voor je brood en bier apart. Het spel eindigt na de 6e ronde. Beide spelers nemen nu al hun geproduceerde brood- en bierkaarten, sorteren deze apart en tellen voor elke soort het totale aantal punten op. Je hebt dus een score voor brood en voor bier. De laagste score is je eindscore.

Tel de waarde van de munten van beide stapels op en noteer deze op het scoreblok. Elke speler heeft nu een eindscore voor brood als bier, de laagste score is de eindscore. De speler met de hoogste eindscore wint.

Strategie en Tactiek

Brood & Bier geeft je een duidelijk doel en tegelijkertijd allerlei mogelijkheden om dat te bereiken. Met een handvol kaarten die elk op drie verschillende manieren te gebruiken zijn, heb je opties te over. Toch zul je gewoon moeten oogsten om brood en bier te maken. Ga je daar meteen mee aan de slag? Of zorg je eerst voor een paar upgrades die je werkzaamheden later gemakkelijker gaan maken? Bovendien kan je tegenstander die ene kaart die je zo graag terug wilde zien tijdens het draften in de tussentijd zelf spelen.

De kleur van de achterkant van de kaarten laat zien of je er brood of bier mee kan maken en dat geeft je informatie over de hand van je tegenstander en wat de stapel gaat leveren. Dat helpt als je specifiek naar iets op zoek bent, maar welke grondstoffen je precies nodig gaat hebben, blijft afwachten. Je moet voorkomen dat je met een opslag vol grondstoffen komt te zitten waarmee je geen enkele kaart kunt volbrengen, al blijft upgraden altijd nog een mogelijkheid. Efficiënt spelen maakt dus het verschil.

Het loont daarbij om een beetje vooruit te plannen zodat je tijdig de juiste grondstoffen pakt om zo dat ene recept te maken. Maar dan moet dat recept er nog wel zijn! In de goede jaren loop je altijd het risico dat de andere speler die ene kaart kiest (of positiever geformuleerd: kan je zelf een kaart pakken waarvan je denkt dat de ander hem graag wil hebben). In slechte jaren heb je in die zin wat meer controle doordat je kaarten uit je hand speelt. Je kan daarbij al in het goede jaar voorsorteren dat je een fijne hand hebt door dan al bepaalde kaarten te gebruiken voor de grondstoffen, zodat je weet dat ze straks in je hand zitten.

Ik vind het een leuke vondst dat als je te veel grondstoffen krijgt, je wat je te veel hebt, aan de andere spelers moet geven. Dat doe je natuurlijk liever niet, maar soms ontkom je er niet aan. Het is verder belangrijk om goed in de gaten te houden dat je zowel brood bakt als bier brouwt, omdat je wint in je slechtste soort.

Interactie

De voornaamste vorm van interactie is concurrentie. Zo heerst er concurrentie op de akkers. Is een bepaald soort ingrediënt op? Dan moet je wachten tot het volgende jaar voordat er nieuwe komen. Ook zie je concurrentie terug bij de ruilkaarten in droge jaren. Ligt er aan het begin van de ronde een mooie kaart bij?

Een andere vorm van interactie zit in het draften (in rondes 1, 3 en 5). Kaarten doorgeven doet niet alleen zeer omdat je mooie kaarten moet wegdoen (je kunt niet alles hebben), maar ook omdat je die mooie kaarten niet graag aan je tegenstander geeft. Het draften is ook de plek waar je iets gemener kunt spelen. Stel dat jouw tegenstander nog geen water in zijn of haar opslag heeft en in jouw hand zit slechts 1 kaart met water. Dan kun je er voor kiezen om die kaart te spelen. Hetzij voor water, hetzij voor productie of een upgrade.

Nog een leuke: als je ingrediënten krijgt en je kunt niet alles kwijt in je opslag. Dan moet je het overschot aan je tegenstander geven. Deze mag het overnemen mits er plek is in zijn of haar opslag. Ik moet toegeven dat ik meestal te druk bezig ben met mijn eigen puzzel hoor. De ander dwarsbomen komt niet veel voor. Maar kan ik moeilijk een keuze maken tussen mijn handkaarten?

Herspeelbaarheid

Ik vind de herspeelbaarheid van Brood & Bier goed. Het zijn vooral de kaarten die voor de variatie zorgen. Geen enkele kaart is exact hetzelfde, al komen bepaalde ‘upgrades’ vaker voor. Daarnaast kun je - afhankelijk van wat er op je pad komt - verschillende tactieken gebruiken. Ga je juist goedkoop brood bakken en bier brouwen of kies je voor het duurdere brood en bier? Ga je enkel en alleen punten scoren met brood en bier? Of probeer je ook extra punten te pakken met bepaalde upgrades?

Conclusie

Al met al is Brood & Bier een aanrader voor twee spelers die van strategische uitdagingen houden en een spel willen dat keer op keer herspeelbaar is. Brood & Bier is een sfeervol en strategisch tweespelerspel waarin planning en balans de sleutel tot succes zijn. De thematiek van een middeleeuws dorp dat zich toelegt op bierbrouwen en broodbakken is prachtig verweven in de spelmechanieken, waardoor het spel zowel thematisch als tactisch sterk aanvoelt.

labels: #Brood

Zie ook: