Het Nieuwstraat-Kwartier in Almelo kent een lange geschiedenis, waarbij de wijk zich over meerdere decennia heeft ontwikkeld. In 2024 telt het Nieuwstraat-Kwartier in Almelo 3.255 inwoners. De wijk is compact en ligt vlak bij het centrum en het station, met een karakteristieke vooroorlogse bebouwing en smalle straten die de buurt een herkenbaar gezicht geven.

De Ontwikkeling van een Volksbuurt

Aan het einde van de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw groeide Almelo uit tot een belangrijk centrum voor de textielindustrie. Deze bloei trok arbeiders aan uit de verre regio en later gastarbeiders uit onder meer Turkije die zich vestigden in nabijgelegen wijken zoals het Nieuwstraat-Kwartier. De bouw van de wijk vond plaats in verschillende fasen. De woningbouw in de jaren zestig, zeventig en tachtig heeft niet bepaald geleid tot een gevarieerde bebouwing. Nog steeds zijn arbeiderswoningen, eengezinshuizen, beeldbepalend voor de wijk. Zo werd een groot deel van de woningen in de buurt Nieuwstraat-Witvoet en omgeving gebouwd tussen 1925 en 1950, met een tweede belangrijke bouwperiode tussen 1950 en 1970.

Een Levendige Buurt in het Verleden

Als Ayse als klein meisje over het Vinkenplein loopt, is het Nieuwstraat-Kwartier een levendige buurt. De volksbuurt bestaat vooral uit kleine arbeiderswoningen met eenvoudige bakstenen gevels, gebouwd aan het begin van de twintigste eeuw. Smalle straten, rijtjeshuizen met lage voortuintjes waar buren met elkaar zitten te praten en overal spelen kinderen. In de hofjes hangen vrouwen de was buiten of drinken ze samen koffie. Op de hoeken van elke straat staan kleine winkels: een bakker, groenteboer, fietsenwinkel. Daar wordt niet alleen gewinkeld, er wordt ook bijgekletst, geroddeld en geholpen.

Uitdagingen en Sociale Spanningen

Toch krijgt de wijk in de loop der jaren te maken met armoede en werkloosheid. eeuw werd de wijk hard geraakt, wat nu nog te zien is aan het achterstallig onderhoud aan woningen, garageboxen en (bedrijfs)panden in de wijk, zoals afgebladderde verf, kapotte kozijnen, lekkende daken, verwaarloosde gevels en dichtgetimmerde ramen. Goedkope woningen worden steeds vaker opgekocht door huisjesmelkers en verhuurd aan arbeidsmigranten, vaak onder slechte omstandigheden. In sommige straten wonen te veel mensen in te kleine ruimtes, wat leidt tot overlast en spanningen met andere bewoners.

Het Nieuwstraat-Kwartier heeft te maken met een reputatie dat wordt gekenmerkt door zorgen over leefbaarheid en sociale spanningen, hoewel bewoners daar niet altijd in worden herkend. Het is een volksbuurt waar vijftien culturen samenleven. Die mix leidt tot spanning, wat mogelijk bijdraagt aan het imago van een 'probleemwijk'. Het Nieuwstraat-Kwartier kent een diverse huishoudsamenstelling: van alleenstaanden en jonge gezinnen tot ouderen die vaak al decennia in de wijk wonen. Een belangrijk sociaal kenmerk van de buurt is de relatief hoge aantal inwoners met een Turkse migratieachtergrond, die samen met ander gemeenschappen zorgen voor een cultureel rijke wijk. Deze demografische diversiteit gaat gepaard met sociaal-economische uitdagingen. Veel bewoners kampen met een lage sociaaleconomische status. Ruim 80% van de huishoudens maakt gebruik van gemeentelijke of andere ondersteuningsregelingen. De inkomens liggen ver onder het gemiddelde, en langdurige werkloosheid en schuldenproblematiek zijn elke dag aan de orde. Ook is er sprake van overerfbare armoede: kinderen groeien op in dezelfde omstandigheden als hun ouders en erven daarmee vaak ook de bijbehorende achterstanden. De wijk kent bovendien een bovengemiddeld aantal eenoudergezinnen, multiprobleemgezinnen en kinderen die jeugdhulp ontvangen.

Volgens gemeentecijfers werden in 2024 in het Nieuwstraat-Kwartier verschillende vormen van criminaliteit geregistreerd. De cijfers laten zien dat vernieling en zaakbeschadiging met 35 meldingen het meest voorkwamen, gevolgd door 28 gevallen van diefstal en inbraak, variërend van woninginbraken tot fietsendiefstallen. Fraude werd 23 keer gerapporteerd, en er waren 15 geweldsdelicten zoals mishandeling en bedreiging. Deze cijfers zijn extreem in verhouding tot andere stadswijken, ze dragen bij aan het negatieve imago van het Nieuwstraat-Kwartier. Feit is dat criminaliteit in deze wijk niet op zichzelf staat. De sociale en economische kwetsbaarheid vormt een voedingsbodem voor onveiligheid. Tegelijkertijd is er veel inzet vanuit bewoners om hun straat of buurt prettiger en veiliger te maken.

Buurtinitiatieven en Verbetering van de Leefbaarheid

De invasie van hulpverleningsinstellingen, buurtinitiatieven, de activiteiten van het buurthuis De Hagedoorn, het ingrijpen van de gemeente zijn een zegen voor haar buurt.

Een opvallend historisch monument in de wijk is korenmolen ‘De Hoop’, gebouwd in 1870 door Johan Heinrich Steffens aan de toenmalige Zoetensteeg, nu bekend als de Nieuwstraat. Woonstichting Beter Wonen is een woningcorporatie in Almelo en beheert ruim 6.000 huurwoningen in de stad. De organisatie zet zich in voor kwalitatief goede woningen en betrouwbare dienstverlening aan haar huurders. Wooncorporatie Beter Wonen speelt een rol in het verbeteren van de leefomgeving in het Nieuwstraat-Kwartier. Het woningbestand varieert van jaren '30-woningen tot recente nieuwbouw, onder andere aan de Witvoetenstraat en Gravenstraat. Veel woningen rondom het Vinkenplein zijn recent verduurzaamd. Daarnaast erkent Beter Wonen ook uitdagingen in de wijk, zoals armoede, overlast door onder meer illegale kamerverhuur en drugsproblematiek. Via het team Sociaal Beheer is de corporatie zichtbaar aanwezig in de wijk, bijvoorbeeld bij de Hagedoorn. Zij organiseren opruimdagen, houden buurtschouwen, spreken bewoners aan op het achterlaten van afval en ondersteunen lokale initiatieven samen met ketenpartners, zoals de politie en welzijnsorganisaties.

De Hagedoorn: Een Belangrijke Spil in de Gemeenschap

In het hart van het Nieuwstraat-Kwartier ligt de Hagedoorn, een buurtinitiatief dat een belangrijke rol speelt in de gemeenschap. Het gebouw waarin de Hagedoorn nu zit, was vroeger een school. Toen dat leeg kwam te staan, zagen buurtbewoners hierin een kans. Al snel toonden ook maatschappelijke organisaties interesse in de nieuwe ontmoetingsplek. “Daarbij kwamen er steeds meer instanties bij, zoals Avedan, Aveleijn en het Leger des Heils. Dit geeft het initiatief nog meer bereik.”

De Kerstmarkt op het Vinkenplein

Een jaarlijkse traditie in het Nieuwstraat-Kwartier is de kerstmarkt op het Vinkenplein. Voor het derde jaar op rij hebben buurtbewoners hun kerstspullen van zolder gehaald en toveren ze het plein om tot een feestelijk decor. De kerstmarkt gaat gepaard met de lichtjesregen op het plein, een initiatief van Gerard Agterbosch. Gerard is een wijkbewoner van het eerste kwartier en staat ook wel bekend als 'de burgermeester van het Vinkenplein'. Al 38 jaar is hij de drijvende kracht achter de verlichting in de wijk. De markt wordt elk jaar dan ook druk bezocht.

Ondernemers als Kloppend Hart van de Wijk

Tussen de woonblokken en buurthuizen van het Nieuwstraat-Kwartier vind je een actief en hecht ondernemersnetwerk. Geen grote winkelketens, maar juist kleinschalige zaken waar het persoonlijk contact centraal staat. Denk aan een Turkse supermarkt, een snackbar, een bloemist, een kapperszaak, een fietsenwinkel. Zij zijn dan ook van groot belang voor de levendigheid en samenhang in de wijk. Dat is niet nieuw. Al decennialang zijn ondernemers het kloppend hart van de wijk. Sinds de jaren ’70 en 80 is er in bijna elke straat wel kleine zaken te vinden: een kleerwinkel, fietsenmaker of lokale supermarkt. Veel bewoners hoeven de wijk nauwelijks uit, alles is er te krijgen. Het zijn stuk voor stuk familiebedrijven die bewoners persoonlijk kennen, waar je gewoon even binnenloopt voor een praatje.

Henri Huiting: Een Bekend Gezicht

Eén van de vast gezichten in die bedrijvigheid is Henri Huiting, eigenaar van fietsenzaak Bike Totaal Wild aan de Nieuwstraat. Al sinds 1991 woont hij boven de winkel. Henri runt de familiezaak inmiddels al tientallen jaren en kent de wijk als geen ander. Volgens Henri zit de kracht van ondernemen in het Nieuwstraat-Kwartier vooral in de persoonlijke benadering.

Een Blik op de Toekomst

Het Nieuwstraat-Kwartier in Almelo blijft een wijk in beweging, met uitdagingen maar ook met een sterke gemeenschap en betrokken bewoners die zich inzetten voor een betere toekomst.

labels: #Brood

Zie ook: