Het voeren van eenden is een geliefde activiteit, vooral voor ouders met kinderen. Het is een leuke manier om dieren van dichtbij te bekijken en van de natuur te genieten. Maar wist je dat niet al het voedsel goed is voor eenden? Veel mensen geven brood, maar dat is eigenlijk schadelijk voor zowel de eenden als hun leefomgeving.

De Populariteit van Eenden Voeren

De wilde eend en zijn afstammelingen: de populaire ‘stadseend’ kom je overal tegen. Het zijn behoorlijk populaire dieren. We zorgen goed voor ‘onze’ eenden en voorzien ze ruimschoots van oud brood. Hand in hand, een zakje oud brood mee: eendjes voeren. Wie is er niet groot mee geworden? Gefascineerd als ze ruzie maken, beetje bang als ze allemaal om je heen staan, opgewonden blij als meeuwen stukjes uit de lucht snaaien.

Waarom Brood Schadelijk is

Veel mensen denken dat brood een prima keuze is om eenden te voeren, maar dat klopt niet. Maar, hoe sympathiek dat ook mag lijken, brood voeren is helaas niet zo’n goed idee. Het is helemaal niet zo gezond voor eenden om zoveel brood te eten. Brood is ongezond voor eenden, het is te vet en te zout. Eenden zullen waarschijnlijk wel lekker smullen van je oude brood, toch is dit niet echt goed voor de dieren.

Brood voor eenden is hetzelfde als wat junkfood voor ons is: niet voedzaam en ongezond. In brood zitten namelijk geen voedingsstoffen voor vogels. Het is dus eigenlijk alleen maar opvulling van de maag. Wat echter nog erger is, is dat er veel zout in brood zit wat erg slecht kan zijn voor de dieren. Ze worden er dik van. Daarnaast kan een eend ziek worden van brood.

Gevolgen voor de Gezondheid van Eenden

Van al dat voeren krijgen eenden veel te eenzijdig voedsel binnen en ze krijgen stoffen binnen die helemaal niet zo goed zijn voor ze, zoals teveel zout. Als vogels te veel brood eten, laten ze hun natuurlijke voedsel, zoals gras, waterplanten en kleine waterdiertjes, liggen. Zo worden de eenden er onder meer lui en dik van. Ze hoeven zelf immers niet meer actief op zoek te gaan naar voedsel.

Er zijn ook voorstanders. Die gunnen de eendjes wat extra’s en hun (klein)kinderen een mooie ervaring. De vraag is dus: hoe slecht is brood voor eenden? Dat weten we niet preces, maar vast staat dat veel brood eten niet gezond is voor eenden. Het is te eenzijdig, waardoor ze voedingsstoffen missen en dat is slecht voor hun immuunsysteem: ze worden dus eerder ziek. Beschimmeld brood is zelfs giftig voor ze.

Impact op het Milieu

Brood is niet alleen slecht voor de eenden, maar ook voor de natuur. Veel brood wordt niet opgegeten en zorgt voor de verontreiniging van het water en is een bron van ziekteverwekkers. Veel van het brood dat in het water wordt gegooid, wordt namelijk niet opgegeten. Daarnaast trekt het brood dat niet opgegeten wordt ongedierte aan. Hier hebben ze momenteel in Zoeterwoude ook last van. Dankzij niet-opgegeten broodresten zijn er nu ratten aanwezig in veel woonwijken.

Bovendien vervuilt brood dat blijft liggen het water en is een voedingsbodem voor algen en ziekteverwekkers. Ook de extra hoeveelheid eendenpoep draagt daar natuurlijk aan bij, want waar veel eenden samenkomen om te eten, wordt er ook veel gepoept. Troebel, stinkend water is goed voor eend noch vis. Resten brood lossen op in het water en hierdoor wordt het water voedselrijker met blauwalg, kroos en vissterfte als gevolg.

Het brood trekt ook andere dieren aan, zoals ratten, muizen en meeuwen. Deze dieren verstoren het evenwicht en veroorzaken vaak overlast in de buurt. Het teveel aan voer bleek gemiddeld zo’n 153 ratten per park van voedsel te kunnen voorzien! Bruine ratten jagen op eieren en kuikens van watervogels. Dit is normaal natuurlijk gedrag, maar een overvloed aan ratten kan de natuurlijke balans van soorten verstoren.

Agressie en Gedragsproblemen

Mannetjes worden agressiever en krijgen een hoger libido. Hier worden de vrouwtjes uiteindelijk de dupe van want het leidt tot agressieve paring en de vrouwtjes kunnen dit niet ontvluchten. Het gevolg is getraumatiseerde eenden en zelfs vrouwtjes die vluchten en hun eendenkuikens achterlaten.

Alternatieven voor Brood

Gelukkig zijn er veel gezonde alternatieven die veilig en voedzaam zijn voor eenden. Natuurlijk kan het geen kwaad om de eendjes gezellig een keertje te voeren, maar voer de eenden dan maïs of een ander graan. Om eenden wél een plezier te doen, kun je ze een van deze gezonde snacks geven:

  • Doperwten
  • Maïs
  • Graan
  • Kippenvoer
  • Eendenvoer
  • Haver
  • Gedroogde insecten

Als alternatief voor oud brood maakten we het receptenboekje, waarmee men in een handomdraai de lekkerste gerechten met oud brood kan maken. Maar wat kun je eenden dan wel voeren? Hier wat tips - van goed naar slecht:

  • Zaden en noten: Vogelzaad is een van de beste opties omdat het rijk is aan vet.
  • Groenten en fruit: Mais, sla, erwtjes, appel, banaan en andere groenten en fruit zijn goede opties omdat ze voorzien in vezels, water, en essentiële vitaminen.
  • Rijst: In kleine hoeveelheden zijn zowel gekookte als ongekookte rijst prima opties omdat ze een goede bron van energie zijn.

Eenden zouden voornamelijk groenvoer uit de natuurlijke omgeving moeten eten, zoals gras en lage plantjes, eendenkroos, kleine visjes, kikkers en andere waterdiertjes. Van nature eten eenden (water)planten, gras en zaden en zorgen ze uitstekend voor hun eigen maaltijd.

Verantwoord Voeren

Wie wil er nou vies, stinkend, troebel water? Gelukkig, eendjes voeren mag! Geen zorgen, ondanks alle tegenargumenten mag je gewoon met de (klein)kinderen eendjes voeren. Want, al die nadelen kun je teniet doen door verantwoord te voeren. Wil je op een verantwoorde manier eenden voeren? Eenden voeren blijft een leuke activiteit voor jong en oud, maar het is belangrijk om dit op een verantwoorde manier te doen.

Doe dit dan met mate, voer het in kleine stukken en zorg ervoor dat het helemaal op wordt gegeten waar je bij staat. Maar voer met mate én kies gezond voedsel. Kies in plaats van brood liever voor doperwten, mais, graan (zoals kippenvoer) of speciaal eendenvoer. Voer vogels ook niet te veel. Alles moet direct opgegeten worden. Eenden, zwanen, ganzen en andere vogels kunnen prima zelf hun eten vinden.

Bewustwordingscampagnes

De Dierenbescherming werkt samen met gemeenten om het voeren van eenden te ontmoedigen. Hiervoor is een speciale bewustwordingscampagne opgezet: Komt een eend bij de bakker. De Dierenbescherming heeft hiervoor een toolkit ontwikkeld met diverse voorlichtingsmiddelen. Zo maakten we een animatiefilmpje, posters en een lesbrief over de eend voor basisscholen.

Jan Buijs, onderzoeker Leefomgeving GGD Amsterdam, gebruikt de resultaten om de oorzaken van dierplagen aan te pakken. ‘Wij wilden met name weten in welke overmaat er vogelvoerverbod ingesteld in bepaalde gebieden, en biedt de stad alternatieven aan. Bijvoorbeeld broodcontainers: hier kunnen buurtbewoners hun resten brood inwerpen en dit wordt dan op een verantwoorde manier afgevoerd en vergist.’

Volgens Buijs zal eendjes voeren als activiteit nooit helemaal verdwijnen. ‘Mensen beleven er veel plezier aan en kinderen komen in aanraking met dieren en de natuur. Maar op deze manier hoopt het stadsbeheer de hoeveelheid meldingen van rattenoverlast in de stad te verminderen, en de waterkwaliteit te verbeteren. En naar eenden kijken om te zien wat ze zelf aan eten vinden, kan natuurlijk ook al leuk genoeg zijn.’

Mythes over Eenden Voeren

We vragen het bioloog, eendenkenner en directeur van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam Kees Moeliker.

  1. Eenden die brood gevoerd krijgen, gaan eerder dood

    "Dit is een fabel, dit is nooit onderzocht. Eenden die niet eten gaan eerder dood, dat is zeker."

  2. Een stadseend leeft veel korter dan een wilde eend

    "Fabel. Stadseenden en wilde eenden behoren tot dezelfde vogelsoort. Stadseenden zijn meestal net zo 'wild' als wilde eenden die buiten de stad in de vrije natuur leven. Hoewel het verschil in overleving tussen eenden in de stad en daarbuiten niet is onderzocht, zou het in de stad wel eens veel veiliger kunnen zijn voor eenden dan daarbuiten. In de stad wordt niet op ze gejaagd en zijn ze dankzij de eendjesvoerende mensen het hele jaar verzekerd van eten. Daardoor zouden stadseenden wel eens langer kunnen leven."

  3. De maag van de eend kan helemaal niet tegen brood

    "Een overdaad aan zout is zeker ongezond voor vogels."

  4. Brood voeren is niet slecht voor eenden, wel voor de waterkwaliteit

    "Eenden met mate brood voeren, in kleine stukjes, en stoppen met voeren op het moment dat ze niet meer toehappen is helemaal niet verkeerd. Het dumpen van hele broden is natuurlijk slecht voor de waterkwaliteit, en een feestmaal voor ratten."

    "Het 'probleem' met eendjesvoeren is opgelost als het mondjesmaat gebeurt. Daarnaast is de educatieve waarde van eendjesvoeren groot. Ouders kunnen hun kinderen op de verschillen wijzen tussen mannetjes en vrouwtjes, want in de nazomer lijken die plotseling best veel op elkaar. Het is ook leuk om naar de meerkoeten en waterhoentjes kijken, de zwanen en de ganzen en de meeuwen die van het brood mee-eten. Soms zwemmen er ook andere eendensoorten - de krakeend is bijvoorbeeld op komst als wilde stadseend. En een half uurtje zelf kijken langs de oever van een singel of plas, daar kan geen natuurfilm tegen op."

  5. Eenden voeren moet je alleen in de winter doen

    "Dat is een goede tip. Dan is er onvoldoende natuurlijk voedsel in de vorm van waterplanten en -dieren. Dat geldt ook voor het voeren van andere vogelsoorten."

  6. Als eenden te veel brood krijgen, gaan ze niet meer op zoek naar natuurlijk voedsel. Door de verveling neemt het aantal verkrachtingen door soortgenoten toe

    "Fabel. Verkrachting is een natuurlijke voortplantingsstrategie van eenden, waarbij de vrouwtjeseend er zelf voor zorgt dat het zaad van het 'beste' mannetje haar eieren bevrucht. Dat gedrag bestaat overal, ook diep in ondoordringbare moerassen waar eenden nog nooit brood gezien, laat staan gegeten hebben. Verkrachtingen hebben niets met verveling of agressie te maken."

Laat brood achterwege en kies voor gezonde alternatieven. Zo help je de eenden én draag je bij aan een schonere leefomgeving. Check eerst even of het in jouw gemeente wel mag. Voer zo min mogelijk brood.

labels: #Brood

Zie ook: