Brood is in onze windstreek het meest elementaire voedsel. Het staat elke dag op het menu, of je het lekker vindt of niet. Brood is als basisvoedsel zelfs zo onmisbaar geworden dat het als synoniem kan dienen van ‘voedsel’, ‘kost’: brood op de plank hebben en je brood verdienen hebben dezelfde betekenis als de kost verdienen.

Hoe belangrijk brood is voor onze dagelijkse voeding blijkt ook uit het grote aantal spreekwoorden en uitdrukkingen waarin het woord brood voorkomt. Een blik in Van Dale onder dit trefwoord laat zien dat er zeer veel brood in ons idioom zit.

Brood in Spreekwoorden en Uitdrukkingen

Er zijn talloze spreekwoorden en uitdrukkingen in het Nederlands waarin het woord 'brood' een centrale rol speelt. Deze uitdrukkingen illustreren de culturele en economische betekenis van brood in onze samenleving. Hieronder volgen enkele voorbeelden:

  • Wiens brood men eet, diens woord men spreekt. Dit spreekwoord constateert een broodnuchter feit: iemand kiest partij voor degene van wie hij afhankelijk is voor zijn levensonderhoud, ongeacht of dat moreel juist is. De Friezen zeggen het net iets mooier: men spreekt met de mond waarmee men het brood eet (men praat mei de mule, der't men brea mei yt).
  • De een zijn dood is de ander zijn brood. Datgene waarmee de een zijn brood verdient, is soms de ondergang van de ander.
  • Bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien. De spreekwoorden hebben nu natuurlijk een ironische lading, maar vroeger was dat anders. De pasteikorst was niet bestemd om gegeten te worden en gold dus als een niet bepaald luxueuze vervanging voor brood. Het spreekwoord betekende dus: soms moet je je toevlucht nemen tot iets minders.
  • Zoete broodjes bakken doe je nadat je je eerst nogal scherp hebt uitgelaten over iets. Je hoopt de desbetreffende persoon alsnog mild te stemmen.

De Culturele Betekenis van Brood

Brood is meer dan alleen voedsel; het heeft ook een diepere culturele betekenis. Het staat symbool voor basisbehoeften, hard werken en de mogelijkheid om in het eigen onderhoud te voorzien. De uitdrukking "brood op de plank brengen" benadrukt het belang van economische zekerheid en het vermogen om voor zichzelf en zijn gezin te zorgen.

Brood als Basisvoedsel

Brood is in onze windstreek het allerelementairste voedsel. Het staat elke dag op het menu, of je het lekker vindt of niet. Brood is als basisvoedsel zelfs zo onmisbaar geworden dat het als synoniem kan dienen van ‘voedsel’, ‘kost’:

Internationale Perspectieven

Het concept van 'brood verdienen' komt in verschillende culturen voor, maar de specifieke uitdrukkingen en symbolen kunnen verschillen. Hier zijn enkele voorbeelden:

  • Engelstaligen zeggen: to earn the bread, maar voor wie weleens uitgekeken is op dat eeuwige brood biedt de Engelse spijskaart een alternatief: to bring home the bacon.
  • Het Franse equivalent maakt geen melding van brood en evenmin van bacon, maar laat vagelijk doorschemeren dat er een warme maaltijd genoten wordt: de Fransen laten de pot koken (faire bouiller la marmite).

Praktische Voorbeelden en Moderne Interpretaties

In de moderne context kan "brood op de plank brengen" verwijzen naar verschillende aspecten van werk en carrière. Het kan gaan om het vinden van een stabiele baan, het succesvol runnen van een eigen bedrijf, of het maken van slimme financiële beslissingen om de toekomst veilig te stellen.

Een voorbeeld van hoe de uitdrukking 'brood op de plank' in de praktijk kan werken, is het verhaal van leiderschapscoach Hester van Rooijen. Vanaf haar start als ondernemer zat de agenda van leiderschapscoach Hester van Rooijen vol. Hartstikke druk had ze het, maar veel geld werd er niet verdiend. Een groot deel van de coaching deed ze namelijk gratis; voor oud-collega’s, en voor vrienden-van-kennissen. “In mijn leidinggevende functie in loondienst maakte ik altijd tijd om ‘mijn’ mensen te helpen. Daar haalde ik veel voldoening uit. Naast mijn baan startte ik daarom met coaching. In augustus 2020 hakte ik de knoop door en werd ik fulltime ondernemer. Al snel liep mijn agenda vol met afspraken met mensen die niet lekker in hun vel zaten of vastliepen in hun werk. Zij wilden graag even met me wandelen, even bijkletsen en even digitaal koffie drinken. Even een telefoontje van 10 minuten werd al snel 1,5 uur. Hartstikke druk was ik! Maar de omzet? Die bleef steken.

De ondernemerscoach gaf me een liefdevolle schop onder mijn kont. Zij liet mij inzien wat ik eigenlijk al lang wist: als ik brood op de plank wilde, moest deze liefdadigheid stoppen. En dus zette ik stappen: bij het eerstvolgende wandelverzoek, gaf ik met rode vlekken in mijn nek aan dat er een intake mocht worden ingepland. Doodeng vond ik het! Ik ging zelfs een stapje verder: ik ben acquisitie gaan plegen. Juist om ‘nee’s’ te leren ontvangen. In m’n hoofd had ik dat zo groot gemaakt, maar in de praktijk viel het hartstikke mee. De wereld stopt niet bij een ‘nee’.

De gratis coaching die ik vage kennissen gaf, gaf me wel de voldoening die ik zo fijn vind: mensen helpen, mensen blij maken. Daar kon ik me een hele tijd achter verstoppen. Ik moest echt een drempel over om mijn eigen onzekerheden toe te geven en hulp te vragen. Als coach kon ik dat toch zeker zelf wel? In loondienst is het veel veiliger en durfde ik veel meer. Iedere maand kreeg ik een fijn salaris. “De gratis coaching heeft me het zelfvertrouwen gegeven dat ik dit kan. Ik heb deze mensen kunnen helpen. Financieel was het natuurlijk lekker geweest als ik mezelf eerder in de spiegel had durven aankijken, maar het heeft me gebracht waar ik nu ben. Nog steeds doe ik dingen in mijn bedrijf gratis, maar dan is het altijd met een acquisitiedoel. Dit doe ik nooit meer

Taal Uitdrukking Betekenis
Nederlands Brood op de plank brengen Zorgen voor economische zekerheid en levensonderhoud
Engels To earn the bread / To bring home the bacon Geld verdienen om te voorzien in de basisbehoeften
Frans Faire bouiller la marmite Zorgen voor een warme maaltijd, levensonderhoud

labels: #Brood

Zie ook: