Het nieuws bericht er al een tijdje over: het wereldwijde tekort aan computerchips. Elke elektronicafabrikant heeft er last van, maar de auto-industrie ondervindt extra grote problemen. Wereldwijd is er een tekort aan halfgeleiders. Dit zijn essentiële onderdelen van computerchips: één enkele chip kan duizenden, zelfs miljoenen halfgeleiders hebben.

Oorzaken van het Chiptekort

De oorzaak van het tekort is - hoe kan het ook anders - corona. Dankzij COVID-19 moest de hele wereld ineens thuisblijven. Daardoor gingen mensen andere dingen kopen. Autofabrieken lagen stil, waardoor er ook minder auto-onderdelen werden besteld. Terwijl er ineens geen bestellingen meer kwamen voor chips voor auto’s, konden chipfabrikanten de orders voor chips voor consumentenelektronica ineens niet meer aan. Het gevolg laat zich raden.

Op zich zou dit niet zo’n probleem zijn als chips voor auto’s niet volledig anders waren dan die voor consumentenelektronica. Dat komt onder andere omdat computerchips in auto’s tegen extremere temperaturen moet kunnen dan in consumentenelektronica. Een televisie hoeft immers nooit te werken in de sneeuw bij -10 graden Celsius, terwijl we dat van een auto wel verwachten. Zowat alle chips die nu gemaakt worden, zijn dus nutteloos voor autofabrikanten.

Omdat een ongeluk nooit alleen komt, brak er afgelopen maart ook nog eens brand uit bij het Japanse Renesas. Dit bedrijf maakte zo’n 30% van alle chips voor de autofabrikanten in de hele wereld. Een soortgelijk bedrijf uit Texas moest de fabriek tijdelijk sluiten wegens extreme weersomstandigheden. Door het uitvallen van enkele belangrijke fabrieken en de verschuiving naar chips voor consumentenelektronica was er bijna geen chip meer te krijgen voor de auto-industrie.

Na de aardbeving en kernramp in Fukushima in 2011 konden veel belangrijke Japanse leveranciers niet meer leveren. Autofabrikanten zoals Toyota hebben hiervan geleerd.

Andere oorzaken

  • Vraag en aanbod mismatch: De afgelopen jaren heeft de vraag naar elektronische apparaten een enorme groei gezien. Deze stijging is deels te wijten aan technologische vooruitgang en deels aan veranderende consumentenbehoeften, vooral tijdens de COVID-19-pandemie.
  • Verstoringen in de productie: Productiefaciliteiten voor chips zijn hoog gespecialiseerd en vereisen aanzienlijke investeringen. Tijdens de pandemie moesten veel van deze fabrieken hun activiteiten beperken of zelfs stopzetten vanwege gezondheids- en veiligheidsmaatregelen.
  • Geopolitieke spanningen: De technologische rivaliteit tussen grootmachten, met name de VS en China, heeft geleid tot handelsbeperkingen en sancties.
  • Auto industrie en de onverwachte vraag: Oorspronkelijk hadden veel autofabrikanten hun bestellingen voor chips verminderd in de verwachting dat de vraag naar auto's zou dalen tijdens de pandemie.

Gevolgen voor de Auto-industrie

Dit veroorzaakt enorme problemen: zonder chips kunnen fabrikanten geen auto’s maken. Auto’s zijn tegenwoordig rijdende computers. Zonder chips om alle elektronische processen aan te sturen is een auto nergens meer. Het is de perfecte storm.

Net nu de autoverkopen weer aantrekken, kunnen autofabrikanten niet genoeg computerchips krijgen om voldoende auto’s te maken. Naar verwachting zijn er nu wereldwijd al 670.000 auto’s minder gemaakt door het chiptekort. Het einde is ook nog zeker niet in zicht. Elke autofabrikant heeft er last van.

Wel is het interessant om te zien dat elke fabrikant een eigen plan van aanpak heeft om het chiptekort het hoofd te bieden. Sommige fabrieken sluiten gewoon de deuren, omdat ze zonder chips geen auto’s kunnen bouwen. Een voorbeeld hiervan is VDL Nedcar in Born, waar men MINI’s en BMW’s produceert. Deze fabriek is bijna de hele maand april gesloten geweest.

In Amerika heeft Ford een andere aanpak. Zij gaan gewoon door met het produceren van auto’s, maar dan zonder de computerchips die ze niet hebben. De deels afgemaakte auto’s worden geparkeerd tot er weer chips beschikbaar zijn. Dit gaat ondertussen om enorme aantallen. Zo heeft Ford de complete Kentucky Speedway gehuurd om Ford Super Duty pick-ups op te slaan.

Peugeot daarentegen kiest een heel andere weg. Als er niet genoeg computerchips zijn, dan maken de Fransen wel auto’s zonder chips, zo is de gedachte. Peugeot gaat dus oldschool: terug naar het verleden. Sinds afgelopen zomer had de Peugeot 308 een volledig digitaal dashboard, maar sinds deze maand krijg je weer een ouderwetse snelheidsmeter met een bewegende naald.

Impact op Consumenten

Het wereldwijde chiptekort heeft gevolgen voor iedereen die een nieuwe auto heeft besteld of gaat bestellen. Reken maar op een forse vertraging: het zal langer duren voor je je auto daadwerkelijk hebt. Het is ook maar de vraag of je hem krijgt zoals je hem hebt besteld. Sommige opties kunnen niet meer leverbaar zijn.

Het wereldwijde chiptekort zal nog lang voortduren. Analisten voorspellen dat het alleen maar erger wordt, en dat het chiptekort zeker tot in 2023 zal aanhouden. Ondertussen zullen autofabrikanten grote verliezen lijden - iets wat ze na de corona-crisis niet kunnen gebruiken. General Motors bijvoorbeeld kondigde onlangs aan een verlies van ruim 2 miljard Dollar te verwachten door het chiptekort.

Het wereldwijde chiptekort zet de auto-industrie nog verder onder druk. Merken zullen failliet gaan of overgenomen worden. Meer merken zullen gaan samenwerken. In de tijd dat veel geld nodig is voor onderzoek naar alternatieve aandrijvingen kampen de fabrikanten met grote verliezen, dus ook de ontwikkeling van elektrische auto’s en auto’s op waterstof zal er onder leiden.

Tekortkomingen van Logistieke Systemen

Sinds de jaren ’70 streeft de auto-industrie naar ‘lean’ werken, waar volgens het just-in-time-principe een minimale voorraad onderdelen nodig is. Dit unieke logistieke proces was jarenlang het grote voorbeeld voor de hele wereld - tijdens mijn opleiding leerde ik deze principes als ultiem doel. Nu blijken de tekortkomingen van dit logistieke systeem, en dat zal niet zonder gevolgen blijven.

Impact op andere sectoren

Als je altijd al een PS5 wilde hebben, dan is het ernstige tekort aan chips over de hele wereld je vast niet ontgaan. Als gevolg hiervan hebben nieuwe apparaten leveringsproblemen gehad: van auto's tot telefoons en gameconsoles.

Ondertussen is de verkoop van computers, laptops en andere elektronica ook sterk gestegen door het thuiswerken.

Het meest bekende gevolg is de levering van de PS5. De gameconsole is sinds eind 2020 op de markt, maar is nog steeds moeilijk te verkrijgen. Ook voor smartphones zijn er gevolgen: sommige nieuwe modellen lopen vertraging op door leveringsproblemen, maar ook hele nieuwe telefoonlijnen zoals de Samsung Galaxy A serie.

Ook Apple ontkomt niet aan de chipcrisis. Ze ontwikkelen hun eigen processors, maar worden ook gemaakt bij dezelfde chip producenten. Bovendien vereisen hun producten standaard ondersteuningschips, zoals geluidsdecodering.

Sommige producenten hebben de prijzen verhoogd. Het is gebleken dat de chip producenten moeilijk aan de vraag kunnen voldoen.

Het proces van het maken van chips is erg ingewikkeld en traag. Het duurt zes weken om een chip te voltooien. Het bouwen van een nieuwe productielijn is niet eenvoudig. Het gaat om grote, dure gespecialiseerde apparatuur die ASML uit ons eigen land kunnen leveren. De meeste producenten zullen graag willen opschalen, maar dit zal zeker nog een paar jaar duren voordat dat mogelijk is.

De Rol van Chipfabrikanten

De halfgeleiderindustrie is gedomineerd door een paar grote spelers die een aanzienlijk deel van de wereldwijde productiecapaciteit en expertise in handen hebben. Deze giants spelen een belangrijke rol in de huidige crisis rondom het tekort aan chips.

Fabrikant Locatie Uitdagingen
TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company) Taiwan TSMC's dominantie maakt de wereldwijde chipindustrie grotendeels afhankelijk van de stabiliteit van Taiwan.
Intel Verenigde Staten Intel heeft productievertragingen en technologische achterstanden ervaren.
Samsung Zuid-Korea Deze fabrikanten hebben minder geavanceerde productietechnologieën dan TSMC en Samsung.

Voor al deze spelers geldt dat de enorme vraag naar chips, gecombineerd met de eerder genoemde productie- en toeleveringsuitdagingen, heeft geleid tot de huidige crisis.

Mogelijke oplossingen

  • Het aanleggen van meer fabrieken: Chipfabrikanten Samsung, Intel en TSMC kondigden in het afgelopen jaar investeringen van honderden miljarden aan om de productiecapaciteit te verhogen. Het gros van deze investeringen gaat uit naar de aanleg van nieuwe fabrieken. De Europese Unie en Verenigde Staten startten op hun beurt initiatieven om de vestiging van Westerse fabrieken te stimuleren.
  • Bijstellen van prioriteiten: Volgens Bloomberg maakte TSMC onlangs meer capaciteit beschikbaar voor de productie van chips voor autofabrikanten. Hoewel dat de prijsstijging van voertuigen belooft te verzachten, neemt de vraag naar consumentenapparatuur gelijktijdig toe.

De Toekomst van het Chiptekort

Marktonderzoekers van IDC voorspellen dat huidige initiatieven tegen 2023 kunnen leiden tot overcapaciteit. Voor nu blijft tekort een realiteit.

Er zit heel wat ruimte tussen het voornemen om een fabriek aan te leggen en de daadwerkelijke toevoer van nieuwe chips. Het fundament van de oplossing is aangelegd, maar jaren verwijderd van realisatie. In de tussentijd is het bijstellen van prioriteiten het enige devies.

labels:

Zie ook: