De afgelopen jaren zijn er veel reacties gekomen op de serie “De opkomst en ondergang van de middenstand in Broek op Langedijk”. Nog bijna dagelijks worden er afleveringen bekeken en niet alleen vanuit Nederland. Natuurlijk zijn er gelukkig ook op- en aanmerkingen gekregen van familieleden die met aanvullende informatie kwamen of me wezen op fouten.
De Opkomst van Smiths Crisps
De Smiths crispsfabriek zorgde voor nieuwe werkgelegenheid in de gemeente en tot ver in de regio. Veel voormalig middenstanders en kinderen van die middenstanders vonden daar emplooi. Voor de naam CHIPS in gebruik kwam werd er gesproken over de “Smiths crisps”, omdat dat het dichtst in de buurt lag van het geluid dat het maakte als je een gefrituurd schijfje in de mond nam.
Waar het allereerst gefrituurde aardappelschijfje zijn oorsprong had is niet precies bekend. Er bestaan meerdere verklaringen over. Rond 1920 hoorde de Engelsman Frank Smith over het bestaan van de Chips en vond dat een goed concept. Hij begon samen met zijn vrouw chips te bakken in zijn garage en verkocht die op straat.
De Chipsfabriek in Broek op Langedijk, officiële naam Smiths Potato Crisps Holland N.V., ontstond uit een contact tussen Smiths Engeland en de N.V. Zuiderdel in Broek op Langedijk, grossiers in consumptie- en pootaardappelen. Zij hadden er alle belang bij een grote en vaste afnemer in hun nabijheid te hebben. Een van de voortrekkers van die samenwerking was de aardappelteler Gerard Kistemaker uit Middenmeer.
De eerste contacten met Engeland ontstonden in 1957 toen Gerard Kistemaker naar Engeland ging om daar, namens NV Zuiderdel, afzet voor hun aardappels te zoeken. Hij kwam tijdens zijn reis terecht bij Frank Smiths waar hij voor het eerst van zijn leven aardappelchips proefde en hij was onmiddellijk verkocht. De aardappeltelers waren om en het eerste jaar voerde de N.V. Zuiderdel de directie van de Smiths Potato Crispfabriek.
Op de Buitengewone Algehele Aandeelhoudersvergadering van 5 november 1958 te Amsterdam werd besloten de heer W. Strobosch te benoemen tot ‘directeur’ van Smiths Potato Crisps Holland N.V., de N.V. Arie Kok was, zoals hij dat zelf in een interview in de Chip Ahoy van 5 december 1967 noemde, een man van de praktijk.
Jan Ariensz Kok, geboren te Oude Niedorp op of rond 1843 en overleden na 1899 trouwde met Sijtje Balder, geboren 26 januari 1847 uit Broek op Langedijk. Arie Kok trouwde op 2 mei 1895 in Heerhugowaard met Maria den Hartigh. Zij kregen meerdere kinderen waarvan er twee, Paulus (geb.
De concurrentie op het Noordend van Broek op Langedijk was groot. Ondertussen werden er aan de zuidkant van Broek op Langedijk steeds meer woningen gebouwd. De Dijk raakte aan beide zijden bewoond en de Julianastraat en de Wilhelminastraat ontstonden. Op 31 mei 1928 trouwde Klaas Kok met Janna Nieuwenhuizen en betrokken zij een nieuwe bakkerij op de Dijk (op de foto het vierde huis links) in Broek op Langedijk.
Nabisco en Mondelez
Nabisco (/ nəˈbɪskoʊ /; van de National Biscuit Company) is een Amerikaanse producent van cookies en snacks. Gevestigd in East Hanover (New Jersey), het bedrijf is een dochteronderneming van Illinois gebaseerde Mondelēz International. Nabisco producten zijn gebrandmerkt als Kraft in sommige andere landen. Alle Nabisco cookie of cracker producten zijn gebrandmerkt Christie in Canada.
Biscoff: Een Wereldwijde Sensatie
Misschien is het wel het belangrijkste onderdeel van een kopje koffie buiten de deur drinken: het individueel verpakte Biscoff-koekje dat er vaak bij wordt geserveerd. Met de knapperige bite en de zoete smaak van dat biscuitje ben je ook een teleurstellend bakkie troost zo vergeten. Het koekje is wereldwijd geliefd.
De Oost-Vlaamse fabrikant Lotus Bakeries maakte deze week bekend in 2024 voor meer dan 600 miljoen euro omzet te hebben geboekt met Biscoff, 21 procent meer dan een jaar eerder. Daarbij werden ze ongetwijfeld een handje geholpen door de Amerikaanse rapper Snoop Dogg, die afgelopen zomer zijn liefde voor de koekjes verklaarde. „Wat deze smaak ook moge zijn, y’all got this down to a science”, zei hij in een YouTube-video (waarvoor het bedrijf naar eigen zeggen niets heeft betaald).
In elk geval niet naar speculaas, want Lotus bakt speculoos. Het verhaal gaat dat Belgische bakkers dat koekje verzonnen als tegenhanger van het Nederlandse speculaas, maar dan zonder de kenmerkende kruiden. Daar konden ze moeilijker aan komen dan hun koloniale noorderburen. In speculoos zit alleen kaneel. Wel voegden ze kandijsuiker toe, die tijdens het bakken karamelliseert en voor de typische zoete smaak zorgt.
Dat zijn ze wel van plan: Lotus, dat de koekjes sinds 1932 bakt, wil dat Biscoff wereldwijd het derde populairste koekje wordt. Volgens het jaarverslag staat Biscoff nu op de vijfde plek in de „global cookie ranking”. Als onderdeel van die strategie nam het bedrijf in 2020 een controversiële stap. Toen werd de naam Lotus Speculoos in de thuismarkt van de verpakking gehaald en vervangen door de internationale merknaam Biscoff, een samentrekking van ‘biscuit’ en ‘coffee’.
Nieuwe markten verovert Lotus traditioneel via het vliegtuig. Zo sloot het bedrijf in de jaren 1980 een deal met de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Delta, die de koekjes nog altijd aan boord uitdeelt. Fijn om de smaak van de notoir smerige vliegtuigkoffie mee weg te kauwen. Zodra consumenten het koekje op die manier hebben leren kennen, gaan ze het ook in de supermarkt kopen, is het idee. Om daar vervolgens weer verleid te worden door andere Biscoff-producten, zoals het broodbeleg, ijsjes en chocoladerepen.
Lotus wil ook in Azië groeien. In Thailand bouwt het voor 160 miljoen euro een nieuwe fabriek, zodat de koekjes vanaf 2026 lokaal geproduceerd kunnen worden. Die extra productiecapaciteit is hard nodig: de meeste koekjes worden nog altijd in het Belgische dorp Lembeke gebakken. Komend jaar mag Biscoff er maximaal 10 procent groeien, meer kan er niet van de band rollen.
Biscoff is goed voor ruim de helft van de omzet van Lotus. Het bedrijf bakt ook de proteïnerepen van TREK en de ontbijtkoek van Peijnenburg. Dat laatste product slaagt er vooralsnog minder goed in om een nieuwe generatie consumenten aan te spreken. Het populairste koekje wereldwijd is trouwens de Oreo, dat net als de nummer twee - chocoladekoekje Chips Ahoy - door het Amerikaanse Mondelez wordt geproduceerd. Een felle concurrentiestrijd dus.
Mondelez is sinds afgelopen jaar licentiehouder in India en gaat de koekjes daar op de markt brengen. Na maanden van koersdruk en twijfel over het groeiverhaal van Lotus Bakeries, keert het vertrouwen terug. De Belgische speculooskampioen levert solide halfjaarcijfers af én brengt goed nieuws over de geplande capaciteitsuitbreiding. Beleggers reageren opgelucht.
Jarenlang was Lotus een van de lievelingen van beleggend België. Het groeiverhaal van de maker van het iconische speculooskoekje - internationaal verkocht als Biscoff - leek eindeloos. Maar vorig jaar kantelde het sentiment. De fabrieken draaiden op maximumcapaciteit, waardoor verdere volumegroei tijdelijk onmogelijk werd. In combinatie met een torenhoge waardering van meer dan tien miljard euro, kwam het aandeel onder druk te staan. Sinds de piek in oktober 2024 verloor Lotus tot 8 augustus zo’n 40 procent van zijn beurswaarde.
Met de vrijdag gepubliceerde halfjaarcijfers over 2025 herwint het bedrijf het vertrouwen van de markt. De omzet steeg met bijna 10 procent tot 657 miljoen euro. De operationele winst klom met 12 procent tot 106 miljoen euro. Maar vooral: Lotus Bakeries meldt dat de nieuwe Biscoff-fabriek in Thailand eerder dan gepland operationeel wordt. Al in de tweede helft van dit jaar zullen daar koekjes van de band rollen - een forse versnelling ten opzichte van de eerdere planning, die uitging van 2026.
Lotus Bakeries leunt stevig op het internationale succes van Biscoff. Het speculooskoekje, wereldwijd geliefd als koffieleutje, was het afgelopen halfjaar goed voor 57 procent van de groepsomzet. De volumegroei van het merk klokte af op 10 procent - precies het maximum dat de bestaande fabrieken in België en de Verenigde Staten aankunnen. Dankzij minimale prijsverhogingen steeg de omzet zelfs met meer dan 11 procent.
Waar de omzetgroei in eerdere jaren ruim boven de 20 procent lag, vertraagt het tempo nu noodgedwongen. Het groeipotentieel is er, maar de ovens zitten vol. De aankondiging dat de nieuwe fabriek in Thailand al in 2025 koekjes zal leveren, biedt opnieuw ademruimte. Al blijft de impact op de totale capaciteit volgend jaar nog bescheiden, de snellere ingebruikname legt wel de basis voor een groeiversnelling vanaf 2026.
Lotus-topman Jan Boone noemt het project een van de “meest transformerende investeringen” in de geschiedenis van het koekjesbedrijf uit Lembeke. De fabriek in Thailand is geen losstaand project, maar onderdeel van Lotus’ wereldwijde productiestrategie. Het bedrijf wil het volledige Biscoff-assortiment - koekjes én spreads - lokaal produceren op drie continenten: Lembeke voor Europa, Mebane voor de VS en Chonburi (Thailand) voor Azië. Die geografische spreiding verlaagt de logistieke kosten, voorkomt importheffingen en creëert flexibiliteit voor toekomstige groei.
Tegelijk werkt Lotus verder aan de internationale merkuitbouw. De koekjesmaker wil van Biscoff een wereldmerk maken, in het rijtje van Oreo en Chips Ahoy - beide in handen van snackgigant Mondelez. Volgens schattingen staat Biscoff wereldwijd op plek vijf onder koekjesmerken. De ambitie om door te stoten naar de top drie lijkt haalbaar, zeker gezien de sterke merkbekendheid en het groeipotentieel van koffiemomenten als niche.
Lotus werkt sinds kort samen met Mondelez - ook eigenaar van chocolademerken Milka en Côte d’Or - en met ijsproducent Froneri. Die partners nemen de productie en distributie van Biscoff-chocolade en -ijs voor hun rekening. Zo kan Lotus zich intern volledig richten op de kernproducten: koekjes en spreads. In verschillende landen behoren de nieuwe Milka-Biscoff-repen tot de bestverkopende producten in hun segment. Dankzij Froneri versnelt ook de uitrol van Biscoff-ijs, dat lokaal geproduceerd wordt in sleutelmarkten in Europa.
Tegelijk wil Lotus de penetratiegraad van Biscoff wereldwijd verhogen. Vandaag ligt het penetratieniveau enkel in België en het Verenigd Koninkrijk boven de 20 procent van de huishoudens. Via de distributiekanalen van Mondelez probeert het Belgische bedrijf ook in andere markten snellere doorbraken te realiseren.
Lotus Natural Foods
Naast Biscoff ontwikkelt ook Lotus Natural Foods (25 procent van de omzet) zich tot een steeds belangrijkere groeipoot. De merken Bear, Nakd, Trek en Kiddylicious tekenden samen voor een omzetgroei van meer dan 16 procent. Vooral buiten de thuismarkt het Verenigd Koninkrijk is de groei opvallend. In de Verenigde Staten groeide het kindersnacks merk Bear zelfs met 18 procent. De ambitie om deze divisie uit te bouwen tot een leidende speler in het segment van gezonde snacks krijgt steeds meer vorm.
Lotus sloot recent een samenwerking met Golazo, organisator van hardloopevenementen in België, Nederland en Frankrijk. Die deal moet de merkbekendheid van Trek en Nakd (gezonde repen) versterken bij een sportief publiek.
De traditionele merken van Lotus - zoals Peijnenburg, Snelle Jelle en Echte Enkhuizer - vallen onder het label Local Heroes. Die categorie kende vlakke omzet. Krimpende ontbijtkoekverkoop in Nederland werd gecompenseerd door een hogere afzet van wafels en gebak. Hoewel de groeibijdrage van deze producten beperkt is, blijven ze een stabiele factor in de portefeuille van Lotus.
Waardering en Groeiverwachtingen
Ondanks de eerdere correctie blijft Lotus met een koers-winstverhouding (k/w) van circa 40 stevig gewaardeerd. Dat is fors meer dan Mondelez, dat rond 20 noteert. Toch wijzen sommige analisten erop dat Lotus beter te vergelijken is met Europese groeibedrijven als Hermès of Ferrari, dankzij zijn sterke merken, hoge marges en consistente internationale groei.
Die waarderingspremie blijft echter alleen houdbaar als het groeiverhaal intact blijft. Met de vervroegde opening van de Thaise Biscoff-fabriek, een stijgende bijdrage van Natural Foods en gestaag oplopende marges lijkt dat perspectief opnieuw geloofwaardig.
Lotus leek de voorbije maanden slachtoffer van zijn eigen succes: een prachtig groeiverhaal dat botste op fysieke limieten. Maar nu het bedrijf sneller uitbreidt en opnieuw ruimte creëert, lijkt het koekje nog lang niet op.
Groei Biscoff
De groei van Biscoff wordt geïllustreerd in de volgende tabel, gebaseerd op gegevens van Lotus Bakeries:
| Jaar | Omzetgroei Biscoff |
|---|---|
| 2024 | 21% |
| 2025 (H1) | 11% |
labels:
