Chips zijn een populaire snack, maar wat zijn de gezondheidseffecten en hoe zit het met de voedingswaarde? Dit artikel duikt in de wereld van chips en bekijkt de impact op je gezondheid, de rol van de Nutri-Score en manieren om een eventuele verslaving te overwinnen.
De Nutri-Score en Chips
Dit jaar zal de Nutri-Score, die met label A, B, C, D of E aangeeft hoe gezond een product is, steeds meer te zien zijn in supermarkten.
Na een proefperiode van bijna drie jaar waarin het label de nodige kritiek kreeg, is de Nutri-Score vanaf vandaag het officiële voedingskeuzelogo van de overheid. Maar de discussies over het nut ervan zijn ook na een aantal verbeteringen nog niet helemaal verdwenen.
Een internationaal comité van wetenschappers heeft het algoritme waarmee de score wordt berekend verbeterd. Een veelgehoord kritiekpunt was dat het oude label voornamelijk keek naar afzonderlijke ingrediënten in plaats van het product als geheel.
Met het vernieuwde label zijn er nu geen diepvriespizza's meer die een score A krijgen. De nieuwe Nutri-Score wordt vanaf dit jaar in fases ingevoerd.
Maar het blijft voor fabrikanten mogelijk om een product zo aan te passen dat het een betere score krijgt, terwijl het product niet per se gezonder wordt. Bijvoorbeeld door verzadigde vetten of suiker eruit te halen of door bepaalde ingrediënten toe te voegen.
Een aantal chipsminnende Nederlanders had een dergelijke aanpassing al in de gaten: aan nieuwe chips van Lay's is 25 procent minder zout toegevoegd.
De chips van Doritos gingen daardoor van een gele C naar een lichtgroene B. De aanpassingen leiden onder meer tot boze reacties op sociale media; de chips zouden gezonder, maar wel minder lekker zijn. Of een betere Nutri-Score de drijfveer is, laat het bedrijf in het midden.
Een groene score betekent niet automatisch een gezond product. En alleen maar groene producten eten, betekent niet perse een gezonde inname.
Vooral voor producten buiten de schijf is het label "een handig hulpmiddel".
Acrylamide in Chips
De industrie probeert het acrylamidegehalte in levensmiddelen terug te dringen, maar dat lukt nog niet altijd, zo blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond.
Van 12 merken naturelchips bevatten er 3 relatief veel acrylamide. De Consumentenbond raadt consumenten aan om niet teveel voedingsmiddelen te consumeren waarin veel acrylamide kan zitten, zoals chips en friet, tot er meer duidelijk is over de risico´s hiervan.
Sinds 2002 is bekend dat acrylamide in voeding zit; een potentieel kankerverwekkende stof. Acrylamide ontstaat vooral in zetmeelrijke producten die meer dan 120°C worden verhit.
Bij friet en chips kan de acrylamidevorming aan de soort aardappelen liggen, maar ook aan het productieproces. Fabrikanten met te veel acrylamide in hun producten krijgen een waarschuwing van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en worden geacht hun productieproces aan te passen.
Uit onderzoek met proefdieren is gebleken dat acrylamide schadelijk is voor dieren.
Acrylamide is een stof die in kleine hoeveelheden kan ontstaan als zetmeelrijke producten, zoals aardappelen en granen, worden verhit boven 120 °C. Bij het ontstaan van acrylamide zijn suikers en het aminozuur asparagine betrokken.
Een aminozuur is een bouwsteen van eiwitten. Deze reactie zorgt voor de bruine kleur. Acrylamide is ook een grondstof van polyacrylamide, een plasticsoort.
De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft uitvoerig gekeken naar risico’s van acrylamide.
Dierproeven laten zien dat acrylamide kankerverwekkend kan zijn voor muizen en ratten. Onderzoeken bij mensen zijn beperkt en niet helemaal sluitend.
Acrylamide kan het zenuwstelsel aantasten bij mensen die eraan zijn blootgesteld tijdens het werk. In dierproeven is acrylamide schadelijk gebleken voor de vruchtbaarheid.
Hoe kun je minder acrylamide binnenkrijgen?
- Eet en drink gezond en gevarieerd.
- Bak aardappelen en aardappelproducten niet bruin, maar goudgeel.
- Volg de aanwijzingen op de verpakking van aardappelproducten en friet, bak ze in kleine porties en schud ze tussendoor even om.
- Doe ovenfriet bijvoorbeeld niet in de frituur.
- Voor het bakken of frituren van zelf gesneden friet kun je de aardappelstukjes even blancheren (kort koken).
- Bewaar aardappelen donker en koel, bijvoorbeeld in een kelder.
- Heb je deze niet dan kun je aardappelen om te koken bewaren in de koelkast, maar doe dit niet voor aardappelen om te frituren of te bakken.
Chipsverslaving
Chipsverslaving is een type eetverslaving waarbij iemand een onbedwingbare trek heeft in chips. Mensen met een chipsverslaving blijven grote hoeveelheden chips eten, ondanks de negatieve gevolgen die dit heeft voor hun fysieke en mentale gezondheid. Ze hebben dan de controle verloren over hun eetgedrag.
Chips zijn om meerdere redenen verslavend. Zo zorgt de combinatie van zout, vet en suiker in chips voor een verleidelijke smaakbeleving.
Op die manier dragen ze bij aan het ontwikkelen van ongezonde eetpatronen. De combinatie van stoffen stimuleert ook de afgifte van dopamine in je hersenen.
Door deze neurotransmitter voel je je dan gelukkiger en wil je meer chips eten.
Risico's van een chipsverslaving
- Extreme gewichtstoename
- Diabetes type 2
- Verhoogde kans op sommige vormen van kanker
- Psychische problemen, zoals schuldgevoelens, een lager zelfbeeld en depressie
- Sociale isolatie
Hulp bij een chipsverslaving
- Zoek professionele hulp: Niet iedereen kan op eigen kracht een chipsverslaving overwinnen.
- Gezonde alternatieven: Er zijn talloze gezonde alternatieven voor chips die helpen om de afhankelijkheid aan een zak chips te verminderen. Het is echter het beste om zelf je snacks te maken.
- Behandeling: De meest effectieve behandeling van eetverslaving is in een gespecialiseerde kliniek voor eetstoornissen. Een behandeltraject biedt vaak cognitieve gedragstherapie, interpersoonlijke therapie en voedingsbegeleiding.
Waarom Verlangen We Naar Chips?
Soms heb je van die dagen dat je lekkere trek machtiger is dan jij. Wat je op dat moment ervaart, zijn zogenaamde food cravings. Deze hunkering naar iets lekkers is een signaal van je lichaam.
Natrium is een belangrijk mineraal dat samen met chloride en kalium een rol speelt bij het regelen van onder andere je vochtbalans en bloeddruk. Natrium is het hoofdbestanddeel van zout en is daarom in overvloed aanwezig in zoute voedingsmiddelen zoals chips.
Dan zijn het zozeer niet de chips waar je brein om vraagt, maar vooral de natrium die ze bevatten. Dat kan bijvoorbeeld komen door een heftige sportsessie (zweten), ziekte (slecht drinken) of een avondje stappen (alcohol werkt vochtafdrijvend).
Groentechips: Een Gezond Alternatief?
We eten in Nederland per persoon zo’n 3,4 kilo chips en zoutjes per jaar. En als je nu denkt: ik koop groentechips -de gezonde keuze- dan heb je het mis!
Groentechips worden namelijk net als gewone chips (gemaakt van aardappel) gefrituurd in olie. Als je groentechips eet krijg je daardoor net zoveel vet binnen als met het eten van aardappelchips.
Daarnaast verliezen groenten door het frituren veel vitaminen.
Voordelen van groentechips
- Meer vezels dan gewone chips (ongeveer 3 keer zoveel)
Nadelen van groentechips
- Meer suiker dan gewone chips (tot wel 5 suikerklontjes per 100 gram)
Psychologie Achter Chips
Al in 1950 werd er geadverteerd met het kraken van chips. Door een speciale formule en chips uit een speciale zak, was de chips van Laura Scudder de krokantste chips die er te koop was.
Uit onderzoek blijkt namelijk dat het knisperen van zowel de chips als de zak veel invloed hebben op de smaaksensatie bij het eten van chips. Mensen associëren chips nou eenmaal met het krakende krokante geluid, en daar spelen de fabrikanten op in.
Klinkt het product zoals je verwacht, dan stimuleert dat de smaakbeleving.
Gebakken Lucht in een Zak Chips
Als je een zak volpropt met chips, zouden ze tijdens het transport naar de supermarkt (en jouw huis) verkruimelen. De lucht in de zakt werkt dus als een soort airbag.
Die 'lucht' in je zak chips is namelijk helemaal geen lucht, maar stikstof. Deze stikstof zorgt er voor dat jouw chips niet bederven, en tevens krokant blijven.
Nacho- en Tortillachips
Er zijn vrijwel geen verschillen tussen nacho- en tortillachips. Toch betaal je voor een zak nachochips bijna twee keer zoveel als voor de tortilla variant.
De ingrediënten van beide producten zijn identiek aan elkaar: maïsmeel, zonnebloemolie en (zee)zout. Per honderd gram bevatten de twee ook hetzelfde aantal calorieën.
Supermarkten leggen nachochips in het schap bij andere ‘Mexicaanse’ producten, waardoor het product exclusiever wordt en de hoofdprijs kan worden gevraagd. Een slimme marketing truc dus.
Zout en Stress
Volgens onderzoek van de University of Florida kan zout de cortisolafgifte remmen.
Je hebt bovendien niet veel nodig om dit effect te bereiken: wanneer het sodiumlevel van je lichaam 1 tot 2 procent stijgt wordt de productie van stresshormonen al afgeremd. Een klein zakje chips is in principe al voldoende.
De onderzoekers ontdekten bovendien dat het zout ervoor zorgt dat de oxytocine (het feelgood-hormoon) in het lichaam toeneemt.
Ga je gang: pack een zoute snack de eerstvolgende keer dat je gestrest bent, maar let wel op het aantal calorieën. Veel zoute snacks, zoals chips en patat, zitten er vol mee. Wil je een gezondere optie? Kies dan voor noten.
labels:
