Chocolade is een geliefd product dat vaak zowel positieve als negatieve reacties oproept als het om gezondheid gaat. Chocolade wordt gemaakt door cacaopoeder te mengen met cacaoboter en suiker. De stoffen theobromine en cafeïne in chocolade hebben een opwekkend effect, maar dat is zwakker dan het effect van koffie. Cacaopoeder wordt gemaakt uit de zaden van de cacaoboom.

Aan chocolade worden zowel positieve als negatieve gezondheidseffecten toegeschreven. Daar wordt veel onderzoek naar gedaan. De resultaten hierover wisselen. Laten we eerst even beginnen met een onderscheid maken tussen chocolade.

De verschillende soorten chocolade

Je hebt vast gehoord van een aantal voordelen van chocolade. Dat geldt dus niet voor witte chocolade, bijvoorbeeld. Daar zit namelijk geen cacao meer in. En ook melkchocolade bevat een klein cacaopercentage. Pure chocolade is de meest gezonde vorm van chocolade, maar wel als het ook echt pure chocolade betreft en niet pure-chocolade-met-meringue-en-caramel, zeg maar.

Een grote hoeveelheid bewerkte suiker of sojalecithine (de goedkope vervanger van cacaoboter) zou de goede werking van cacao te niet kunnen doen. Dus elke dag een stuk witte chocolade naar binnen werken heeft een heel ander effect dan elke dag gaan voor een stuk pure chocolade zonder poespas.

Gezondheidsvoordelen van chocolade

Want chocolade zou dus best wat gezondheidsvoordelen hebben. De Maya's en Azteken wisten het al: chocolade is te gek. Goddelijk, zelfs. Cacao in chocola kan de gezondheid bevorderen. Denk aan een gezond effect op hart- en bloedvaten. Zwarte chocolade bevat meer dan 70% cacao. De hoeveelheid cacao zou bepalen hoe gezond het snoepen van chocola is.

Antioxidanten

In cacao en dus in chocolade zitten flavanolen (antioxidanten). In pure chocolade zit het meeste cacao en zitten dus ook meer van deze stoffen. Dat is dan ook waarom pure chocolade gezonder dan melkchocolade wordt genoemd. Antioxidanten, veelvuldig te vinden in pure chocolade, gaan de strijd aan met vrije radicalen.

Antioxidanten kunnen helpen tegen beschadiging aan cellen en weefsels en daarmee mogelijk op de lange termijn ziekten als kanker en hart- en vaatziekten voorkomen. Het gehalte flavanolen in chocolade is afhankelijk van allerlei factoren. Tijdens het branden van de cacaobonen en het bereiden van chocolade gaat een deel van de flavanolen verloren.

Onderzoek heeft aangetoond dat het dagelijks innemen van meer dan 200 milligram flavanolen uit cacao een positief effect heeft op de elasticiteit van de bloedvaten. Dit komt neer op 10 gram pure chocolade met een hoog flavanolengehalte of 2,5 gram cacaopoeder met een hoog flavanolengehalte. Deze hoeveelheid zit niet in een blokje pure chocolade uit de supermarkt.

In andere onderzoeken is de gezondheid vergeleken van mensen die kleine hoeveelheden chocolade eten met mensen die geen of minder chocolade eten. Het lijkt erop dat het eten van chocolade samenhangt met een lager risico op hart- en vaatziekten. Maar de onderzoeken waar deze resultaten in staan zijn niet altijd van goede kwaliteit. En ze laten niet zien of iemand daadwerkelijk gezonder wordt door meer chocolade te eten.

Effect op stemming en hersenen

Er zitten stoffen in cacao die de stemming kunnen verbeteren, namelijk tryptofaan, beta-fenylethylamine en endo-cannabinoïden (cannabisachtige stoffen). Flavonolen kunnen mogelijk een gunstige uitwerking hebben op de verhoging van de bloedtoevoer naar de hersenen. Dit kan goed uitwerken bij bijvoorbeeld een cognitieve beperking, zoals vermoeidheid of slaapgebrek.

Cacao bevat de aminozuren tryptofaan en serotonine. Tryptofaan kan in het lichaam omgezet worden in serotonine. Beide stoffen worden in verband gebracht met een goed humeur. Een verhoogde serotonine-aanmaak kan angst en stress verlagen. Deze stofjes in chocola zouden verantwoordelijk kunnen zijn voor de populariteit van chocola.

Nadelen van chocolade

Chocolade heeft ook ongunstige eigenschappen. Helaas heeft chocolade niet alleen voordelen. Chocolade bevat van zichzelf een kleine hoeveelheid cafeïne en theobromine (een stofwisselingsproduct van cafeïne).

  • Cafeïne kan bijwerkingen geven als slapeloosheid en rusteloosheid. Dit zijn klachten die vaak samengaan met angst en stress. De cafeïne en theobromine zijn er verantwoordelijk voor dat ik chocola afraadt bij angst en stress klachten.
  • Chocolade wordt in de lever verwerkt. Dit proces kost voedingstoffen waaronder vitamine B en magnesium.
  • Tannine in chocola kan een onoplosbare verbinding aangaan met ijzer. Oxaalzuur wordt ook wel een ‘mineralen rover’ genoemd. Het heeft daarom geen zin om chocola te eten om aan bijvoorbeeld aan extra magnesium te komen.

Chocolade wordt vaak genoemd als oorzaak van migraine. Dat zou te wijten zijn aan bepaalde stoffen (biogene aminen) in de chocolade die een overgevoeligheidsreactie kunnen veroorzaken. Maar die stoffen zitten maar in hele kleine hoeveelheden in chocola.

Suiker en vet

Chocolade bevat ook veel verzadigd vet (ongeveer 20 gram op de 100 gram). Cacaoboter is rijk aan verzadigd vet. Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol in het bloed. LDL-cholesterol is niet goed voor de bloedvaten.

Veel mensen met acne (puistjes) zijn van mening dat chocolade acne erger maakt. Wel is het zo dat chocolade veel calorieën bevat. Een reep chocolade van 75 gram bevat 400 tot 450 calorieën (kcal), dat is evenveel als 3 belegde boterhammen. Eet chocolade daarom niet te vaak en niet te veel. Kies je voor melkchocolade of witte chocolade, dan kun je last krijgen van overgewicht als je er teveel van eet. De meeste chocolade die je in de winkel vindt, zit vol met suikers en synthetische toevoegingen.

Verslaving

Doordat de stoffen die de alertheid en stemming kunnen verbeteren slechts in zulke kleine hoeveelheden voorkomen, is chocolade niet verslavend. Chocola kan een verslavend effect hebben door een combinatie van stoffen die bewezen effecten hebben op de hersenen. Denk aan: neurotransmitters β-fenylethylamine, dopamine, serotonine en endorfine .

Deze ingrediënten kunnen er ook voor zorgen dat je je emotioneel en mentaal beter voelt na het eten van chocola. Verslaving ligt hierdoor mogelijk op de loer. De aanwezigheid van deze stoffen is echter zeer laag. Het is mogelijk dat je drang naar chocola ontstaat omdat je allerlei stoffen in het lichaam en hersenen tekort komt. Dit kan komen door een onvolwaardige voeding en/of langdurig angst en stress ervaren. Denk aan een tekort aan chroom of magnesium.

Interessant! Want heb je last van angst en stress, dan is de kans dus groot dat je een magnesium tekort hebt.

Duurzame chocolade

Cacao groeit in tropische gebieden, voornamelijk in West Afrikaanse landen Ghana en Ivoorkust. Van de tropische gewassen heeft cacao de minste milieudruk, omdat de plant het beste groeit in de schaduw van tropisch bos en weinig mest en bestrijdingsmiddelen nodig zijn. In feite werken de meeste boeren biologisch.

Een groot probleem is de wisselende en lage prijs die de boeren voor cacao krijgen. Ze verdienen vaak niet meer dan $2 per dag. Er is gebrek aan onderwijs, gezondheidszorg, elektriciteit en schoon water. De armoede werkt kinderarbeid in de hand.

Er is chocolade te koop met een Fairtrade keurmerk. Fairtrade is een initiatief om iets aan deze situatie te doen, door via een vaste handelsrelatie de boeren een minimumprijs te bieden. Daarnaast is er chocolade verkrijgbaar met het Rainforest Alliance (inclusief UTZ) keurmerk, dat vooral terug te vinden is op producten als chocolademelk en hagelslag.

Kiezen voor biologische chocolade heeft voordelen voor zowel de gezondheid als het milieu. Biologische chocolade wordt geproduceerd zonder het gebruik van schadelijke pesticiden en bevat vaak hogere concentraties aan gezonde stoffen, zoals antioxidanten. Daarnaast helpt het kiezen voor biologische varianten om duurzamere landbouwpraktijken te ondersteunen, wat goed is voor zowel de planeet als onze eigen gezondheid.

Tips voor het consumeren van chocolade

  • Eet chocolade daarom niet te vaak en niet te veel. Neem bijvoorbeeld een blokje als dagkeuze en eet niet een hele reep in één keer op.
  • Om optimaal te profiteren van de gezondheidsvoordelen van chocolade en de nadelen te minimaliseren, is het belangrijk om chocolade met mate te consumeren en te kiezen voor hoogwaardige producten.
  • Kies bijvoorbeeld voor een klein stukje pure chocolade met een cacaogehalte van minimaal 70% als onderdeel van een uitgebalanceerd dieet.
  • Daarnaast kan chocolade goed worden gecombineerd met andere voedingsmiddelen zoals noten of fruit, om extra voedingsstoffen toe te voegen en de balans te bewaren.
  • Wil je profiteren van de gezonde voedingswaarden en eigenschappen van chocolade, kies dan voor biologische chocolade die rauw en puur is, met een cacaopercentage vanaf 70%.
Voordeel Nadeel
Bevat antioxidanten (flavanolen) Hoog suikergehalte in melk- en witte chocolade
Kan de stemming verbeteren Bevat verzadigd vet
Kan de bloeddoorstroming verbeteren Calorierijk
Bevat mineralen zoals magnesium en ijzer Kan stimulerende stoffen bevatten (cafeïne, theobromine)
Duurzame opties beschikbaar (Fairtrade, biologisch) Potentiële allergenen en additieven

labels:

Zie ook: