Bijwerkingencentrum Lareb heeft een toename geconstateerd van meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst supplementen. Sinds het vorige overzicht uit juli 2017 is het aantal meldingen gestegen van 16 naar 74. Er zijn ook ernstige bijwerkingen gemeld.
Wat is Rode Gist Rijst?
Rode gist rijst is een traditioneel Chinees voedingsmiddel dat ontstaat door fermentatie van rijst. Rode gist rijst (red yeast rice, red mold rice, anka, rode koji, xuezhikang, hong qu, chi qu) maakt tot de dag van vandaag deel uit van de dagelijkse voeding (als smaakmaker, conserveringsmiddel en natuurlijke kleurstof) en het is opmerkelijk, dat juist deze provincies de laagste cardiovasculaire sterfte van heel China hebben.
Tijdens dit proces wordt de stof Monacoline K gevormd. Andere naam voor Monacoline K is lovastatine. Deze statine is verkrijgbaar als geneesmiddel in een groot aantal landen, maar niet in Nederland. Statines werken cholesterolverlagend. In Nederland wordt rode gist rijst verkocht als voedingssupplement.
Rode gist rijst is binnen de traditionele Chinese geneeskunde een beproefd middel voor verbetering van spijsvertering en bloedcirculatie en versterking van het hart. In Westerse landen wordt rode gist rijst vooral gebruikt als voedingssupplement tegen hyperlipidemie/dyslipidemie (verhoogde/afwijkende bloedlipidenconcentraties). Hyperlipidemie is één van de bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Dyslipidemie is in veel gevallen het gevolg van verkeerde eet- en leefgewoonten en overgewicht.
De Samenstelling en Variatie
Om het gewenst effect te bereiken wordt een dagelijkse inname van 10 mg Monacoline K aanbevolen. Supplementen op basis van gefermenteerde rode rijst zijn echter niet gestandaardiseerd. De hoeveelheid Monacoline K in verschillende preparaten kan variëren. Uit analyse die Lareb heeft laten uitvoeren blijkt dat de hoeveelheid Monacoline K in verschillende preparaten sterk varieert.
Bovendien kunnen deze producten ook de giftige stof citrinine bevatten. Citrinine ontstaat tijdens gisting van rijst.
Risico's en Bijwerkingen
Het slikken van rode gist rijst kan ernstige bijwerkingen geven. In rode gist rijst zit monacoline K. Dit is een natuurlijk statine. Statines zijn cholesterolverlagende medicijnen. In rode gist rijst kan steeds een andere hoeveelheid monacoline K zitten. Je weet dus nooit precies hoeveel je van die stof binnenkrijgt.
Bijwerkingencentrum Lareb ontving 74 meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst. De klachten komen overeen met de bekenden bijwerkingen van statines. Spierpijn, maag- en darmklachten staan op de voorgrond.
Klachten die je kunt krijgen van rode gist rijst lijken op de bekende bijwerkingen van statines. Gemeld zijn spierpijn, maag- en darmklachten. Maar ook ontregeling van stollingstijd, verminderd geheugen, spierafbraak, alvleesklierontsteking en ernstige leverproblemen met geelzucht zijn gemeld. Maar ook ernstige klachten, zoals spierafbraak, alvleesklierontsteking en ontregeling van de stollingstijd zijn gemeld.
Wisselwerking met Medicijnen
Slik je medicijnen en wil je rode gist rijst of een ander voedingssupplement of kruidenpreparaat gebruiken? Overleg dit dan altijd met je arts of apotheker. Statines in combinatie met andere medicijnen kunnen namelijk ongewenste bijwerkingen geven. Gebruik rode gist rijst niet tijdens zwangerschap of wanneer je borstvoeding geeft.
Rode gist rijst kan een wisselwerking hebben met medicijnen die ook worden gemetaboliseerd door CYP3A4, zoals onder andere ciclosporine, fusidinezuur, macrolide antibiotica, antimycotische azoolderivaten en HIV-proteaseremmers. Rode gist rijst kan de werking van bepaalde anticoagulantia (coumarinederivaten zoals acenocoumarol) mogelijk licht versterken.
Alternatieven en Aanbevelingen
De beste strategie is dan natuurlijk om af te vallen en te zorgen voor een gezond eetpatroon, voldoende lichaamsbeweging en de nodige ontspanning. Cholesterolverlagende middelen horen op de tweede plaats te komen, als ze al nodig zijn. De laatste jaren is er namelijk veel discussie over nut en noodzaak van (sterke) cholesterolverlaging. Afgezien van deze discussie is de praktijk dat veel mensen statines krijgen voorgeschreven.
Rode gist rijst is het bekendste natuurlijke alternatief voor mensen die geen statines (HMG-CoA reductaseremmers) willen of kunnen gebruiken. Rode gist rijst is niet hetzelfde als een statine, alhoewel het monacolines bevat met hetzelfde werkingsmechanisme als statines. Statines bevatten één stof in een hoge dosering, terwijl rode gist rijst een combinatie van werkzame stoffen in (veilige) lagere doseringen bevat.
Patiënten die RGR willen gebruiken, dienen het advies te krijgen alleen producten van gerenommeerde farmaceutische bedrijven in te nemen. De apotheker kan hierover adviseren. De gebruiker van RGR dient gewezen te worden op de potentiële geneesmiddelinteracties en ernstige risico’s bij gebruik tijdens de zwangerschap.
LDL-streefwaarde bij DM2- en CVRM-patiënten
Vooral LDL-cholesterol is een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten. Cholesterolverlagende therapie verlaagt het cardiovasculaire risico. Dit is met name aangetoond voor statines en, in mindere mate, voor andere lipidenverlagers (NHG richtlijn CVRM 2019).
De nieuwe richtlijn benadrukt dat het maatwerk blijft. Niet iedereen hoeft medicatie of heeft 1.8 mmol/l LDL als streefwaarde. Het is een gezamenlijke besluit tussen behandelaar en patiënt. De huisarts kan een rol hebben bij het vaststellen van de streefwaarde bij de individuele patiënt, nu is de POH vaak degene die de patiënt ziet.
Effecten van Rode Gist Rijst
Verlaging van bloedlipiden die hart- en vaatziekten bevorderen (LDL-cholesterol, triglyceriden, lipoproteïne A) en verhoging van het gunstige HDL-cholesterol is het resultaat van de gezamenlijke (synergetische) effecten van monacolines en andere bioactieve stoffen in rode gist rijst. Monacolines remmen (net als statines) HMG-CoA reductase (3-hydroxy-3-methylglutaryl co-enzym A-reductase), het snelheidsbeperkende enzym bij de cholesterolbiosynthese in de lever. Monacolines verlagen vooral de LDL- en totaalcholesterolspiegel.
Andere inhoudsstoffen in rode gist rijst zoals fytosterolen, isoflavonen en pigmenten (waaronder monascine en ankaflavine) en enkelvoudig onverzadigde vetzuren dragen ook significant bij aan verbetering van de bloedlipidenspiegels. Monascine en ankaflavine, bijvoorbeeld, verlagen de LDL-, totaalcholesterol- en triglyceridenspiegels en verhogen de HDL-cholesterolspiegel.
Klinische Studies
Klinische studies laten zien dat rode gist rijst de LDL-cholesterolspiegel met 10- 36% kan verlagen en de triglyceridenspiegel met 13-44%. De eerste belangrijke meta-analyse over rode gist rijst dateert uit 2006. Uit de meer dan 50 beschreven klinische studies blijkt dat rode gist rijst na 8-12 weken zorgt voor significante verlaging van de cholesterolspiegel, vergeleken met placebo.
In 2011 heeft de EFSA (European Food Safety Authority) een wetenschappelijk rapport opgesteld over rode gist rijst. De EFSA concludeert dat rode gist rijst zorgt voor significante verlaging van de totaalcholesterol- en LDL-cholesterolspiegel bij een dagdosis rode gist rijst met 10 mg monacoline K.
Langdurige suppletie met rode gist rijst zorgde voor significante verlaging van de kans op een nieuwe ‘majeure cardiovasculaire event’ (niet-fataal hartinfarct, niet-fatale beroerte, cardiovasculaire sterfte) met 45%. Het aantal noodzakelijke bypassoperaties nam door suppletie met rode gist rijst met 33% af, vergeleken met placebo.
Belang van Kwaliteit
Het is belangrijk gebruik te maken van een rode gist rijst supplement van constante, hoge (niet-genetisch gemodificeerde, bij voorkeur biologische) kwaliteit. Hierbij is het van belang dat het monacolinegehalte per dagdosis hoog genoeg is en de andere werkzame bestanddelen ook ruim vertegenwoordigd zijn. Helaas is in de meeste voedingssupplementen met rode gist rijst alleen het gehalte monacoline K gemeten. Het gehalte aan, en de werkzaamheid van overige medicinale inhoudsstoffen is onbekend. Dit betekent dat onduidelijk is welke effecten een supplement met rode gistrijst precies heeft naast verbetering van dyslipidemie.
Een (ernstig) vitamine D-tekort kan theoretisch leiden tot bijwerkingen van rode gist rijst.
labels:
