Bij cranberries denk je waarschijnlijk aan het voorkomen van blaasontsteking, maar deze bes heeft meer superkrachten. De cranberry is veel meer dan zomaar een bes. Wist je dat de cranberry ook goed is voor je immuunsysteem, spijsvertering en hart en aderen? Door alle goede, gezonde stoffen die de cranberry rijk is, vormt deze bijzondere bes een prima aanvulling op de dagelijkse voeding!
Oorsprong en teelt van cranberries
Van oorsprong komen cranberries niet in Nederland voor. Ze hebben Amerikaanse ‘roots’. De cranberry - die in Nederland ook wel veenbes wordt genoemd - komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika. Toch gedijen ze prima in ons klimaat. Ze groeien tegenwoordig veel op Terschelling en op de andere Waddeneilanden. In Nederland groeit de cranberry ook op het Waddeneiland Terschelling. Waarschijnlijk zijn ze honderden jaren geleden hier vanuit Amerika aangespoeld. Het verhaal gaat dat strandjutters een krat ontdekten. Strandjutters zouden het krat hebben ontdekt en omgekeerd, maar lieten de besjes op het strand achter omdat ze er niets mee konden. Tot hun spijt zat er geen wijn in, maar cranberries. Zo zouden de cranberrystruiken op het eiland zich hebben ontwikkeld.
De cranberryplant lijkt wel op onze Hollandse heide. Het is een mooi groenblijvend struikje, dat ook dienst doet als bodembedekker. Cranberrystruiken houden van een zure, humusrijke en vochtige bodem. Voor de rest hebben ze weinig nodig. Vanaf september, oktober kleuren de besjes rood en kun je ze oogsten. Cranberrystruikjes zijn online te bestellen, niet elke teler heeft ze op voorraad.
Voedingswaarde van cranberries
Cranberries zijn een echte schatkamer van vitamines en mineralen die essentieel zijn voor het goed functioneren van ons lichaam. Cranberries bestaan voornamelijk uit koolhydraten en vezels en bevatten daarnaast diverse gezonde stoffen. Zo bevat de cranberry bioactieve stoffen, deze stoffen hebben een gezondheid bevorderend effect hebben en kunnen bijvoorbeeld bepaalde vitaminen en mineralen versterken.
Vitaminen: Cranberries zijn mede zo gezond door de vele vitaminen die ze rijk zijn. Zo zitten er in cranberries vitamine C, vitamine E, vitamine B1, vitamine B2, vitamine B5, vitamine B6, vitamine B11 en vitamine K. Een ware vitaminebom dus!
Mineralen: Behalve vitaminen bevat de cranberry ook erg veel mineralen. Zo vind je in de bes mangaan, koper, ijzer, kalium, calcium, magnesium, fosfor en zink! We hebben mineralen nodig om te functioneren, want mineralen transporteren zuurstof en energie. Daarnaast zijn mineralen erg belangrijk voor onze botten, ons zenuwstelsel en onze hersenen.
Anti-oxidanten: Cranberries zitten vol met anti-oxidanten. Anti-oxidanten beschermen ons tegen allerlei ziekten, omdat ze meewerken aan een goed immuunsysteem. Met andere woorden houden anti-oxidaten het lichaam dus zo gezond mogelijk!
Proanthocyanidinen: Van proanthocyanidinen heb je wellicht nog nooit gehoord. Toch is het een belangrijke voedingsstof van de cranberry. Proanthocyanidinen zijn supergezond en helpen bij het voorkomen en genezen van allerlei ziekten.
Vezels: Ook vezels zijn te vinden in cranberries.
Daarnaast leveren ze zelfs een beetje eiwitten en vetten. Cranberries zijn rijk aan vezels en vitamine C, A en K. Ook vind je in cranberry's krachtige antioxidanten, die onze cellen beschermen en op deze manier onze gezondheid ondersteunen. Bioactieve stoffen in cranberries zijn onder andere proanthocyanidinen, catechinen en een reeks aan krachtig werkende flavonoïden zoals, anthocyanidinen, flavanolen en flavonolen zoals hyperoside, isoquercitrine en quercetine. Daarnaast is de cranberry rijk aan vitamine C en bevat deze ook vitamine B5 en B6, vitamine E, vitamine K en een hoop mineralen waaronder koper, kalium, ijzer, magnesium, fosfor, zink en mangaan.
Gezondheidsvoordelen van cranberries
Doordat cranberries zo gezond zijn door de vele goede voedingsstoffen die ze bevatten, kan het consumeren van cranberries ook veel voordelen voor de gezondheid opleveren.
Preventie van blaasontstekingen
Bij cranberries zullen velen denken aan hét middel ter ondersteuning van de blaas. De bes heeft echter nog veel meer waarde voor je gezondheid. De Proanthocyanidinen (PACS) helpen je blaas in goede conditie te houden. Hoe hoger de concentratie PACS hoe beter de werking. In cranberries zitten specifieke antioxidanten: proanthocyanidinen. Deze geven de bessen niet alleen hun mooie rode kleur, ze kunnen ook voorkomen dat bacteriën zich vasthechten aan de blaaswand en daar ontstekingen veroorzaken. Daarnaast houden cranberries de zuurtegraad van je blaas in stand, waardoor die minder gevoelig is voor infecties. Vooral de combinatie cranberry met extra vitamine C schijnt succesvol te zijn.
Uit onderzoek dat in de American Journal of Clinical Nutrition verscheen, blijkt dat het drinken van 240 milliliter puur cranberrysap per dag het aantal urineweginfecties, ofwel blaasontsteking, met zo’n veertig procent kan terugdringen. De zogeheten proanthocyanidinen die in cranberries zitten, gaan slechte bacteriën tegen, vooral bacteriën die blaasontsteking en infectie aan de urineweg veroorzaken. Ze zorgen dat de bacteriën niet kunnen hechten aan de blaaswand, waardoor deze losgekomen bacteriën het lichaam verlaten via de urine. Voor de preventie van urineweginfecties wordt vaak gesproken over een minimale inname van 36 gram PAC’s per dag. Deze hoeveelheid is lastig te bereiken met alleen cranberrysap of bessen, vandaar dat cranberry pillen of extract vaak worden aanbevolen.
Cranberrysap kan helpen bij de preventie van blaasontstekingen door te voorkomen dat bacteriën zich hechten aan de urinewegen. Het is echter geen geneesmiddel voor een bestaande blaasontsteking. De bessen van de cranberry bevatten stoffen, proanthocyanides type A, die mogelijk de weerstand in de blaas kunnen verhogen. Deze stoffen kunnen mogelijk helpen voorkomen dat bacteriën zich hechten aan de blaaswand. Hierdoor kan het risico op een blaasontsteking kleiner zijn. Dit effect is nog niet wetenschappelijk bewezen.
Versterking van het immuunsysteem
Door cranberries regelmatig te eten, help je je immuunsysteem versterken. Er zitten veel vitamine C en antioxidanten in, waardoor je ook sneller van griep en verkoudheid verlost zou moeten zijn. Door wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat cranberries teven een boost geven aan ons immuunsysteem. Het eten van cranberries kan er onder andere voor zorgen dat we minder vatbaar zijn voor een verkoudheid of een griepvirus.
Gezondheid van hart en bloedvaten
Cranberries bevatten stoffen (fenolen) die het dichtslibben van aderen mogelijk kunnen voorkomen. Bovendien zouden ze het slechte LDL-cholesterol kunnen verlagen. Cranberries kunnen helpen het cholesterolgehalte te verlagen. Een gezond cholesterolgehalte is belangrijk om hart- en vaatziekten te voorkomen. Dankzij de aanwezigheid van antioxidanten kan de cranberry bijdragen aan een gezonde doorbloeding en de elasticiteit van de bloedvaten. Tot slot kan het eten van cranberries zorgen voor een lagere bloeddruk en lagere slechte cholesterolwaarden.
Verbetering van de spijsvertering
Cranberries zitten vol vezels die je stoelgang helpen. Cranberries bevorderen de detoxificatie van het lichaam door de stofwisseling en spijsvertering te verbeteren. De spijsvertering verloopt in etappes. Al bij het eten wordt het proces in werking gesteld. Als de cranberries eenmaal in de maag terecht zijn gekomen, hebben ze een goed effect op zogeheten bifidobacteriën, bacteriën die het eten helpen verteren.
Overige voordelen
- Goede mentale gezondheid: Cranberries bevatten tryptofaan, een aminozuur dat een voorloper is van serotonine. Serotonine staat bekend als het ‘gelukshormoon’ en speelt een belangrijke rol in het reguleren van stemming en slaap.
- Huidverbetering en anti-aging: De antioxidanten in cranberries helpen bij het bestrijden van huidproblemen zoals eczeem, acne, psoriasis en dermatitis.
- Gezond gebit: De zuren in cranberries helpen bij het voorkomen van tandplak en tandsteen, wat bijdraagt aan een gezond gebit. Een andere fijne bijkomstigheid van cranberries is dat het tandplak tegengaat!
- Diabetes: Cranberries schijnen ook te kunnen helpen tegen diabetes.
- Kanker: Cranberry kan daarnaast positieve effecten hebben wat betreft kanker. Het kan helpen tegen darmkanker, maagkanker, borstkanker, longkanker en prostaatkanker. De gezonde stoffen in cranberry kunnen kankercellen namelijk tegengaan en bestrijden.
Hoe cranberries te consumeren
Cranberries smaken ontzettend zuur en daarom eten de meeste mensen ze niet vers.
Compote: Kook de schoongewassen bessen in een klein bodempje water. Als je wilt, voeg je wat suiker toe. Na een minuut of tien springen de besjes stuk. En klaar! De friszure smaak laat zich goed combineren met gebak of flensjes.
Sap: Je hebt een pond bessen nodig op een halve liter water. Kook de besjes tien minuten tot ze openbarsten. Pers ze daarna uit in een sapcentrifuge of met een kaasdoek. Bewaar in schone, goed afsluitbare flessen.
Cranberries zijn veelzijdig en kunnen op verschillende manieren in je dieet worden opgenomen. Voeg cranberries toe aan salades voor een smaakvol contrast. Cranberries kunnen ook gebruikt worden in zelfgemaakte schoonheidsproducten.
Profiteren van de kracht van de cranberry kan op verschillende manieren. Verse cranberries zijn in Nederland lastig te verkrijgen, wanneer je deze weet te bemachtigen dan is het belangrijk om te weten dat deze in de koelkast tot zo’n 2 weken te bewaren zijn. Je kunt de cranberries ook invriezen of deze ingevroren kopen.
Profiteren van de bes is ook mogelijk in de vorm van een supplement met cranberry extract. Het voordeel is dan dat je een extract kunt gebruiken met hoge concentraties bioactieve stoffen. Uriniary Support van Perfect Health is een voedingssupplement dat cranberry extract met hoge concetratie PACS, dat belangrijk is voor de werking van Cranberry voor je blaas.
Voor een geconcentreerde dosis werkzame stoffen kun je kiezen voor cranberry pillen of cranberry extract in de vorm van capsules of andere voedingssupplementen. Dit is een populaire manier voor de preventie van urineweginfecties.
Gedroogde cranberries zijn een heerlijke en handige snack, of een toevoeging aan je muesli of bakgerechten. Gedroogde cranberries behouden veel van de werkzame stoffen en vezels van verse bessen.
Waar moet je op letten bij het kopen van cranberry's?
Voor je gezondheid kun je het best de ongezoete bessen of ongezoet cranberrysap gebruiken. Omdat cranberries van nature behoorlijk zuur smaken, worden ze nogal eens flink gesuikerd of op andere manieren zoeter gemaakt. Dat is net wat minder gezond. Gedroogde cranberry's bevatten meer calorieën dan verse besjes.
Toch moet je bij het kopen van cranberry's even opletten, want de gedroogde variant zit soms vol suiker. Check wel even of je met pure stevia te maken hebt. Je kunt cranberry's op een gezonde manier zoet maken door ze te koken samen met dadels, versgeperst sinaasappelsap, sinaasappelschil en kaneel.
Een goed alternatief voor suiker is de natuurlijke zoetstof stevia, die geen calorieën en koolhydraten bevat. Cranberry's hebben van zichzelf een wat wrange, zure smaak.
Dosering en veiligheid
Er zijn verschillende toedieningsvormen en doseringen van cranberry in voedingssupplementen. Probeer welk supplement en welke dosering voor jou werkt. Een veel voorkomende dosering van cranberry is 120 tot 1600 mg extract per dag. Er is geen maximale dosering voor cranberry vastgesteld. Houdt je altijd aan de aanwijzingen op de verpakking.
Cranberries en cranberry pillen zijn over het algemeen bekend als veilig. In hoge doses kan cranberrysap bij sommige mensen maagklachten of diarree veroorzaken. Bij gebruik van cranberrycapsules worden over het algemeen minder klachten ervaren in vergelijking met cranberrysap. Over het algemeen ervaren mensen geen ongewenste effecten na gebruik van cranberry’s. Heel soms hebben mensen last van diarree of buikklachten. Stop met gebruik bij ernstige bijwerkingen en meld dit bij de fabrikant of bij het bijwerkingencentrum Lareb.
Er zijn aanwijzingen in literatuur dat cranberrysap en cranberryextract gedurende enkele maanden veilig gebruikt kan worden.
Er zijn onvoldoende gegevens bekend over gebruik van cranberry supplementen tijdens zwangerschap en borstvoeding. Tijdens de zwangerschap is (gematigde) consumptie van cranberry’s en cranberrysap veilig; cranberry-extract wordt ontraden vanwege het ontbreken van veiligheidsgegevens. Raadpleeg je arts of apotheker bij medicijngebruik en ziekte.
Cranberry extract versus cranberrysap
Voedingssupplementen met cranberry-extract zijn effectiever dan cranberrysap. Supplementen hebben een hoger gehalte aan werkzame stoffen; bovendien is de therapietrouw beter (ongezoet cranberrysap smaakt erg zuur en wrang).
Veel cranberrysap uit de supermarkt bevat maar een hele kleine hoeveelheid cranberry. Doordat cranberry erg zuur is worden er vaak andere vruchtensappen, zoals appelsap, aan toegevoegd voor de smaak. Als je liever sap gebruikt dan een supplement, ga dan opzoek naar sap dat alleen cranberry bevat.
Tabel: Vergelijking van voedingswaarden
| Voedingswaarde per 100g | Verse Cranberries | Gedroogde Cranberries |
|---|---|---|
| Calorieën | 46 kcal | 308 kcal |
| Vezels | 4.6 g | 5.7 g |
| Vitamine C | 13 mg | 0 mg |
labels:
