In de supermarkt blinken groente en fruit ons tegemoet. Vaak bewerken boeren gewassen met bestrijdingsmiddelen. Maar welke soorten groente en fruit worden het meest én minst bespoten? Deze vraag leidt tot de onthulling van de zogenaamde 'Dirty Dozen' (meest bespoten) en 'Clean Fifteen' (minst bespoten).

Bestrijdingsmiddelen binnenkrijgen via je groente en fruit wil je niet. Toch zijn veel gewassen bespoten met pesticiden om ze te beschermen tegen ziekten, plagen en onkruid. En al die bestrijdingsmiddelen zijn een belasting voor je gezondheid. Koop de groente en fruit die op het lijstje staan daarom (als je portemonnee het toelaat) biologisch.

Wat zijn de Dirty Dozen en Clean Fifteen?

Elk jaar brengt het wetenschappelijk onderzoeksteam van de EWG (Environmental Working Group) een update uit met de vastgestelde hoeveelheid aan bestrijdingsmiddelen op groente en fruit. Hieruit volgt dan de bekendmaking van de beroemde Dirty Dozen en Clean Fifteen, die respectievelijk de gewassen met de meeste en minste bestrijdingsmiddelen weergeven. De EWG publiceerde de toplijst van groenten en fruit met de meeste en minste bestrijdingsmiddelen voor het eerst in 2004 en brengt sindsdien jaarlijks een update uit (2). De lijst van dit jaar is samengesteld op basis van een analyse van meer dan 47.510 monsters die door de FDA (Food and Drug Administration) en het ministerie van Landbouw in de Verenigde Staten zijn genomen. Deze monsters zijn weer afkomstig van groenten en fruit zoals we ze thuis bereiden. Dit betekent dat ze goed zijn gewassen en geschild. Dus bananen worden voor het testen geschild en bosbessen en perziken worden gewassen.

In de supermarkt krijgen biologische groenten en fruit een specifiek 'biologisch-label', terwijl de groenten die met bestrijdingsmiddelen zijn behandeld de standaard zijn. Merije van Rookhuijzen, onderzoeker aan de Wageningen University & Research met specialisatie in voedingsgedrag en sociale psychologie, gelooft dat het heretiketteren van deze producten ertoe kan leiden dat consumenten sneller voor biologische opties kiezen.

De Amerikaanse Dirty Dozen en Clean Fifteen lijsten

Voordat we specifiek op Nederland ingaan, hebben we de Amerikaanse lijstjes hieronder overgenomen. Deze lijstjes worden jaarlijks opgesteld door Environmental Working Group, een Amerikaanse non-profit organisatie. Je doet er verstandig aan om de producten op het eerste lijstje zo veel mogelijk biologisch te kopen. Groente en fruit op de tweede lijst kun je (met een iets geruster hart) niet-biologisch kopen.

Dirty Dozen 2020 (Amerikaanse lijst)

  • Aardbeien
  • Spinazie
  • Boerenkool
  • Nectarines
  • Appels
  • Druiven
  • Perziken
  • Kersen
  • Peren
  • Tomaten
  • Selderij
  • Aardappels

Clean Fifteen (Amerikaanse lijst)

  • Avocado’s
  • Suikermais
  • Ananas
  • Uien
  • Papaja’s
  • (diepvries) doperwten
  • Aubergines
  • Asperges
  • Bloemkool
  • Cantaloupe-meloen
  • Broccoli
  • Champignons
  • Witte kool
  • Honingmeloen
  • Kiwi’s

Het is verplicht om op de prijskaartjes het land van herkomst te vermelden. Je zal zien dat avocado’s uit Amerika kunnen komen en kiwi’s uit Nieuw-Zeeland. Zo zijn er nog tal van andere voorbeelden. Omgekeerd kan ook; in de Amerikaanse supermarkt kunnen ook weer Spaanse tomaten liggen (4). Het klopt dat we de Amerikaanse markt niet één-op-één kunnen overnemen naar de Europese/Nederlandse markt. Toch kunnen we de resultaten grotendeels wel overnemen.

De Nederlandse situatie: Hormoonverstorende stoffen

Volgens een artikel uit Trouw van 10 december 2019 zitten er op sommige voedingsmiddelen in Nederland veel bestrijdingsmiddelen die kunnen leiden tot medische problemen. Het gaat om hormoonverstorende pesticiden die je echt niet in je lichaam wilt hebben; ze worden onder andere in verband gebracht met onvruchtbaarheid, aangeboren afwijkingen, diabetes, overgewicht, ADHD en autisme. Eigenlijk mogen mensen volgens de EU-regels helemaal niet blootgesteld worden aan deze stoffen maar volgens milieuorganisatie Pan Europe (Pesticide Action Network) worden die regels niet nageleefd of gehandhaafd in de praktijk. Trouw baseerde het artikel op onderzoek van de NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) uit 2017.

De grootste overschrijdingen van normen voor pesticiden worden gevonden in producten van buiten de EU, zoals de Dominicaanse Republiek, Oeganda en Kenia. Er is een regel in Europa dat consumenten niet mogen worden blootgesteld aan deze stoffen, maar die worden lang niet altijd nageleefd. Vooral in producten van buiten de EU werden overschrijdingen gevonden, maar ook Spanje scoorde bijvoorbeeld slecht.

Het komt ook veel voor dat er op één product meerdere bestrijdingsmiddelen tegelijk gevonden worden, wat natuurlijk ook zeer schadelijk kan zijn. Het gaat bijvoorbeeld om gojibessen, waarop soms wel 4 verschillende bestrijdingsmiddelen gevonden worden, of Spaanse nectarines en perziken, met 2 verschillende bestrijdingsmiddelen. Zo’n cocktail van dit soort chemicaliën op elkaar gestapeld betekent voor de gezondheid niet veel goeds.

Het valt vooral op dat EU-lidstaat Spanje het heel slecht doet: in de lijst van alle landen met de meeste producten met hormoonverstorende bestrijdingsmiddelen staat Spanje op de dertiende plaats, met vooral veel bestrijdingsmiddelen op onder meer perziken, druiven, pruimen, meloenen en courgettes.

De 'Dutch Dirty Dozen'

Op basis van het onderzoek van Trouw heeft Marjolein Dubbers van de Energieke Vrouw Academie de volgende Dirty Dozen lijst opgesteld. Het is een lijst van 32 producten die veel gegeten worden in Nederland. Ze zijn gekozen op basis van de hoeveelheid hormoonverstorende stoffen per product en het land van herkomst. Zeker kinderen en zwangere vrouwen wordt afgeraden de producten van deze lijst te eten.

Hieronder zie je de ‘Dutch Dirty Dozen’ die ik heb samengesteld aan de hand van de analyse van Trouw. De producten staan genoemd op volgorde van land én product(en). Spanje en Nederland staan bovenaan omdat uit die landen erg veel producten op de Nederlandse markt zijn.

  • Spanje: nectarines, druiven, perziken, meloenen, courgettes, aardbeien, spinazie, mandarijnen, paprika
  • Nederland: zoete kers, aardbeien, komkommers, appels, spruitjes, wortelen
  • Zuid-Afrika: pruimen, mandarijnen, sinaasappelen
  • Egyptische sinaasappelen
  • Marokkaanse mandarijnen
  • Grapefruits uit de VS
  • Meloenen uit Honduras
  • Gojibessen uit alle landen
  • Alle landen: conventioneel geteelde druiven
  • Papaja’s uit Brazilië
  • Ramboetans uit Thailand
  • Kousenband uit de Dominicaanse Republiek

Als je de bovenstaande producten zoveel mogelijk vermijdt dan schiet dat al aardig op. Ik raad je aan deze groenten en fruit uit die landen dus niet in huis te halen. Haal ze uit een andere bron of eet ze alleen biologisch.

Alternatieven en tips om bestrijdingsmiddelen te vermijden

Natuurlijk is het altijd nog steeds beter om groenten en fruit uit conventionele teelt te eten dan helemaal geen groenten en fruit omdat je biologisch niet altijd kunt krijgen of betalen. Heb je ook geen eigen biologische moestuin - dat zou leuk zijn maar is natuurlijk ook niet voor iedereen weggelegd - haal dan in ieder geval zoveel mogelijk groenten en fruit van het seizoen en uit de buurt, dat is al een stuk duurzamer en bovendien goedkoper.

Samenvattend betekent het dus dat je:

  • zoveel mogelijk biologisch koopt
  • van het seizoen en uit de buurt koopt
  • producten vermijdt uit de Amerikaanse Dirty Dozen en de ‘Dutch Dirty Dozen’
  • beter niet-biologische groenten en fruit kunt eten dan helemaal geen groenten en fruit!

Hoe kun je bestrijdingsmiddelen verwijderen?

  • Schil verwijderen: Soms kun je het best de schil verwijderen om van het grootste deel van de pesticiden af te komen.
  • Zorgvuldig wassen: Goed afspoelen en afborstelen van groente en fruit met koud water helpt al, maar wassen in water met een zuur zoals azijn of een base zoals natriumbicarbonaat haalt nog meer van de schadelijke stoffen weg.
  • Blancheren of koken: Als je groente (of fruit) blancheert, door het heel kort te koken en dan snel onder te dompelen in water, kan dat tot de helft van de bestrijdingsmiddelen verwijderen.
  • Reinigen met ozon: Het best is een nieuwe methode om te reinigen, namelijk met ozon. Daarvoor zijn zogenaamde ozongeneratoren te koop.

Conclusie

Door bewust te kiezen voor biologische producten, seizoensgebonden en lokale groenten en fruit, en door de Dirty Dozen-lijsten in acht te nemen, kun je de inname van bestrijdingsmiddelen aanzienlijk verminderen. Het wassen en schillen van groenten en fruit zijn ook effectieve manieren om pesticiden te verwijderen. Onthoud dat het eten van groenten en fruit essentieel is voor een goede gezondheid, ongeacht of ze biologisch zijn of niet.

labels:

Zie ook: