Perfecte witte rijst: het is een bijgerecht dat je vaak eet en het lijkt heel simpel. Toch komt er best wat techniek kijken bij het koken van een pan met perfecte rijst. Je wil namelijk dat het resultaat gelijkmatig is en dat de rijst mooi los kookt. Hoe je dat doet leggen we je graag uit in dit artikel. Vanaf nu maak jij ook de allerbeste witte rijst… die dan weer héél geschikt is voor het maken van nasi of andere gebakken gerechten.

Hoeveel Rijst Per Persoon?

Hoeveel rijst je per persoon moet koken? Je moet +- 50 gram ongekookte rijst per persoon koken als je de rijst als bijgerecht bij je hoofdgerecht eet en 75 gram ongekookte rijst per persoon als je de rijst in je hoofdgerecht verwerkt. Nasi goreng is zo’n gerecht waarbij je de rijst in je hoofdgerecht verwerkt.

Stap 1: Kies de Juiste Rijst

Niet alle rijst is hetzelfde. Als je in de supermarkt of toko langs het rijstschap loopt, wordt dat al snel duidelijk. Er zijn zó veel soorten! Je hebt Surinaamse rijst, basmatirijst, pandanrijst, sushirijst, risottorijst en nog veel meer soorten. Welke is nu de juiste?

Je kunt rijst grofweg verdelen in twee soorten: rijst met LANGE korrel en die met KORTE korrel. Het maakt niet uit welke naam de rijst heeft; met het blote oog kom je hiermee al een heel eind. Is de korrel erg langwerpig en dun? Dan is het langkorrelige rijst. Deze rijst is geschikt om in Indonesische, Antilliaanse en Surinaamse rijstgerechten te gebruiken. Het kookt mooi los en kan worden opgebakken als nasi.

Kortkorrelige rijst is (zoals de naam al doet vermoeden!) een stuk korter. Hierdoor lijken de korrels soms bijna rond. Deze rijst is geschikt voor het maken van sushi, risotto en rijstepap. De rijst plakt meer dan die met lange korrel. In Antilliaanse gerechten kun je deze rijst beter niet gebruiken… behalve dan voor taart of toetjes.

Wanneer je in een Aziatische toko bent, zie je daarnaast nog twee andere soorten rijst die een vermelding verdienen: de ene is ‘parboiled rijst’. Deze rijst is voorgekookt en dus veel sneller klaar dan rauwe rijst. Je herkent de rijst aan de licht-doorschijnende en iets donkerdere korrels. Je kunt parboiled rijst prima gebruiken in Antilliaanse rijstgerechten. De korrels koken mooi los en kunnen na het koken worden opgebakken.

Daarnaast vind je soms ‘glutinous rice’. Dit is kleefrijst, die geschikt is voor Indonesische lemper of Chinese ‘lo mai kai’. Pakketjes, waarbij de rijst flink aan elkaar moet kleven. Eet je glutenvrij? Wees dan niet bang voor deze rijst. Want ondanks de naam zitten er nooit gluten in rijst!

Geschikte rijstsoorten voor Antilliaanse gerechten & nasi:

  • basmatirijst
  • Surinaamse rijst
  • pandan rijst
  • parboiled rijst

Let daarnaast op de kwaliteit van de rijst: sommige rijstsoorten zijn goedkoper dan andere, omdat het om gebroken korrels gaat. Ondanks het fijne prijskaartje, kun je deze rijst beter vermijden. De kooktijd van de gebroken korrels is ongelijk, waardoor sommige korrels kapot koken terwijl anderen nog niet gaar zijn. Ook dit is prima voor pap of soep, maar niet voor gerechten waarbij je losse, ‘fluffy’ rijst wilt.

Stap 2: Was de Rijst

Rijst is een product dat veel zetmeel bevat. Witte rijst is daarnaast gepeld, waardoor het buitenste vliesje is verwijderd. Vaak ligt er op de rijstkorrels daarom een laagje zetmeel. Dit zetmeel heb je nodig om bijvoorbeeld een goede risotto te maken. Bij het maken van Antilliaanse gerechten of b.v. nasi is het laagje zetmeel ongewenst. Het zorgt er namelijk voor dat de rijst na het koken aan elkaar kleeft.

Om die reden wassen we de rijst altijd voor gebruik. Om dit te doen, meet je de juiste hoeveelheid rijst af voor je gerecht en de juiste hoeveelheid water. (Meestal is de verhouding hierbij 1 kopje rijst en 1,5 kopje water.) Doe dit samen in een pan en onthoud goed tot hoe hoog het water komt: Wanneer de rijst nat is, kun je het namelijk niet nog een keer afmeten!

Was de rijst nu 3 tot 5 keer met ruim, koud water. Wanneer het water dat je afgiet niet meer wit (maar doorzichtig) is, is de rijst voldoende gewassen. Vul de pan nu opnieuw met de juiste hoeveelheid water, voeg zout toe en kook de perfecte witte rijst.

Stap 3: Kies een Geschikte Pan

Niet alle pannen zijn geschikt om rijst in te koken. Sommige mensen geven de voorkeur aan een speciale ‘rijstkoker’, en anderen zweren bij een pannetje op ’t gasfornuis. Ik hoor zelf bij de laatste groep. Doordat je zelf kunt bepalen hoe hoog het vuur gaat, wordt het resultaat vaak beter dan in een rijstkoker, waarbij het koken érg snel gaat.

Kies je ervoor om een pan te gebruiken? Neem er dan altijd één met een dikke bodem. Dit geleidt de warmte goed en voorkomt dat de rijst op de bodem verbrandt. Vermijd pannen van aluminium. Deze geven je juist de meeste kans op een verbrande bodem. En is de onderste laag rijst eenmaal verbrand, dan proef je dat in de hele pan met rijst!

Stap 4: Kook Perfecte Witte Rijst

Nu is het tijd om de perfecte witte rijst te koken. Wanneer je water, zout en/of kruiden hebt toegevoegd, breng je de pan met rijst aan de kook. Dit mag op laag of hoog vuur… maar blijf erbij! Wanneer de rijst kookt, zet je de pan op het allerlaagste pitje en doe je de deksel erop. Haal de deksel niet meer van de pan, ook niet om even te kijken! De rijst heeft namelijk alle stoom nodig om zacht en los te koken.

Laat de rijst op het laagste pitje zo’n 12-15 minuten koken, afhankelijk van de gewenste gaarheid. Parboiled rijst kook je meestal zo’n 9 minuten.

LET OP: Sommige gasfornuizen zijn sterker dan anderen. Is op jouw fornuis (net als bij de onze) zelfs het kleinste pitje te sterk om de rijst zachtjes te garen? Gebruik dan een sudderplaatje onder je pan. Hierdoor wordt de hitte iets afgezwakt en nóg beter verdeeld!

Draai het vuur na de gewenste kooktijd uit en (belangrijk!): Laat de deksel nog minstens 10 minuten op de pan! Deze 10 minuten extra ‘stomen’ zijn ook weer nodig om een perfect resultaat te krijgen. Sla deze stap dus absoluut niet over.

Stap 5: Rijst Bakken? Eerst Afkoelen!

Als je de rijst gekookt wilt eten, kun je nu even met een vork door de pan roeren en opscheppen. Maar wil je de rijst verwerken in een gebakken gerecht zoals nasi? Schep het dan uit de pan in een grote kom of schaal en laat het helemaal afkoelen.

Bij het bakken van koude rijst loop je veel minder risico dat de rijst aan de bodem van de pan of wok blijft plakken. Het resultaat van je gebakken rijst wordt er dus ook veel beter van.

Alternatieve Kookmethoden

Rijst kan op verschillende manieren worden klaargemaakt. Stomen, zoals dat in Zuidoost-Azië wordt gedaan is eenvoudig, maar duurt vrij lang. Een van de makkelijkste manieren om rijst te koken is in ruim water. Bij het afgieten gaat dan wel wat smaak verloren. Droog koken met net genoeg water dat door de rijst geheel wordt opgenomen kan ook, maar moet even afgemeten worden. Hierbij blijft alle smaak behouden.

Droogkoken

Droog koken kan in een rijstkoker, in een pan op het vuur en in de oven.

Stomen

Traditioneel wordt rijst voor de bereiding eerst net zolang met koud water gespoeld tot het waswater helder is. Vul de onderste helft van een stoompan met water en breng het aan de kook. Bedek de bodem van het bovenste deel van de pan met bakpapier. Schep de rijst erop en zet dit deel van de pan op het onderste. Sluit de stoompan goed af en stoom de rijst op een matig hoog vuur in ca. 45 gaar. Voeg een scheutje ketjap asin of wat zout naar smaak toe.

Koken in Ruim Water

Breng in een ruime pan een flinke laag water met een scheutje ketjap asin (of wat zout) aan de kook. Voeg de rijst toe en kook deze zonder deksel in 8-10 minuten gaar. Test of de rijst gaar genoeg is, door een (koud geblazen) hapje te nemen, de korrels zijn dan niet meer hard, maar nog wel stevig. Afgieten en terug in de pan met een deksel erop nog 3 minuten laten staan. Spoel de rijst in een vergiet met koud water tot het waswater helder blijft.

Droogkoken in een Pan

Doe de gewassen rijst met vocht (1 ½ hoeveelheid vocht op 1 hoeveelheid rijst) in een smalle pan met dikke bodem. Zet de pan op een hoog vuur, breng al roerende aan de kook. Zet het vuur laag en laat de rijst met een deksel op de pan in 8-10 minuten gaar worden. Zo nu en dan omscheppen. Test of de rijst gaar genoeg is, door een (koud geblazen) hapje te nemen, de korrels zijn dan niet meer hard, maar nog wel stevig. Laat de rijst zonder deksel 3 minuten staan.

Wat te Doen bij Mislukte Rijst?

De ene rijstsoort is de andere niet: we hebben allemaal weleens gehad dat we tijdens het koken van rijst een te natte of juist een te droge korrel hebben. Hoewel ‘ie mislukt oogt, is er absoluut geen reden om je rijst weg te gooien. Mocht je rijst toch nat en papperig geworden zijn, dan los je dat gelukkig relatief makkelijk op. Te natte witte rijst koken voorkom je door je vuur zo laag mogelijk te draaien. Hierdoor ontsnapt alle stoom vliegensvlug.

Verdeel je papperige rijst gelijkmatig over een bakplaat, maar pas op dat je de korrels niet kapotmaakt. Door de plaat voor circa 5 minuten in de oven te schuiven op 190 graden Celsius, verdwijnt het vocht als sneeuw voor de zon en krijg je een droge korrel. Wanneer je rijst te droog is en nog niet helemaal gaar, is dat gelukkig nog makkelijker op te lossen dan te natte rijst.

Het betekent dat je te weinig vocht aan je ongekookte rijst hebt toegevoegd. Je kunt op een later moment extra water toevoegen door de rijst voorzichtig om te scheppen en een klein beetje water direct op de bodem van de pan te schenken. Om de garing te versnellen kun je ervoor kiezen de pan extra goed af te sluiten door tussen de pan en de deksel aluminiumfolie of een theedoek te leggen. Hierdoor blijft de stoom beter in de pan hangen en gaart je rijst gelijkmatig.

8 Handige Tips voor Perfecte Rijst

  1. Hoeveel rijst per persoon? Gebruik een koffiekopje als hulpmiddel. Een koppiekopje per persoon is een goede hoeveelheid voor het avondeten.
  2. Hoelang moet rijst koken? Afhankelijk van de rijstsoort. Onze bereidingswijze voor de perfecte rijst werkt goed met gewone witte rijst, langgraanrijst, basmati of bijvoorbeeld jasmijnrijst.
  3. Moet je rijst wassen voor het koken? Ja, verwijder het zetmeel voor een fluffy resultaat.
  4. Hoeveel water moet je toevoegen? De vuistregel is 1,5 keer zoveel water als rijst.
  5. Deksel op de pan of niet? Om het kookproces niet te verstoren, is het belangrijk om de hele tijd het deksel op de pan te laten zitten.
  6. Fornuis of oven? Beide opties zijn mogelijk, kies de methode die het beste bij je past.
  7. Smaakmakers toevoegen? Een snuf zout is een absolute must, maar experimenteer met bouillon, kruiden en specerijen.
  8. Uitdampen? Laat de rijst na het koken nog even uitdampen met het deksel op de pan.

Overzicht van Kooktijden en Waterhoeveelheden

Rijstsoort Water per kopje rijst Kooktijd
Witte rijst 1,5 kopjes 12-15 minuten
Parboiled rijst 1,5 kopjes 9 minuten
Zilvervliesrijst 1,75 kopjes 40-45 minuten
Sushirijst 1 kopje 15-20 minuten

labels:

Zie ook: