Het woord "picknick" roept beelden op van gezellige bijeenkomsten in de natuur, genietend van eten en gezelschap. Maar waar komt dit woord eigenlijk vandaan, en wat is de ware betekenis ervan?

De Etymologische Oorsprong van Picknick

Picknick is in 1694 geboren in het Frans als piquenique. In dat jaar is sprake van faire un repas à piquenique ‘een maaltijd gebruiken waarbij ieder zijn deel betaalt of waarbij iedereen iets meeneemt’. Het eerste deel van het woord is piquer ‘prikken, oppikken’.

De herkomst van het tweede deel is onzeker; volgens de meeste Franse etymologische woordenboeken gaat het om het verouderde woord nique ‘niets, waardeloos ding’: piquenique betekent dan ‘maaltijd waarbij men snacks of hapjes oppikt’.

Hierna verschuift het toneel naar Engeland. In het Engels werd het Franse woord piquenique in de 18de eeuw overgenomen in de inmiddels verouderde betekenis ‘gemeenschappelijke maaltijd waarin iedere gast een onderdeel van de maaltijd bijdraagt’.

De naam werd algemeen bekend dankzij de modieuze Pic-Nic Society, die in 1802 werd opgericht en bestond uit een groep Londense entertainers.

Deze ‘Pic-Nics’ kwamen bijeen in het Pantheon aan Oxford Street en zorgden daar gezamenlijk voor amusement en hapjes. In de 19de eeuw verbreidde deze benaming voor een maaltijd in de vrije natuur zich naar andere talen, zoals het Duits en het Nederlands.

In de 20ste eeuw kreeg pique-nique ook in het Frans onder invloed van het Engels de betekenis openlucht-maaltijd. Het Engelse picnic stak vanuit Groot-Brittannië de oceaan over naar de Verenigde Staten.

Daar kreeg het in 1870 de figuurlijke betekenis ‘makkie, makkelijke tegenstander’: “Oh, wouldn’t that fellow be a picnic for me!”, met als antoniem:(it is) no picnic ‘het valt niet mee, het is geen sinecure’.

Controverse rond de Naam "Picnic"

Begin augustus werd bekend dat een nieuwe online supermarkt, genaamd Picnic, de concurrentie met de grote supermarktketens aangaat door boodschappen gratis thuis te bezorgen. Dat leidde tot veel reacties, met als meest opmerkelijke een controverse rond de naam Picnic.

Volgens Leeuwin gaat het om een racistische naam die teruggaat op het Amerikaans-Engelse pick a nigger.

Kritische lezers van de krant spoedden zich naar de Etymologiebank voor fact checking, maar vonden het woord niet, omdat de officiële Nederlandse spelling picknick is.

Dat het woord echt racistisch is, berust op een misverstand. Het werd eind jaren '90 op internet beweerd, maar het woord picnic is afgeleid van het Franse pique-nique.

Oud-fractievoorzitter van GroenLinks in Zuidoost Iwan Leeuwin meent dat de naam 'picnic' racistisch is omdat deze is afgeleid van 'pick a nigger', een term die bedacht zou zijn door de Klu Klux Klan.

De initiatiefnemer van boodschappenservice Picnic, Michiel Muller, zegt dat hij de naam van zijn dienst niet heeft gekozen om aanstootgevend te zijn.

Volgens hem staat 'picnic' voor 'Pick a Nigger' en was het vroeger op de plantages traditie dat de slavendrijvers met hun families op de velden gingen eten en tijdens het eten voor hun plezier een willekeurige slaaf uitkozen om neer te schieten.

Juist in de periode dat de figuurlijke betekenissen van picknick in de Verenigde Staten opkwamen, vonden de eerste vreselijke lynchpartijen plaats - en die zouden volgens Iwan Leeuwin via pick a nigger tot het woord picknick hebben geleid.

Deze bewering wordt alleen al door de chronologie van het woord weerlegd. Maar waar komt het idee over deze racistische herkomst vandaan?

Op 19 april 1999 verspreidde een zekere Tim A. There would be music and a ‘picnic’. Helaas geldt dat dan weer niet voor de weerlegging.

Waarmee een algemeen probleem is blootgelegd, namelijk dat er op internet geen uitknop bestaat voor onzin.

Sinds 2014 kunnen individuen privacygevoelige informatie bij online zoekmachines laten verwijderen door een beroep te doen op het recht om vergeten te worden.

Het zou mij en andere wetenschappers veel tijd schelen als pseudowetenschappelijke onzin, desinformatie en geruchten hetzelfde recht zouden krijgen.

Picknick in de Moderne Tijd

Picnic is een online supermarkt waar mensen boodschappen kunnen bestellen en gratis laten bezorgen. Een daadwerkelijke winkel heeft Picnic niet. Er kan alleen online besteld worden.

Volgens mij is het iets heel normaals wat je met z'n allen gezellig buiten in de zon doet. Dusja, ik zoek dit er niet achter.

Hygge en Picknick

Picknicken in het park, barbecueën met vrienden, openluchtconcerten, straatfestivals en fietstochten kunnen allemaal erg hygge zijn - vooral als het op de Deense manier wordt gedaan.

Je kunt ook zoals veel Denen hygge op een GoBoat ervaren, terwijl je met je reisgezelschap de zon in zee ziet zakken. Picknick mee, zwemspullen klaar voor een verfrissende duik en genieten maar van de mooiste plekjes samen die vanaf het water alleen nog maar mooier ogen.

Sinterklaaslekkernijen en "Picknickjes"

Letterkoekjes en de koekjes met het suikertoefje krijgen in Vlaanderen vaak dezelfde namen, soms met toevoegingen die specifiek naar een van beide verwijzen. Gemeenschappelijke namen zijn nieknakjes, knikknakjes, piek(e)niekjes of piknikjes, sinterklaaskoekjes, kar(o)lientjes, uzekes, eugenietjes, mokjes en mopjes.

De koekjes met suikertorentjes krijgen vaak de toevoeging met suiker, met een sterretje, met een strontje, met topje of krijgen het voorvoegsel suiker-.

Nieknakjes en knikknakjes zijn afgeleid van de merknaam Nic Nac. De producenten baseerden zich hiervoor op het Engelse woord knicknack dat ‘snuisterijtje’ betekent.

Eenzelfde benoemingsmotief zie je bij de West-Vlaamse piekniekjes, dat eigenlijk hetzelfde woord is als de bekende picknick ‘maaltijd buitenshuis’.

Picknick is oorspronkelijk Frans, een samenstelling van het Franse piquer ‘pikken’ en nique ‘snuisterij, kleinigheid’.

Bij de echte picknick verwijst het naar de verschillende soorten voedsel waaruit je een en ander kunt kiezen.

labels:

Zie ook: