Het nijlpaard, een zoogdier dat voorkomt in het hart van de waterrijke gebieden in Afrika, is een indrukwekkend dier. Nijlpaarden zijn semi-aquatische dieren, wat betekent dat ze zowel op het land als in het water leven. Ze leven in en rond meren, rivieren en graslandmoerassen.
Nijlpaarden: Gevaarlijke Grazers
Op het eerste oog lijkt hij misschien een lieve lomperd, maar vergis je niet! Het nijlpaard is één van de gevaarlijkste dieren in Afrika. Hij is waanzinnig agressief, heeft tanden van wel zestig centimeter en kan voor korte tijd tot wel dertig kilometer per uur rennen.
Nijlpaarden zijn echte grazers. 's Nachts wanneer de zon onder gaat gaan de nijlpaarden aan land om te grazen. In een nacht kunnen ze wel 60 kg gras eten. Overdag liggen ze in het water om watersla en andere waterplanten te eten.
Een nijlpaard kan niet zo goed tegen de hitte. Niet zo handig in het warme en droge Afrika… Om zichzelf tegen de zon te beschermen, loopt hij daarom graag de rivier in totdat alleen zijn neus en ogen nog boven water uitpiepen. Ook al gaat een nijlpaard best diep onder water, echt zwemmen doet hij niet. Hij zet zich af van de bodem en zo duwt hij zichzelf soepeltjes door het water heen. Als de zon ondergaat, komt een nijlpaard langzaam weer uit het water tevoorschijn. Van al dat badderen heeft hij honger gekregen. Tijd voor een lekker hapje… Gras! ‘s Nachts loopt deze reus te grazen op de savanne. Soms loopt hij wel tien kilometer op een nacht. Pas met een volle buik keert hij weer terug naar het water.
Grappig: een nijlpaard slaapt onder water! Hij kan tot wel vijf minuten zijn adem inhouden. Daarna drijft hij automatisch naar boven. Boven water haalt hij adem en daarna zakt hij weer naar de bodem.
Het Dieet van een Nijlpaard: Meer dan Alleen Gras?
Nijlpaarden worden doorgaans gezien als herbivoren (planteneters). Tegelijkertijd zijn er wel verhalen bekend van nijlpaarden die van karkassen snoepen of een prooi van een krokodil stelen. Maar is dat wel zo? Wetenschappers stellen in dit recent verschenen paper van niet. “Nijlpaarden die vlees eten, vertonen geen afwijkend gedrag dat je alleen bij enkele individuen op bepaalde locaties ziet,” zo schrijven de onderzoekers. Ze wijzen erop dat het gedrag in diverse populaties en in het grootste deel van het leefgebied van het nijlpaard in het oosten en zuiden van Afrika is waargenomen. Vaak zijn het bovendien meerdere nijlpaarden of soms zelfs een hele groep die zich tegoed doen aan vlees.
Dat het nijlpaard zo af en toe wel een stukje vlees eet, zou eigenlijk niet zo verrassend moeten zijn.
De Gevaren van Nijlpaardvlees: Antrax
Het onderzoek kan meer inzicht geven in de verspreiding van een gevaarlijke ziekte: antrax. Olifanten, antelopen, maar ook nijlpaarden lopen deze ziekte regelmatig op. Alleen verloopt de uitbraak van een antraxepidemie onder nijlpaarden wat ongebruikelijk. Dat ongebruikelijke verloop is echter perfect te verklaren wanneer we ervan uitgaan dat nijlpaarden zo af en toe van met antrax geïnfecteerde karkassen snoepen en dan met name van karkassen van soortgenoten.
30 april 2017 In Zimbabwe is 1 persoon overleden en worden 11 mensen behandeld voor een vermoedelijke besmetting met antrax (miltvuur). Ze hadden vlees gegeten van nijlpaarden die twee weken eerder waren doodgegaan in Mlibizi, gelegen in het district Binga. De man die gestorven is en symptomen van een antrax besmetting vertoonde, had nijlpaardenvlees gekregen van een familielid afkomstig uit het gebied Saba. In dat gebied begon de sterfte van met antrax besmette nijlpaarden op 27 maart 2017, en de gestorven man at nijlpaardenvlees op 12 april 2017. Omdat het gezondheidsteam zich had gefocust op de inwoners van Saba ward, was het buurdorp niet op de hoogte van de antrax uitbraak. In eerste instantie ontkenden de inwonders van Saba ward dat ze van het vlees hadden gegeten of hadden weggegeven. Bewustwording campagnes om dorpsbewoners te waarschuwen voor het gevaar van het eten van vlees van dieren die dood zijn gegaan onder onduidelijke omstandigheden, worden geïntensiveerd.
Maar nijlpaarden zijn in levenloze staat bijna even dodelijk als in levende staat. In 2011 raakten 500 mensen in Zambia geïnfecteerd met antrax nadat ze besmet nijlpaardenvlees hadden gegeten. En in 2004 overleden vier mensen in het westen van Oeganda nadat ze vlees hadden gegeten van een nijlpaard dat “aan een vreemde ziekte was overleden”.
Nijlpaarden in het Ecosysteem
Nijlpaarden spelen een cruciale rol in het ecosysteem waarin hij leeft. De herbivoren grazen namelijk op vegetatie rond wetlands en helpen zo te voorkomen dat de planten overwoekeren. Die kunnen anders waterbronnen doen verstoppen, de natuurlijke waterstroom verstoren en de biodiversiteit van waterecosystemen bedreigen.
Gezonde wetlands fungeren als effectieve koolstofputten (opslaglocaties voor koolstof) en verwijderen overtollige koolstof uit de atmosfeer. Door het evenwicht van deze delicate ecosystemen te bewaren, helpen nijlpaarden de gevolgen van klimaatverandering te beperken.
De bemesting van de nijlpaarden maakt van een steriele omgeving een levende oase. Door de voedingsstoffen van de mest groeien de waterplanten en de populatie vissen in dit gebied enorm.
Bedreigingen voor Nijlpaarden
Nijlpaarden worden geconfronteerd met verschillende bedreigingen voor hun voortbestaan als soort. Wereldwijde inspanningen voor hun bescherming zijn cruciaal voor het welzijn van de soort en de ecosystemen waarin ze leven.
Door de jacht op vlees en ivoor worden ze veel gestroopt. Maar ook door veel conflicten met de mens. De nijlpaarden kunnen veel schade aanrichten aan landbouwgebieden en vallen mensen en boten aan die te dicht bij komen. Hierdoor worden ze vaak doodgeschoten. Dit heeft drastische gevolgen voor de natuur.
Hoewel nijlpaarden nog in grote delen van Afrika voorkomen, wordt hun leefgebied steeds kleiner. Door droogte, landbouw en de aanleg van dammen verdwijnen steeds meer waterrijke gebieden. Ook worden nijlpaarden bejaagd voor hun vlees en ivoor, afkomstig uit hun grote hoektanden. De soort staat dan ook als 'kwetsbaar' op de Rode Lijst van IUCN.
Nijlpaarden: Kenmerken en Gedrag
Nijlpaarden hebben lompe, tonvormige lichamen, korte en stevige poten, grote hoofden en enorm krachtige kaken. Hun kaken kunnen zich tot 180 graden ver openen, en ze kunnen met drie keer zoveel kracht bijten als een leeuw. Nijlpaarden zijn gewapend met indrukwekkende, scherpe tanden die wel 50 centimeter lang kunnen worden, en worden gebruikt voor eten en verdediging.
Het ‘gewone’ nijlpaard heeft vier tenen met zwemvliezen die zijn aangepast aan het gebruik op zowel het land als in het water. Het dwergnijlpaard heeft minder zwemvliezen en iets langere poten. De ogen en neusgaten van nijlpaarden zitten boven op hun kop, waardoor ze meestal onder water kunnen blijven tijdens het ademen en terwijl ze hun omgeving in de gaten houden. Hoewel nijlpaarden niet onder water kunnen ademen, kunnen ze hun adem wel vijf minuten inhouden.
Nijlpaarden hebben een sterke sociale band en leven meestal in groepen (kuddes) van 40 tot 200 nijlpaarden. Het zijn territoriale dieren die hun mest gebruiken om hun territorium af te bakenen. Mannelijke nijlpaarden staan erom bekend dat ze hun mest rondstrooien om hun dominantie te laten gelden.
Nijlpaarden kunnen heel luidruchtig zijn. Ze gebruiken snuiven, mopperen, 'piepende ademhaling' en andere geluiden om met andere nijlpaarden te communiceren. Als iemand van de groep begint te roepen, 'klinkt' de rest van de familie langs de lijn. Ook als nijlpaarden zich bedreigd voelen, kunnen ze flink lawaai maken.
Om vijanden af te weren, kan een nijlpaard dreigen door te 'geeuwen', zijn hoofd te schudden, te brullen en te grommen.
Wetenschappelijke Classificatie en Status
De wetenschappelijke naam voor de soort nijlpaard is Hippopotamus amphibius. Hippopotamus is afgeleid van de Griekse woorden voor paard (hippo) en rivier (potamos). In het Nederlands wordt verwezen naar de Nijl, een rivier waar van oorsprong veel nijlpaarden voorkwamen.
Hippopotamus amphibius staat sinds 2006 op de Rode Lijst van IUCN als kwetsbaar, wat betekent dat de soort geen bedreigde status heeft. Hun populatie is momenteel stabiel en neemt niet toe of af.
Het dwergnijlpaard staat op de Rode Lijst als bedreigd, ook sinds 2006. De populatie dwergnijlpaarden neemt af. Momenteel zijn er minder dan 2.500 volwassen individuen.
Feiten over Nijlpaarden
- Het nijlpaard is het op twee na grootste landzoogdier van de wereld - alleen de olifant en de witte neushoorn nemen nog meer ruimte in beslag.
- De bekendste soort nijlpaard is de hippopotamus amphibius: de grootste soort. Maar wist je dat er ook een dwergnijlpaardsoort bestaat?
- Ze kunnen gemiddeld 5 minuten zonder zuurstof en dat is ideaal om eens een goede wandeling over een rivierbodem te maken.
- Ze worden gedood voor hun vlees en ivoor en hun leefgebied wordt steeds kleiner.
- Ze zijn namelijk herbivoren en eten tot wel 60 kilo gras per dag.
- Een nijlpaardmoeder draagt haar jong gedurende 243 dagen; ongeveer 8 maanden. Je noemt een baby-nijlpaard een kalf en ze wegen ongeveer 40 kilo bij de geboorte.
- Op zoek naar voedsel trekken ze erop uit als de zon ondergaat.
- Hun huid maakt namelijk een rode, olieachtige vloeistof aan om huid tegen de brandende zon te beschermen.
- Als je een nijlpaard bent, ruik je even aan de uitwerpselen van een ander om te weten of je in het gebied van een bekende bent. Nijlpaarden laten hun grote boodschap vaak op dezelfde plek achter, dus dan weet je meteen of je je op veilig terrein begeeft.
- Andere dieren zijn voor hun leefomgeving afhankelijk van nijlpaarden. Als ze vanuit het water naar het land lopen, maken ze met hun grote poten bijvoorbeeld een habitat voor vissen aan.
Overzicht van Nijlpaard Kenmerken
| Kenmerk | Details |
|---|---|
| Leefgebied | Rivieren en meren ten zuiden van de Sahara |
| Voeding | Verschillende grassoorten |
| Gewicht (Vrouwtje) | 1350 tot 2500 kg |
| Gewicht (Mannetje) | 1500 tot 3200 kg |
| Leeftijd | Maximaal 45 jaar oud |
| Aantal jongen | 1 jong |
| Draagtijd | 8 maanden |
| IUCN-status | Kwetsbaar |
labels: #Vlees
Zie ook:
- Steak Tartare Vlees: De Beste Keuze voor een Topgerecht
- Vlees bij Gebakken Aardappelen: De Beste Combinaties & Recepten!
- Bloemstuk van Vlees voor BBQ: Creatief & Smakelijk!
- Taart Met Muisjes: Het Perfecte Geboortetaart Recept!
- Ontdek Welke Groenten Konijnen Echt Mogen Eten: De Ultieme Gids Voor Gezonde Knabbels!




