In Nederland stappen we stap voor stap af van het aardgas. Veel huizen zullen gasloos worden, hoewel er in sommige wijken mogelijk een gasnet met groen gas blijft bestaan. In de toekomst worden woningen aardgasvrij, wat niet alleen aardgasvrij verwarmen en warm water maken betekent, maar ook aardgasvrij koken. Kook je nu op gas, dan zal je uiteindelijk moeten overstappen op elektrisch koken.

Waarom Elektrisch Koken?

Het beste duurzame alternatief voor je gasfornuis is een inductiekookplaat. Een groot voordeel van elektrisch koken is dat er geen open vuur meer aan te pas komt, waardoor er geen verbrandingsgassen vrijkomen in de woning.

De Opkomst van Inductie

In 2021 was 85 procent van de verkochte kookplaten een elektrische plaat. Volgens de gasmonitor uit 2022 is ruim 85% van de verkochte inbouw kookplaten uit dat jaar elektrisch. Dat zijn in totaal ruim 278.000 elektrische kookplaten. Steeds vaker kiezen bewoners voor aardgasvrij koken.

Inductie vs. Keramisch: Wat is het Verschil?

Je zult uiteindelijk moeten kiezen tussen een keramische- of inductiekookplaat. Voor elektrisch koken zijn wel (extra) groepen in de meterkast nodig. Er zijn meerdere mogelijkheden om elektrisch te koken, maar we hebben het over inductie.

  • Keramische kookplaat: Een glasplaat met daaronder elektrische verwarmingselementen, halogeenlampen of infraroodelementen.
  • Inductiekookplaat: Werkt met een magnetisch veld. De combinatie van de magneet en het metaal in de pan veroorzaakt warmte. De ijzerdeeltjes in de bodem van de pan gaan trillen en zo ontstaat hitte in de pan.

Voordelen van Koken op Inductie

Veel mensen kiezen voor inductie omdat het een aantal voordelen heeft. Vraag je een willekeurige keukenverkoper om de voor- en nadelen van een gasfornuis en een inductiekookplaat op te sommen, dan wint inductie. Koks zijn overigens ook fan van inductie, in hun keukens staan vaak grote inductieplaten.

  • Snel en Goed Regelbare Temperatuur: Je kunt de temperatuur snel en goed regelen, waardoor het op koken op gas lijkt.
  • Veiligheid: De inductieplaat zelf wordt niet heet en de plek waar de pan staat (kookzone) koelt snel af als je de pan eraf haalt. De kookzones reageren alleen als er een pan op staat. Er komt geen gas aan te pas, dus er kan geen gaslek ontstaan. De meeste modellen schakelen zichzelf uit als er een bepaalde tijd geen pan op een pit staat. De pitten koelen snel af.
  • Schone Lucht: Er zijn geen vlammen en dus ook geen verbrandingsgassen: de lucht in de keuken is daardoor schoner. Bovendien is een inductiekookplaat een stuk veiliger dan andere kookplaten. Uit recent onderzoek blijkt dat het koken op gas slechter is voor de gezondheid dan eerst werd gedacht.
  • Gemakkelijk Schoon te Maken: Eten dat naast de pan belandt, brandt niet snel in. Een inductiekookplaat is supermakkelijk schoon te maken en ook schoon te houden.
  • Energiezuinig: Inductie is veruit de zuinigste manier van koken op elektriciteit. De energie die een inductiekookplaat opwekt wordt enorm efficiënt gebruikt omdat het alleen je pan opwarmt en niet het hele kookoppervlak, zoals bij een keramische kookplaat wel het geval is.
  • Snelheid: Inductie werkt snel. Een pan water kookt op inductie twee keer zo snel als op gas.
  • Geen Brandgevaar: Een inductiekookplaat aan laten staan, zal geen brand veroorzaken. Dit komt omdat de kookplaat niet warm wordt, zelfs niet als u deze aan laat staan, tenzij er een pan op staat.

Nadelen van Koken op Inductie

Ondanks de vele voordelen, zijn er ook enkele nadelen verbonden aan het koken op inductie.

  • Pannen Vereisten: Niet elke pan is geschikt voor inductie, het kan dus zijn dat je wat pannen moet vervangen. Je pannen moeten dus een bodem hebben die magnetiseerbaar is, anders werkt verwarmen met inductiestroom niet. Daarvoor moet er een stalen laag in de bodem zitten. Pannen van alléén roestvrijstaal (rvs), koper of aluminium, of keramische (oven)schalen, werken niet op inductie.
  • Mogelijke Straling: Soms is de magnetische straling van een inductiekookplaat een risico voor mensen met een pacemaker. Raadpleeg daarom altijd eerst een cardioloog voor je de overstap naar inductie maakt.
  • Aanpassing Meterkast: Je steekt de stekker van een inductiekookplaat niet zomaar in het stopcontact. Een inductiekookplaat vraagt soms om veel stroom in één keer. Niet elke meterkast kan dit zomaar aan. In sommige gevallen heb je een aangepaste of moderne meterkast met 3 fasen nodig met een speciale kookgroep.
  • Kosten: Hoge aanschafkosten. Inductiekookplaten zijn doorgaans duurder dan elektrische en gasfornuizen.
  • Gevoel van Gas Ontbreekt: De vlam van gasfornuizen is favoriet bij chefs en hobbykoks, wat een belangrijk onderdeel is van koken.

Aanschaf en Installatie Kosten

Inductiekookplaten zijn te koop van € 200 tot € 2.400, afhankelijk van de grootte (het aantal kookzones), de functies, het merk enzovoort. Gemiddeld kost een kookplaat zo’n € 600. Een extra stroomdraad naar de keuken + extra groep(en) in de meterkast kost zo’n € 600, verzwaren van je aansluiting op het stroomnet naar 3x25A zo’n € 200. In totaal kom je dan voor een gemiddelde inductie kookplaat + pannen op zo’n € 1.500.

Subsidie

Ben je aangesloten op een warmtenet maar kook je nog op gas? Dan kun je 400 euro subsidie krijgen voor een elektrische kookplaat. Dit geldt voor kookplaten die op of na 1 april 2022 zijn geplaatst. Eén van de voorwaarden is dat de gasmeter wordt weggehaald.

Pannen Geschikt voor Inductie

Stap je over van een gasfornuis naar inductie, controleer dan of je pannen geschikt zijn. Inductie werkt met magneten. Je pannen moeten dus een bodem hebben die magnetiseerbaar is, anders werkt verwarmen met inductiestroom niet. Ga je nieuwe pannen kopen, let dan op het symbool van een spoel: die zijn geschikt voor inductie. Veel mensen denken dat de bodem van de pan helemaal vlak moet zijn, maar dat hoeft niet.

Hieronder een tabel met een overzicht van pannen die wel en niet geschikt zijn voor inductie:

Geschikt voor Inductie Niet Geschikt voor Inductie
Pannen met een stalen laag in de bodem Pannen van alléén roestvrijstaal (rvs)
Gietijzeren pannen Pannen van koper of aluminium
Rvs- of koperen pannen met een metalen laag in de bodem Keramische (oven)schalen

Aanpassingen in de Meterkast

Als je alle zones ('pitten') van je inductieplaat gebruikt, gaat er veel stroom naartoe. Daarom moet er een aparte stroomdraad komen van de meterkast naar je inductie kookplaat, en een speciaal stopcontact voor de perilex stekker van je kookplaat. Bovendien neemt de kookplaat 2 groepen in je meterkast in beslag (bij een grote kookplaat zelfs 3 groepen). Verder moet jouw aansluiting op het stroomnet misschien verzwaard worden.

Oudere huizen hebben soms nog een aansluiting van 1x25A, die moet je laten omzetten naar 3x25A. Dat kost eenmalig ruim € 200 (afhankelijk van je netbeheerder). Nieuwbouwhuizen hebben vaak al een aansluiting van 3x25A: die hoef je niet te laten verzwaren.

Heb je meer apparaten die veel stroom vragen (hoog piekvermogen)? Bijvoorbeeld óók een grote volledige warmtepomp en een elektrische auto die je thuis oplaadt? Als die allemaal tegelijk stroom vragen, heb je een nóg zwaardere aansluiting nodig: 3x35A. Laat een voorrangsschakelaar in je meterkast plaatsen, daarmee zorg je dat bepaalde apparaten voorrang op het stroomverbruik krijgen. De inductieplaat gaat bijvoorbeeld voor, de warmtepomp of wasdroger schakelt even uit als je gaat koken.

Tips voor Energiezuinig Koken

  • Gebruik de juiste maat pan: Is het water in de pan aan de kook? Neem liever een iets te grote pan dan een te kleine en zorg dat de warmte niet langs de pan heen gaat.
  • Gebruik een snelkookpan: Een snelkookpan bespaart energie.
  • Nagaren: Haal de pan eerder van het vuur en laat hem nagaren in een warme (slaap)zak of bak volgens de hooikistmethode.
  • Deksel op de pan: Doe altijd de deksel op de pan. Dit zorgt voor 2 tot 3 keer minder energiegebruik.

Afzuigkap

Er zijn afzuigkappen met en zonder motor. Welke type in jouw huis past, hangt af van je ventilatiesysteem. Heeft jouw huis een mechanisch ventilatiesysteem, koop dan een afzuigkap zónder motor. Een afzuigkap gebruikt stroom, maar is belangrijk voor gezonde lucht in huis. Was of vervang de filters regelmatig.

Overstappen op Inductie: Wanneer?

Moet je dan nu meteen overstappen op inductie? Nee hoor, niet perse. Overstappen op inductie kan eigenlijk op ieder gewenst moment. Je moet wel met een aantal zaken rekening houden. En mocht je binnenkort toch je keuken gaan verbouwen, dan is het wel slim om voor inductie te kiezen.

labels: #Koken

Zie ook: