Erwtensoep, ook wel snert genoemd, is een traditioneel Nederlands gerecht dat vooral in de wintermaanden populair is. Het bereiden van een heerlijke, authentieke erwtensoep is een kunst. Een cruciale factor voor de perfecte consistentie en smaak is de verhouding tussen spliterwten en water/bouillon.

De Basis: Waarom de Verhouding Zo Belangrijk Is

De verhouding tussen spliterwten en vocht bepaalt niet alleen de dikte van de soep, maar ook de smaak en de textuur. Te veel spliterwten resulteert in een dikke, bijna ondoordringbare massa die meer op een stamppot lijkt dan op soep. Te weinig spliterwten daarentegen levert een waterige, smaakloze soep op. De perfecte balans zorgt voor een soep die rijk, vol en hartverwarmend is.

Het Wellen van Spliterwten: Een Cruciale Stap

Voordat we de ideale verhouding bespreken, is het belangrijk om het wellen van de spliterwten te benadrukken. Het wellen, idealiter een nacht lang, zorgt ervoor dat de spliterwten vocht opnemen. Dit verkort de kooktijd en zorgt voor een gelijkmatigere garing. Het water waarin de spliterwten hebben geweekt, bevat fytinezuur dat de opname van mineralen kan remmen. Daarom is het raadzaam dit water weg te gooien en de spliterwten voor het koken even af te spoelen.

De Richtlijn: 1:3 - 1:4 (Spliterwten:Vocht)

Als algemene richtlijn hanteren we een verhouding van 1:3 tot 1:4, waarbij 1 staat voor het volume (of gewicht) van de spliterwten en 3 tot 4 voor het volume van het vocht (water of bouillon). Dus, voor 250 gram spliterwten, gebruik je ongeveer 750 ml tot 1 liter vocht. Deze verhouding is een goed startpunt, maar de ideale hoeveelheid kan variëren afhankelijk van de volgende factoren:

  • Gewenste dikte: Houd je van een dikkere soep, neig dan naar de 1:3 verhouding. Voor een dunnere soep is 1:4 geschikter.
  • Kooktijd: Hoe langer de soep kookt, hoe meer vocht er verdampt. Je zult dus mogelijk meer vocht moeten toevoegen tijdens het kookproces.
  • Overige ingrediënten: Groenten zoals prei, selderij en wortel bevatten ook vocht. Houd hier rekening mee bij het bepalen van de hoeveelheid vocht die je toevoegt.
  • Soort spliterwten: Oudere spliterwten hebben mogelijk meer tijd nodig om te garen en absorberen meer vocht.

Van Particular naar Algemeen: Een Stap-voor-Stap Benadering

Laten we de bereiding van erwtensoep eens stap voor stap bekijken, waarbij we de verhouding tussen spliterwten en vocht steeds in ogenschouw houden:

  1. Voorbereiding: Wel de spliterwten minstens 8 uur (of een nacht) in ruim water. Giet het water af en spoel de spliterwten.
  2. De basis: Gebruik een grote soeppan. Voeg de gewelde spliterwten toe.
  3. Vocht toevoegen: Voeg het vocht toe (water, bouillon, of een combinatie). Begin met de 1:4 verhouding. Dus, voor 500 gram spliterwten, voeg 2 liter vocht toe.
  4. Vlees toevoegen: Voeg een hamschijf, varkenspoot, of schouderkarbonade toe voor de smaak. Ook rookworst kan nu al (heel) worden toegevoegd, maar de smaak wordt intenser als deze later in stukjes wordt toegevoegd.
  5. Aan de kook brengen: Breng de soep aan de kook en schep eventueel schuim af. Dit schuim bestaat uit eiwitten die vrijkomen uit het vlees en de spliterwten.
  6. Zachtjes laten koken: Zet het vuur laag en laat de soep minstens 2-3 uur zachtjes koken. Roer regelmatig om aanbranden te voorkomen.
  7. Groenten toevoegen: Na ongeveer 1,5 uur koken, voeg je de groenten toe (prei, selderij, wortel).
  8. Controleren en aanpassen: Controleer regelmatig de dikte van de soep. Als de soep te dik wordt, voeg je extra vocht toe. Als de soep te dun is, laat je hem langer koken zonder deksel zodat er meer vocht kan verdampen.
  9. Vlees verwijderen: Haal het vlees uit de soep. Snijd het vlees in stukjes en voeg het weer toe aan de soep. Verwijder eventuele botten en zwoerd.
  10. Rookworst toevoegen (laatste fase): Snijd de rookworst in plakjes en voeg deze vlak voor het serveren toe. Zo blijft de rooksmaak optimaal.
  11. Op smaak brengen: Breng de soep op smaak met zout, peper, en eventueel een scheutje azijn of mosterd.
  12. Serveren: Serveer de erwtensoep met roggebrood en katenspek.

De Rol van Ingrediënten: Meer dan Alleen Spliterwten

Erwtensoep is meer dan alleen spliterwten en water. De toevoeging van andere ingrediënten beïnvloedt de uiteindelijke consistentie en smaak:

  • Vlees: Vlees, zoals hamschijf, varkenspoot of schouderkarbonade, geeft smaak en textuur aan de soep. Het vlees geeft ook gelatine af, wat bijdraagt aan de dikte van de soep.
  • Groenten: Prei, selderij en wortel voegen smaak en voedingswaarde toe. Ze bevatten ook vocht, wat de totale hoeveelheid vocht in de soep beïnvloedt.
  • Rookworst: Rookworst is een essentieel ingrediënt voor erwtensoep. Het geeft een rokerige smaak en textuur aan de soep.
  • Zout en peper: Zout en peper zijn essentieel voor de smaak. Wees voorzichtig met zout, omdat de bouillon en het vlees ook al zout bevatten.

Specifieke Situaties en Aanpassingen

Vegetarische/Veganistische Erwtensoep

Voor een vegetarische of veganistische erwtensoep wordt het vlees vervangen door bijvoorbeeld gerookt paprikapoeder, gerookt zout, of plantaardige rookworst. De verhouding spliterwten:vocht blijft in principe hetzelfde, maar je kunt experimenteren met het toevoegen van extra groenten (zoals knolselderij) om meer body en smaak te creëren.

Erwtensoep uit de Snelkookpan

Het bereiden van erwtensoep in een snelkookpan verkort de kooktijd aanzienlijk. De verhouding spliterwten:vocht blijft hetzelfde, maar houd er rekening mee dat er minder vocht verdampt in een snelkookpan. Gebruik dus iets minder vocht dan je normaal zou doen.

Het Vermijden van Aanbranden

Het grote probleem met erwtensoep is aanbranden, omdat de soep niet circuleert door de pan. Je kunt het proberen te voorkomen door een goede pan te gebruiken die gelijkmatig verhit en door een vlamverdeler te gebruiken, op de kleinste pit. Je kan de pan, nadat je de groenten en worst hebt toegevoegd, ook in de oven zetten (ca 180 graden). Dat verhit veel gelijkmatiger. Als je het in de oven zet kan je veel minder roeren. Elk half uur of zo. De soep droogt aan de randen wat op, maar verbrand niet. Mocht er toch wat aangebrand zijn, schraap het dan niet los. Het is niet te vreten.

Erwtensoep invriezen

Erwtensoep is uitstekend in te vriezen. Houd er rekening mee dat de soep na het ontdooien iets dunner kan zijn. Je kunt dit compenseren door de soep na het ontdooien nog even in te koken.

Erwtensoep in de Snelkookpan: Een Snel Recept

Een urenlang pruttelende pan erwtensoep op het fornuis wekt misschien nostalgische gevoelens op. Toch geef ik dit keer de voorkeur aan een snelle snert, die ondanks de moderne hoge druk toch ouderwets lekker smaakt. Dus mocht er bij jou nog een werkloze snelkookpan achter in de kast staan, stof hem dan af.

Let op: Dit recept is genoeg voor ongeveer 4 liter stevige soep. Snelkookpannen mogen over het algemeen bij het koken van peulvruchten tot maximaal de helft gevuld worden, controleer dit in de handleiding en pas de hoeveelheid ingrediënten hierop aan (zie toelichting in recept)!

Ingrediënten:

  • 500 gram spliterwten
  • 1.5 liter water
  • 500 gram schouderkarbonade
  • 250 gram zuurkoolspek
  • 1 grote ui
  • 2 teentjes knoflook
  • 1 prei
  • 1 winterwortel
  • 1 kleine knolselderij (ca. 250 gram)
  • 1 zakje (400 gram) erwtensoepgroenten
  • 2 rookworsten
  • 2 laurierblaadjes
  • Zwarte peper
  • 3 bouillonblokjes*
  • Sambal (optioneel)

* De hoeveelheid bouillonblokjes hangt af van het zoutgehalte van het spek, de rookworst, de hoeveelheid sambal die je (eventueel) toevoegt en uiteraard ook van je eigen smaak. Ik begin meestal met 2 blokjes (geschikt voor elk 500 ml bouillon) en in stap 5 voeg ik dan eventueel naar smaak extra toe.

Bereidingswijze:

  1. Schil de knolselderij en snijd hem in kleine blokjes (van 1 cm). Spoel de spliterwten onder de koude kraan.
  2. Snijd het stukje bot uit de schouderkarbonade en spoel het onder de kraan om er zeker van te zijn dat er geen botsplinters meer in het vlees zitten.
  3. Fruit de ui en knoflook in de snelkookpan in een beetje olijfolie gedurende 5 minuten.
  4. Voeg dan alle overige ingrediënten toe, behalve de rookworst en sambal. Zorg dat de erwten niet helemaal onderop liggen, anders plakken ze vast aan de bodem. Ik doe meestal de soepgroenten als eerste in de pan, vervolgens de erwten dan het vlees en tot slot water, 2 bouillonblokjes, laurier en peper. Mogelijk heb je (een) extra bouillonblokje(s) nodig, maar hoeveel precies hangt af van het zoutgehalte van je spek en de hoeveelheid sambal die je gebruikt.
  5. Doe het deksel op de snelkookpan en breng hem aan de kook. Als de gewenste druk is bereikt, hoor je een sissend geluid en zet je het vuur laag. Na 20 minuten zet je het vuur uit en laat je de druk vanzelf teruglopen. Dit duurt ongeveer 5-10 minuten.
  6. Als er geen druk meer op de pan staat open je het deksel. Haal het spek en de worst uit de pan en snijd deze in kleine stukjes. Verwijder de vette delen van het spek.
  7. Doe het vlees weer terug in de pan en breng de soep op smaak met zwarte peper, zout en eventueel wat sambal (echt lekker!).
  8. De soep dikt na een paar uur nog wat in, voeg dan een beetje water toe.

Eet smakelijk!

labels: #Soep

Zie ook: