Slikklachten zijn klachten die tijdens het slikken ontstaan. Het kan zijn dat het eten en drinken niet goed zakt (passageklachten). Ook hebben mensen soms last van verslikken. Op het moment dat we slikklachten ervaren kan het plezier in eten afnemen. Mensen kunnen soms zelfs angstig zijn om te slikken. Hierbij zakt het eten en/of drinken niet goed vanuit de mondholte richting de maag.

Mogelijke Oorzaken van Slikklachten

Er zijn verscheidene oorzaken waardoor voedsel kan blijven hangen in de keel. Hieronder worden enkele veelvoorkomende oorzaken besproken:

Achalasie

Achalasie is een bewegingsstoornis van de slokdarm. Deze bewegingsstoornis wordt veroorzaakt door een verminderde zenuwvoorziening. De slokdarm krijgt dan minder prikkels die zorgen voor de beweging die de slokdarm maakt. Bij achalasie is de zenuwvoorziening in het onderste deel van de slokdarm verminderd. Er zijn in dat deel ook minder bewegingen van de spieren in de wand van de slokdarm.

Dit heeft tot gevolg dat het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag niet goed kan ontspannen. Het sluitspiertje kan door deze verkramping niet goed meer openen. Daardoor kan voedsel niet weg uit de slokdarm. Het hoopt zich op boven het sluitspiertje waardoor de onderkant van de slokdarm uitzet. Achalasie is een vrij zeldzame aandoening.

Achalasie ontstaat door een verminderde zenuwvoorziening in het onderste deel van de slokdarm. De oorzaak hiervan is nog onbekend. Het is mogelijk dat een virusinfectie een rol speelt bij het ontstaan van de klachten. Ook zijn er aanwijzingen dat achalasie een auto-immuunziekte is. Een auto-immuunziekte is een ziekte waarbij het afweersysteem cellen van het eigen lichaam aanvalt en vernietigt.

De voornaamste klacht is dat voedsel blijft hangen in de slokdarm. We noemen dit ook wel passageklachten. Door de ophoping van voedsel in de slokdarm zakt na een tijdje vocht ook niet goed meer. Slikken wordt hierdoor steeds moeilijker. Veel mensen krijgen ook last van een slechte adem.

Andere symptomen van achalasie kunnen zijn:

  • Pijn en/of krampen in de buurt van het borstbeen.
  • Het omhoog komen van doorgeslikt voedsel. Dit gebeurt vooral na de maaltijd of als je gaat liggen. Als dit 's nachts gebeurt, kan je je gemakkelijk verslikken. Etensresten kunnen dan in de luchtwegen terecht komen.
  • Minder zin in eten en daardoor afvallen.

In sommige gevallen verminderen de klachten na verloop van tijd. Dit komt doordat de slokdarm steeds verder uitzet en er meer voedsel in kan blijven staan.

Slokdarmkanker

In het begin geeft slokdarmkanker meestal geen duidelijke klachten. Vaak ontstaan de symptomen van slokdarmkanker pas als de tumor al gegroeid is of als er al uitzaaiingen zijn. De meest voorkomende klachten zijn het gevoel dat eten niet goed zakt of problemen met slikken.

Klachten die kunnen wijzen op slokdarmkanker zijn:

  • Eten blijft hangen of het gevoel dat eten niet goed zakt (passageklachten)
  • Pijn of een vol gevoel achter de borst
  • Pijn bij het slikken
  • Hoesten en/of verslikken tijdens of na het eten
  • Minder eetlust en afvallen
  • Vaak eten opboeren of hikken
  • Bloed in de ontlasting (zwarte ontlasting) of bloed braken

Slokdarmkanker wordt vaak pas laat ontdekt. De kans op genezing is groter als de tumor wel vroeg ontdekt wordt. Het is daarom belangrijk om de symptomen van slokdarmkanker goed te herkennen.

Een tumor in de slokdarm kan ervoor zorgen dat eten kan blijven hangen of blijven steken. Je kunt ook het gevoel hebben dat het eten niet goed of langzamer naar beneden zakt. In het begin is dat vooral bij vast voedsel. Later kan het ook moeilijk worden om vloeibaar voedsel door te slikken.

Als het slijmvlies van de slokdarm door de tumor beschadigd is, kunnen er kleine bloedingen in de slokdarm ontstaan. Klachten die hierop kunnen wijzen, zijn:

  • Vermoeidheid en duizeligheid
  • Zwarte ontlasting (bloed vanuit de slokdarm dat in de ontlasting is gekomen)
  • Bloed braken

Wanneer moet je naar de huisarts?

De klachten die hierboven staan, hoeven niet te betekenen dat je slokdarmkanker hebt. Ze kunnen ook een andere oorzaak hebben.

Ga altijd naar de huisarts bij deze klachten:

  • Eten dat blijft hangen of het gevoel dat het niet goed zakt (passageklachten)
  • (Veel) afvallen zonder reden
  • Bloed braken
  • Bloed in je ontlasting of zwarte ontlasting

Ga ook naar de huisarts als je van de andere klachten langer dan 2 weken last hebt.

Andere Oorzaken

Naast achalasie en slokdarmkanker zijn er nog andere mogelijke oorzaken van slikklachten:

  • Een te krachtig werkende bovenste kringspier van de slokdarm (m.
  • Een niet goed passende gebitsprothese.
  • Problemen met slikken kunnen vanzelf weer overgaan.
  • Een keelontsteking door een virus, bacterie of schimmel.
  • Het brokgevoel kan een bijkomende klacht zijn van een lichamelijke afwijking.
  • Stress of angst kan ervoor zorgen dat je (onbewust) de spieren in de hals en keel aanspant. Dit kan een brokgevoel in de keel veroorzaken.
  • Brandend maagzuur.
  • Een Zenker divertikel in de slokdarm.
  • Keelkanker.

Diagnose

Meestal zijn verschillende onderzoeken nodig voordat duidelijk is dat het om achalasie gaat. Als pijn op de borst de belangrijkste klacht is, is onderzoek nodig om hartklachten uit te sluiten. Vanwege de slikklachten en passageklachten zal de arts ook een gastroscopie voorstellen om andere oorzaken van de klachten uit te sluiten. Een gastroscopie is een kijkonderzoek van de slokdarm en de maag.

De arts kijkt met een flexibele slang via de mond in de slokdarm. Met dit onderzoek zijn eventuele afwijkingen van de slokdarm te zien. Tijdens dit onderzoek kan de arts zo nodig ook een weefselhapje (biopt) nemen. Dit weefsel wordt vervolgens in het laboratorium onderzocht. Soms is tijdens de gastroscopie een uitgezette slokdarm zichtbaar.

Je krijgt bij dit onderzoek een contrastmiddel te drinken, meestal bariumpap. Vervolgens worden röntgenfoto’s gemaakt waarop de bewegingen van de slokdarm te zien zijn. Dit is een drukmeting van de slokdarm. De arts schuift een slangetje via je neus in de slokdarm. Aan dit slangetje zit een instrument dat de druk kan meten.

Bij slikklachten is er een belangrijke rol weggelegd voor de logopedist om het slikken te verbeteren. De logopedist kan u tips/oefeningen geven om het slikken krachtiger te laten verlopen of om te voorkomen dat u zich verslikt.

Indien er twijfel is of iemand met slikklachten nog voldoende voedingsstoffen en vitamines binnenkrijgt, kan een diëtiste worden geraadpleegd om ervoor te zorgen dat u zo gezond mogelijk kunt blijven eten en bijvoorbeeld niet verder afvalt.

Als de slikproblemen langere tijd aanhouden en onduidelijkheid blijft bestaan over het slikken kan met behulp van een röntgenapparaat bekeken worden hoe de slikbeweging en de voedselpassage verloopt.

Behandeling

De behandeling van achalasie is gericht op de werking van het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag. Als dit sluitspiertje weer goed kan openen, kan voedsel door de zwaartekracht beter door de slokdarm heen. De verkramping van het sluitspiertje moet dus behandeld worden.

  • Pneumodilatatie of ballondilatatie: Met behulp van een flexibele slang (endoscoop) brengt de arts via de mond een ballonnetje in de slokdarm. Dit ballonnetje wordt ter hoogte van de sluitspier opgeblazen gedurende een minuut. Hierdoor wordt het sluitspiertje opgerekt. Deze behandeling moet meestal zo’n 1-2 keer herhaald worden met steeds een iets grotere ballon. Ongeveer 75% van de patiënten is na de oprekkingen klachtenvrij. Bij veel patiënten moet de serie oprekkingen na enkele jaren wel herhaald worden.
  • Myotomie volgens Heller: Tijdens de (kleine) operatie snijdt de chirurg het sluitspiertje een klein stukje in. Hierdoor neemt de knijpkracht, en daarmee de verkramping, af. Deze operatie kan ook via een kijkoperatie (laparoscopie) gedaan worden. Een nadeel van de ingreep is dat je last kunt krijgen van brandend maagzuur (reflux).
  • Per-orale endoscopisch myotomie (POEM): Met behulp van een flexibele slang (endoscoop) wordt het sluitspiertje bereikt via de mond, langs de slokdarm, door een ’tunneltje’ te graven tot aan het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag. Deze kringspier kan dan worden doorgesneden, waarna het tunneltje weer wordt gesloten.
  • Botox (botuline toxine): Botox werkt spierontspannend. Het wordt geïnjecteerd in de spieren in de slokdarmwand. Bij zo’n 90% van de patiënten is het een effectief middel tegen de klachten. Het effect is helaas maar tijdelijk. Deze behandeling lijkt het minst effectief te zijn. Bovendien hebben veel mensen last van bijwerkingen van medicijnen.

Soms wordt geadviseerd om dranken in te dikken met speciaal verdikkingspoeder van de apotheek, omdat dikkere vloeistoffen/dranken minder snel aanleiding geven tot verslikken.

Soms worden voedingsdrankjes met extra vitamines en veel eiwit geadviseerd en, een enkele keer bij ernstige slikklachten, sondevoeding. Indien iemand niet veilig kan slikken of onvoldoende voedingsstoffen binnenkrijgt kan overwogen worden een sonde via de neus naar de maag in te brengen.

Tips om Klachten te Verminderen

Hieronder staan tips die je kunnen helpen de klachten te verminderen. Dit zijn algemene adviezen en werken daarom niet voor iedereen.

  • Snijd de harde korsten van het brood en besmeer het met smeuïg beleg.
  • Drink iets bij iedere hap.
  • Vermijd vezelig vlees zoals rundvlees. Kip, wild of vis zijn meestal gemakkelijk door te slikken. Snijd het vlees of de vis heel fijn of maal het met behulp van staafmixer of keukenmachine.
  • Ook groenten kan je pureren of fijn snijden. Gaargekookte groente zijn meestal gemakkelijker door te slikken dan rauwkost.
  • Een maaltijdsoep is een goede variant voor de warme maaltijd.
  • Je kan de aardappelen smeuïg maken met behulp van jus, appelmoes, saus of bouillon of vervangen door puree.
  • Eet rustig en kauw goed.
  • Drink voldoende tijdens en na de maaltijd.
  • Vermijd hele grote maaltijden.

Als je last hebt van een verminderde eetlust en gewichtsverlies, vraag dan advies bij een diëtist.

Bij Fijnproevers zijn de gerechten ontwikkeld volgens de internationale IDDSI-normen (niveau 3 & 4) dat betekent dat de consistentie precies is afgestemd op wat het lichaam aankan bij kauw- en slikproblemen. Onze producten behouden hun structuur, ook in de mond, zodat je kunt eten met vertrouwen.

Wanneer naar de Arts?

Het is raadzaam om een arts te raadplegen als u last heeft van aanhoudende of terugkerende slikklachten, vooral als deze gepaard gaan met andere symptomen zoals pijn op de borst, onverklaarbaar gewichtsverlies, of bloed braken. De huisarts kan u zonodig verwijzen naar een keel-, neus- en oorarts (KNO-arts). Deze kan de keelholte verder bekijken en onderzoeken.

labels: #Oven

Zie ook: