Dolfijnen hebben het imago dat ze slim, goedaardig en schattig zijn. Oké, slim zijn ze vast wel, maar ondertussen zijn het fascinerende dieren met complexe sociale structuren en unieke vaardigheden. Vandaag is het Wereld Oceanen Dag! En dat moet gevierd worden, want we hebben heel veel te danken aan de oceanen.

Dolfijnen: Slimme Zeezoogdieren

De tuimelaar is een soort dolfijn. Deze bekende dolfijnsoort is zeer intelligent en hoort bij de slimste zoogdieren ter wereld. De tuimelaar is één van de weinige soorten die zichzelf zou kunnen herkennen in een spiegel. Wat dolfijnen zo bijzonder maakt, is hun vermogen om zelf te herkennen in een spiegel, wat een teken is van zelfbewustzijn. Dit wordt beschouwd als een belangrijk aspect van intelligentie. Ook zijn het erg sociale dieren. Tuimelaars jagen ook in groepsverband.

Communicatie en Echolocatie

Door middel van echolocatie kunnen dolfijnen onderwater hun weg, hun voedsel en hun partner vinden. Ze zenden een klikkend geluid uit, en aan de hand van terugkomende echo’s kunnen ze achter de grootte, vorm en snelheid van objecten onderwater komen. Ook in hun onderlinge communicatie maken ze veel gebruik van geluid. Net als mensen, bezit elke dolfijn over een unieke toon. Zo weten ze dus precies wie spreekt, en op welke afstand deze dolfijn zich bevindt. Elk individu heeft zelf zijn eigen naam, bestaande uit een serie van fluitgeluiden.

Voeding en Jachttechnieken

Een dolfijn eet vis, garnalen, inktvis of schelpdieren. De dolfijnen eten gemiddeld 8 kilo per dag, maar een vrouwtje dat zwanger is eet wel meer. Dolfijnen kunnen wel proeven. Dit is onder andere te zien tijdens het voeren, waarbij de dolfijnen laten zien dat ze bepaalde soorten vis lekkerder vinden dan andere soorten. De tanden, zo'n 100 stuks, van de dolfijnen zijn er voor om de glibberige vissen te kunnen vangen. Daarna wordt de vis in een keer doorgeslikt. Achter in de keel zit een spier, waardoor alleen de vis verdergaat. Een dolfijn gebruikt bewegingen met zijn tong om zo het zoute water buiten te houden. Een dolfijn kan zich niet verslikken.

Dolfijnen gaan samen op jacht naar voedsel en volgen een coöperatieve jachttechniek. In samenwerking met de andere dolfijnen uit de zogenaamde pod, jagen de dieren gezamelijk de prooi op. Er zijn twee methoden die dolfijnen vaak gebruiken om te jagen: de muurmethode en de carousselmethode. Bij de muurmethode drijven dolfijnen hun prooi tegen een natuurlijke barrière, zoals de kust, of een muur van andere dolfijnen. Vervolgens voeden ze zich met de vissen die tegen deze barrière aanbotsen. De carousselmethode daarentegen houdt in dat dolfijnen een kring vormen rond hun prooi. Deze kring wordt geleidelijk kleiner, totdat de dolfijnen dicht genoeg bij de vissen zijn om ze te kunnen aanvallen.

Tuimelaars jagen ook in groepsverband. Ze produceren een gordijn van bubbels rondom hun prooi, zodat deze niet veel meer kan zien en naar de oppervlakte zwemt. Zo kunnen de dolfijnen ze makkelijker vangen.

Slaapgedrag

Dolfijnen zijn daarom nooit volledig in slaap, maar slapen eigenlijk maar voor de helft. Dit wordt ook wel unihemisferische slaap genoemd. Tijdens hun slaap is de ene helft van de hersenen in ruststand maar blijft de andere helft actief. Dit is ook wel noodzakelijk want anders zou het dier niet kunnen ademhalen, verdrinken of een gemakkelijke prooi zijn voor andere zeedieren zoals haaien. Dolfijnen wisselen periodiek af welke helft van de hersenen slaapt, zodat ze de rust krijgen die ze nodig hebben zonder ooit het bewustzijn te verliezen. In hun slaapstand zwemmen de dieren gestaag aan de oppervlakte van het water om regelmatig te kunnen ademen.

Bedreigingen en Bescherming

Tuimelaars in het wild worden bedreigd door vervuiling van hun leefgebied. Zeeën zitten vol plastic soep en andere giftige stoffen zoals olie die niet goed zijn voor onze gezondheid en ook niet voor deze dieren. Daarnaast hebben ze last van drukke scheepvaart en visserij. Losse netten en lijnen zijn vaak oorzaken van verwondingen. Scheepvaart en andere industriële activiteiten in zee veroorzaken harde geluiden. Door het beschermen van de tuimelaar beschermen we tegelijkertijd de zee waarin zij leven. Dit is goed voor al het leven in zee, en ook voor de lokale gemeenschappen die hiervan afhankelijk zijn.

Een regelmatige voorkomende doodsoorzaak voor de tuimelaars is dat ze vast komen te zitten in netten en vislijnen van vissers. Het gebeurt niet expres, maar als de dolfijn een net in zwemt, kan hij hier moeilijk uit los komen. Dan kan hij niet meer naar de oppervlakte zwemmen om adem te halen en verdrinkt uiteindelijk. Naast consumentenafval, zijn ook de scheepvaart en visserij een grote oorzaak van vervuiling. Schepen verliezen visnetten en afval, maar ze veroorzaken ook een hoop herrie. Deze geluidsvervuiling stoort dolfijnen in hun communicatie, navigatie en rust.

De oceanen bevatten inmiddels enorme hoeveelheden plastic afval. Naar schatting is dat er op dit moment al 150 miljard kilo is en er komt jaarlijks 8 miljard kilo bij. De opwarming van de zeeën heeft ook invloed op de levens van tuimelaars. De dieren zijn gewend aan een bepaalde temperatuur in hun leefgebied, en het kan lastig voor hen zijn om zich snel aan te passen. Ook hebben hun prooidieren, zoals krill en vis, hier last van.

Ook al is de walvis- en dolfijnjacht illegaal, er wordt nog steeds gejaagd op dolfijnen. Duizenden dieren komen hier jaarlijks bij om. Ze worden ook nog steeds gevangen genomen voor attractieparken.

WWF en partners wereldwijd werken aan het verduurzamen van de visserij. Zo kunnen er duurzamere vismethodes worden gebruikt, waarbij tuimelaars niet meer vast komen te zitten in netten. De plasticvervuiling in de oceanen is ook een probleem dat WWF aanpakt. Samen met lokale instanties werkt WWF aan het opruimen van het afval, door bijvoorbeeld beach clean-ups te organiseren. Naast opruimen is het voorkomen van plastic soep heel belangrijk. De oorzaak van het probleem moet worden aangepakt.

Daarnaast absorberen ze broeikasgassen en spelen daarmee in belangrijke rol in de regulering van het klimaat. Last but not least: oceanen zijn prachtig, zowel onder als boven de zeespiegel en bieden ons met hun schoonheid de nodige inspiratie en ontspanning.

Diversiteit aan Dolfijnensoorten

Er leven rond de 40 soorten dolfijnen op de wereld in zowel zoet- als zout water. De twee meest voorkomende dolfijnen zijn de gewone dolfijn (Delphinus delphis) en de tuimelaar (Tursiops truncatus). Van deze twee soorten zijn er miljoenen exemplaren over de hele wereld verspreid. Maar heel veel dolfijnsoorten werelwijd worden bedreigd door menselijk handelen. Door vervuiling van leefgebieden, verstrikkingen in visnetten, de jacht of dolfijnen, klimaatverandering en onderwaterlawaai staan een aantal dolfijnsoorten op de rand van uitsterven.

Dolfijnen in het Dolfinarium

Het Dolfinarium is een soort dierentuin, maar dan alleen met dolfijnen, zeehonden, walrussen en vissen. Als er een dolfijn of een ander dier aan spoelt dan komen er mensen van het dolfinarium om het beestje mee te nemen, naar het dolfinarium. In Nederland is er maar één Dolfinarium en die is in Harderwijk.

De dieren in het Dolfinarium worden getraind ten behoeve van hun eigen welzijn. In het Dolfinarium hoeven de dieren niet te jagen op hun voedsel of vluchten voor vijanden. De tijd die ze daar in de natuur mee kwijt zijn moeten we dus op een andere manier invullen. De verzorgers hebben daarbij één hoofddoelstelling: geen enkele dag mag hetzelfde zijn. Het gaat om een zo’n afwisselend mogelijk programma voor de dieren.

Het Dolfinarium heeft als doel om haar bezoekers kennis te laten maken met bijzondere zeezoogdieren en de gevaren van plastic soep in de zee. Door de bezoekers oog in oog te brengen met onze dieren tijdens acht educatieve voorstellingen en het ‘in het water’ programma, hopen we dat mensen direct betrokken raken met onze dieren. Zij leren veel over zeezoogdieren en de leefwijze van hun soortgenoten in het wild. Daarnaast worden zij geïnformeerd over de gevaren voor dieren in de zee, en wat zij hier in hun dagelijks leven aan kunnen doen.

Wat kun jij doen?

  • Bezoek geen attracties met zeezoogdieren.
  • Deel de boodschap.
  • Consumeer geen of minder vis. Soms vormen dolfijnen bijvangst bij de visserij.

labels:

Zie ook: