Eksters (Pica pica) zijn algemeen voorkomende vogels in Nederland. Ze kunnen zich goed aanpassen aan hun omgeving en voeden zich met allerlei plantaardig en dierlijk voedsel. De ekster is door een aantal provincies aangewezen als soort die belangrijke schade veroorzaakt.

Uiterlijk en Gedrag van de Ekster

Het verenkleed van de ekster lijkt aanvankelijk zwart gekleurd, met witte buik en schoudervlekken. Echter kan een metaalachtige blauw-paarse of groene gloed op de donkere veren waargenomen worden. Ook de kop en poten zijn zwart gevederd en tijdens de vlucht zijn de witte handpennen op de uiteinden van de vleugels zichtbaar.

Eksterparen blijven voor meerdere broedseizoenen bij elkaar. Ze bouwen wel 40 dagen aan hun doorgaans overkapte nest, wat ze in de opvolgende jaren kunnen hergebruiken. De nesten van eksters zijn ook erg geliefd bij andere vogelsoorten, zoals kraaien, ransuilen en torenvalken.

Eksters zijn ontzettend slim en nieuwsgierig. Ze waarschuwen snel wanneer er gevaar dreigt met hun herkenbare ‘ek-ek’ roep. Ook gaan ze graag op onderzoek uit en tonen ze veel interesse in voor hen onbekende voorwerpen.

Voedsel in Verschillende Seizoenen

Het voedsel van de ekster bestaat uit een scala aan dierlijk en plantaardig materiaal. In de maanden april en mei worden 2-6 blauw-groene eieren met bruine vlekken gelegd. Deze worden door het vrouwtje uitgebroed, terwijl het mannetje voor haar voedsel zorgt. Zo staan in het voorjaar en de zomer wormen, slakken, insecten en een enkele keer jonge vogels op het menu.

In het najaar en de winter doet de ekster zich ook tegoed aan vruchten en zaden. Jonge eksters zwerven in groepjes rond en vallen daardoor snel op.

Wat Eet de Ekster Nu Echt?

Wat eet de ekster? De ekster eet zowaar alles. Ze roven ook eieren, jonge vogels en hagedissen en dan voornamelijk om aan hun eigen jongen te geven. Ze eten ook bessen en zaden op de voedertafel.

In het voorjaar eten ze vooral kevers, emelten, engerlingen en veldmuizen, maar ook karkassen van dode dieren. Je ziet ze ook vaak in de composthoop of tussen vuilnis waar ze zich te goed doen aan allerlei etensresten.

De Ekster als Alleseter

De ekster eet wormen, insecten en larven, maar in de stad ook patat, brood en wat mensen verder aan eetbaars weggooien. Incidenteel gaat hij over op eieren van andere vogels, kadavers van vogels, muizen en bessen en graan.

  • Insecten: kevers, torretjes, regenwormen en larven
  • Afval: brood en patat
  • Overig: eieren, muizen, vruchten, graan en bessen

Zeker voor de stadseksters geldt, dat ze ook menselijk afval zoals brood en patat eten. In het broedseizoen willen ze echter ook nog wel eens eieren en jongen van andere zangvogels aan hun jongen voeren. Incidenteel worden ook wel muizen, vruchten, graan en bessen gegeten.

In herfst en winter bestaat hun menu, naast insecten, voor een groot deel uit vegetarische bestanddelen.

Schade en Overlast

Daarnaast worden eksters vaak afgerekend op het eten van jonge zangvogels en eieren. Echter vormen deze voedselbronnen maar een klein deel van het dieet.

Eksters kunnen op het land en in de stad flinke schade aanrichten. Ze pikken met name de knoppen en vruchten van fruitbomen en bevuilen het fruit. Die gaan rotten en kunnen het overige fruit aantasten. En ze pikken gewassen als granen, maïs, bollen, fruit en groenten kapot.

Voedsel Verstoppen

Net als andere kraaiachtigen hebben ook eksters de gewoonte om voedsel te verstoppen die op een later tijdstip weer wordt opgehaald. Doorgaans gebeurt dat als er tijdelijk sprake is van een voedseloverschot. Door nu een deel daarvan te verstoppen kan het eten beter over de tijd verspreid worden.

Meestal wordt het verstopte voedsel alweer dezelfde dag opgehaald en verorberd. Bij het verstoppen gaan ze nogal stiekem te werk: ze willen voorkomen dat andere eksters er lucht van krijgen en er met hun hapje vandoor gaat.

Om het hapje terug te vinden maken eksters niet enkel gebruik van hun zicht, maar ook van hun goed ontwikkelde reukzin en, uiteraard, van hun geheugen.

De Ekster als Beschermde Vogel

Eksters zijn net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen (inheems), beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. In Nederland is dat geregeld via de Wet natuurbescherming. Inheemse vogels mogen niet gevangen, gedood, of verstoord worden, en nesten of rustplaatsen mogen niet vernield, beschadigd of verwijderd worden.

De ekster is een beschermde inheemse vogelsoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen, zijn eksters beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn.

De Afname van de Eksterpopulatie

Het aantal eksters in Nederland is vanaf halverwege de jaren 1980 flink afgenomen. Het aanbod van insecten is afgenomen als gevolg van een 'opgeruimd' stad en land, mestinjectie in plaats van het uitrijden van mest met de gierwagen en het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw. Dat zijn mogelijke oorzaken van de achteruitgang aan het einde van de vorige eeuw.

Daarnaast is er sprake van aanzienlijke interspecifieke concurrentie (concurrentie tussen verschillende soorten) tussen eksters en zwarte kraaien.

Maatregelen tegen Overlast

Ekster-overlast kan worden beperkt door geen voer of etensresten ter beschikking te stellen. Voor de meeste vogels geldt dat ondanks de overlast die zij kunnen veroorzaken, het verboden is ze te bestrijden als u hier geen specifieke toestemming voor heeft.

Eksters zijn altijd op zoek naar eten als vetbollen en resten etensafval. Verwijder daarom afval en plaats vogelvoer in speciale voedersilo’s. Eksters houden minder van tuinen met lage struiken en meer van hoge bomen.

Om schade te voorkomen is het toegestaan om de vogels in het buitengebied te verjagen. De vogels zijn erg nieuwsgierig.

Mythes over Eksters

Daarnaast worden eksters vaak afgerekend op het eten van jonge zangvogels en eieren. Echter vormen deze voedselbronnen maar een klein deel van het dieet.

Een ander hardnekkig volksgeloof wil, dat Eksters blinkende voorwerpen en juwelen verzamelen en mee naar hun nest nemen. Bij alle wetenschappelijke nestcontroles die tot nu toe zijn gedaan, is nog nooit een blinkend voorwerp aangetroffen!

Waarschijnlijk is dit bijgeloof ontstaan door de ekstergewoonte om, in tijden van overvloed, voedsel te verstoppen.

De Ekster als Vogel van het Jaar

In 2025 staat in het teken van de "grote zwarte vogels" en de ekster (Pica pica) is dit keer de geluksvogel! Met 31,7% van de stemmen haalde hij het van de de zwarte kraai, de kauw en de roek. Een uitstekende keuze, aangezien de ekster vaak onterecht wordt bestreden, terwijl het een prachtige en slimme vogel is die bovendien een belangrijke rol speelt als opruimer in de natuur.

Vogelsoort Percentage Stemmen
Ekster 31,7%
Zwarte Kraai N.v.t.
Kauw N.v.t.
Roek N.v.t.

labels:

Zie ook: