Het gevoel van een brok in de keel, ook wel bekend als het globusgevoel, komt vrij veel voor. Het is een vervelend gevoel alsof er iets in de keel blijft steken. Meestal zit dit gevoel ter hoogte van het strottenhoofd. In veel gevallen is het brokgevoel in de keel een gevoel waarvoor geen duidelijke oorzaak is, hoewel er soms wel een duidelijke oorzaak aan ten grondslag ligt. Verschillende aandoeningen kunnen de oorzaak zijn, van onschuldig tot ernstig. In deze uitgebreide gids bespreken we de mogelijke oorzaken en behandelingen van dit vervelende probleem.

Oorzaken van een Brok in de Keel

Het gevoel van een brok in je keel heeft meestal geen lichamelijke oorzaak. Stress of angst kan ervoor zorgen dat je (onbewust) de spieren in de hals en keel aanspant. Dit kan een brokgevoel in de keel veroorzaken. Sommige mensen slikken heel bewust speeksel en slijm door dat gedurende de hele dag geproduceerd wordt.

Een enkele keer is een aandoening of afwijking in de keelholte of slokdarm de oorzaak van het brokgevoel:

  • Brandend maagzuur (reflux)
  • Een Zenker divertikel in de slokdarm
  • Keelkanker

Angst voor Keelkanker

Veel mensen zijn bang voor keelkanker als ze een brok in hun keel voelen. Gelukkig is keelkanker slechts zelden de oorzaak.

Wanneer een Arts Raadplegen?

Als je aanhoudend of regelmatig een brok in je keel voelt, is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken. Samen kan je overleggen of stress/of angst de oorzaak kan zijn van deze klacht. De huisarts kan je zonodig verwijzen naar een keel-, neus- en oorarts (KNO-arts). Deze kan de keelholte verder bekijken en onderzoeken. Soms zal de KNO-arts bijvoorbeeld röntgenfoto's maken van de hals en de slokdarm. Eventueel kan een kijkonderzoek van de slokdarm gedaan worden. De MDL-arts gaat dan met een flexibele slang (endoscoop) via de mond de slokdarm in. Met behulp van een camera op deze endoscoop kan de arts de binnenkant van de slokdarm en eventueel de maag bekijken.

Behandelingen voor een Brok in de Keel

Als er geen lichamelijke oorzaak is, verdwijnt de klacht vaak vanzelf. Soms kan logopedie of fysiotherapie helpen. Door ontspanningsoefeningen leer je de spieren in de hals en keel beter te ontspannen. Het is dus belangrijk om voor jezelf uit te vinden hoe je het beste ontspant. Wanneer een andere aandoening de oorzaak is van de brok in je keel, dan moet die aandoening behandeld worden.

Achalasie: Een Bewegingsstoornis van de Slokdarm

Achalasie is een bewegingsstoornis van de slokdarm. Deze bewegingsstoornis wordt veroorzaakt door een verminderde zenuwvoorziening. De slokdarm krijgt dan minder prikkels die zorgen voor de beweging die de slokdarm maakt. Bij achalasie is de zenuwvoorziening in het onderste deel van de slokdarm verminderd. Er zijn in dat deel ook minder bewegingen van de spieren in de wand van de slokdarm. Dit heeft tot gevolg dat het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag niet goed kan ontspannen. Het sluitspiertje kan door deze verkramping niet goed meer openen. Daardoor kan voedsel niet weg uit de slokdarm. Het hoopt zich op boven het sluitspiertje waardoor de onderkant van de slokdarm uitzet. Achalasie is een vrij zeldzame aandoening.

Hoe de Slokdarm Werkt

De slokdarm is een gespierde buis van ongeveer 25 cm lang. Zodra we eten doorslikken, komt het in de slokdarm terecht. De slokdarm vervoert het voedsel richting de maag. Dit is een actief proces waarbij de spieren in de slokdarmwand op een georganiseerde manier samentrekken. Deze samentrekkingen worden peristaltische bewegingen genoemd. Tussen de slokdarm en de maag zit een sluitspiertje (sfincter).

Oorzaken van Achalasie

Achalasie ontstaat door een verminderde zenuwvoorziening in het onderste deel van de slokdarm. De oorzaak hiervan is nog onbekend. Het is mogelijk dat een virusinfectie een rol speelt bij het ontstaan van de klachten. Ook zijn er aanwijzingen dat achalasie een auto-immuunziekte is. Een auto-immuunziekte is een ziekte waarbij het afweersysteem cellen van het eigen lichaam aanvalt en vernietigt.

Symptomen van Achalasie

De voornaamste klacht is dat voedsel blijft hangen in de slokdarm. We noemen dit ook wel passageklachten. Door de ophoping van voedsel in de slokdarm zakt na een tijdje vocht ook niet goed meer. Slikken wordt hierdoor steeds moeilijker.

Veel mensen krijgen ook last van:

  • een slechte adem
  • pijn en/of krampen in de buurt van het borstbeen
  • het omhoog komen van doorgeslikt voedsel. Dit gebeurt vooral na de maaltijd of als je gaat liggen. Als dit 's nachts gebeurt, kan je je gemakkelijk verslikken. Etensresten kunnen dan in de luchtwegen terecht komen
  • minder zin in eten en daardoor afvallen

In sommige gevallen verminderen de klachten na verloop van tijd. Dit komt doordat de slokdarm steeds verder uitzet en er meer voedsel in kan blijven staan.

Diagnose van Achalasie

Meestal zijn verschillende onderzoeken nodig voordat duidelijk is dat het om achalasie gaat. Als pijn op de borst de belangrijkste klacht is, is onderzoek nodig om hartklachten uit te sluiten. Vanwege de slikklachten en passageklachten zal de arts ook een gastroscopie voorstellen om andere oorzaken van de klachten uit te sluiten. Een gastroscopie is een kijkonderzoek van de slokdarm en de maag. De arts kijkt met een flexibele slang via de mond in de slokdarm. Met dit onderzoek zijn eventuele afwijkingen van de slokdarm te zien. Tijdens dit onderzoek kan de arts zo nodig ook een weefselhapje (biopt) nemen. Dit weefsel wordt vervolgens in het laboratorium onderzocht. Soms is tijdens de gastroscopie een uitgezette slokdarm zichtbaar. Je krijgt bij dit onderzoek een contrastmiddel te drinken, meestal bariumpap. Vervolgens worden röntgenfoto’s gemaakt waarop de bewegingen van de slokdarm te zien zijn. Dit is een drukmeting van de slokdarm. De arts schuift een slangetje via je neus in de slokdarm. Aan dit slangetje zit een instrument dat de druk kan meten.

Behandelingen voor Achalasie

De behandeling van achalasie is gericht op de werking van het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag. Als dit sluitspiertje weer goed kan openen, kan voedsel door de zwaartekracht beter door de slokdarm heen. De verkramping van het sluitspiertje moet dus behandeld worden. Er zijn verschillende behandelmethoden:

  • Pneumodilatatie (Ballondilatatie): Met behulp van een flexibele slang (endoscoop) brengt de arts via de mond een ballonnetje in de slokdarm. Dit ballonnetje wordt ter hoogte van de sluitspier opgeblazen gedurende een minuut. Hierdoor wordt het sluitspiertje opgerekt. Deze behandeling moet meestal zo’n 1-2 keer herhaald worden met steeds een iets grotere ballon. Ongeveer 75% van de patiënten is na de oprekkingen klachtenvrij. Bij veel patiënten moet de serie oprekkingen na enkele jaren wel herhaald worden.
  • Myotomie volgens Heller: Dit wordt ook wel de myotomie volgens Heller genoemd. Tijdens de (kleine) operatie snijdt de chirurg het sluitspiertje een klein stukje in. Hierdoor neemt de knijpkracht, en daarmee de verkramping, af. Deze operatie kan ook via een kijkoperatie (laparoscopie) gedaan worden. Een nadeel van de ingreep is dat je last kunt krijgen van brandend maagzuur (reflux).
  • Per-orale Endoscopische Myotomie (POEM): Dit wordt ook wel per-orale endoscopisch myotomie (POEM) genoemd. Met behulp van een flexibele slang (endoscoop) wordt het sluitspiertje bereikt via de mond, langs de slokdarm, door een ’tunneltje’ te graven tot aan het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag. Deze kringspier kan dan worden doorgesneden, waarna het tunneltje weer wordt gesloten.
  • Botox Injecties: Botox (botuline toxine) is een stofje dat geproduceerd wordt door bacteriën. Botox werkt spierontspannend. Het wordt geïnjecteerd in de spieren in de slokdarmwand. Bij zo’n 90% van de patiënten is het een effectief middel tegen de klachten. Het effect is helaas maar tijdelijk. Deze behandeling lijkt het minst effectief te zijn. Bovendien hebben veel mensen last van bijwerkingen van medicijnen.

Tips om Klachten te Verminderen bij Achalasie

Bij achalasie kunnen allerlei klachten optreden. Veelvoorkomend zijn problemen bij het slikken, het omhoog komen van doorgeslikt voedsel en gewichtsverlies. Hieronder staan tips die je kunnen helpen de klachten te verminderen. Dit zijn algemene adviezen en werken daarom niet voor iedereen:

  • Snijd de harde korsten van het brood en besmeer het met smeuïg beleg.
  • Drink iets bij iedere hap.
  • Vermijd vezelig vlees zoals rundvlees. Kip, wild of vis zijn meestal gemakkelijk door te slikken. Snijd het vlees of de vis heel fijn of maal het met behulp van staafmixer of keukenmachine.
  • Ook groenten kan je pureren of fijn snijden. Gaargekookte groente zijn meestal gemakkelijker door te slikken dan rauwkost.
  • Een maaltijdsoep is een goede variant voor de warme maaltijd. Je kan de aardappelen smeuïg maken met behulp van jus, appelmoes, saus of bouillon of vervangen door puree.
  • Eet rustig en kauw goed.
  • Drink voldoende tijdens en na de maaltijd.
  • Vermijd hele grote maaltijden.
  • Als je last hebt van een verminderde eetlust en gewichtsverlies, vraag dan advies bij een diëtist.

Reflux: Maagzuur dat Terugstroomt

De maag maakt maagzuur aan om voedsel te verteren. Soms stroomt een deel van het maagzuur terug in de slokdarm en komt dan in de keel terecht. Dit wordt reflux genoemd. Bij reflux staat het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag vaker open, waardoor de zure maaginhoud terugstroomt in de slokdarm. Andere termen voor reflux zijn brandend maagzuur en zuurbranden. Bijna iedereen heeft wel eens last van brandend maagzuur of een oprisping, bijvoorbeeld na een zware maaltijd. Dit is niet erg. Maar als u regelmatig ernstige last heeft van opkomend maagzuur is het raadzaam om naar de huisarts te gaan.

Oorzaken van Reflux

Er zijn verschillende oorzaken voor het vaak terugstromen van maagzuur in de slokdarm. De meest voorkomende zijn:

  • Overgewicht: hierdoor is de druk in de buik groter dan normaal.
  • Een middenrifbreuk waardoor het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag niet goed meer werkt en open gaat staan.
  • Een zwangerschap.
  • Een luie maag (vertraagde maagontlediging).
  • Ouderdom: hierdoor kan het sluitspiertje wat verslappen en minder goed sluiten.
  • Voedingsmiddelen, zoals chocola, pepermunt en alcohol.
  • Roken: nicotine heeft hetzelfde effect als chocola, pepermunt en alcohol.

Symptomen van Reflux

De klachten bij brandend maagzuur verschillen per persoon. Sommige mensen hebben last van zure oprispingen en proeven het zuur dat omhoog stroomt de slokdarm in. Ook zonder het zuur te proeven, kunt u last hebben van brandend maagzuur. Sommige mensen hebben vooral 's nachts (in liggende positie) last of bij het voorover buigen klachten. Bij andere mensen ontstaan de klachten met name na de maaltijd. Maar ook los van deze uitlokkende factoren kan brandend maagzuur optreden.

Veel voorkomende klachten zijn:

  • Pijnlijk, branderig gevoel achter het borstbeen, vlak boven de maag.
  • Oprispingen waarbij een beetje maaginhoud terugvloeit tot in de mondholte.
  • Opboeren.
  • Geïrriteerde keel en hoestklachten.
  • Het gevoel alsof er voortdurend een brok in de keel zit.
  • Slikklachten.
  • Heesheid.
  • Slecht gebit.

Behandelingen voor Reflux

Als de klachten niet zo ernstig zijn, krijgt u voedingsadviezen en leefregels om ze te verminderen. U kunt ook medicijnen voorgeschreven krijgen, meestal voor een periode van 4 tot 6 weken. Er zijn diverse medicijnen met verschillende werkingen:

  • Medicijnen die een beschermende laag aanbrengen op de binnenkant van de slokdarm en de maag.
  • Medicijnen die de werking van de slokdarm- en maagspieren bevorderen.

Als medicijnen, voedingsadviezen en leefregels niet helpen om de klachten te verminderen, kan een operatie uitkomst bieden, waarbij een zogenaamd 'maagmanchet' wordt aangelegd.

Tips en Adviezen bij Reflux

Mensen met brandend maagzuur mogen in principe alles eten en drinken. Wat bij de een de klachten verergert, geeft bij de ander geen problemen. Met de volgende tips en (voedings)adviezen kunnen de klachten van brandend maagzuur verminderen:

  • Vermijd grote, zware maaltijden en erg vet eten.
  • Ga na het eten niet meteen liggen.
  • Wees voorzichtig met alcohol, pepermunt, chocola, scherpe kruiden, koolzuurhoudende dranken en zuur vruchtensap.
  • Zorg voor een gezond lichaamsgewicht.
  • Draag geen knellende kleding ter hoogte van uw maag.
  • Buk niet voorover, maar zak met rechte rug door knieën.
  • Stop met roken.
  • Eet gezond, gevarieerd en vezelrijk.
  • Plaats het hoofdeinde van uw bed op klossen zodat het hoofdeinde 10 tot 15 centimeter hoger is dan het voeteneinde.
  • Het is verstandig om tenminste 3 uur voordat u gaat slapen niet meer te eten.

Slikproblemen (Dysfagie)

Als je eten of drinken niet goed kunt doorslikken, noemen we dat slikproblemen. Er zijn 2 soorten problemen met slikken:

  • Verslikken: Het eten of drinken komt in de luchtpijp.
  • Het eten blijft steken in je mond, keel of slokdarm.

Symptomen van Slikproblemen

Als je moeite hebt met slikken, heb je steeds 1 of meer van deze klachten:

  • Je moet hoesten tijdens het eten.
  • Je moet kokhalzen: je hebt het gevoel dat je moet overgeven.
  • Je eten of drinken komt weer omhoog nadat je geslikt hebt.
  • Je eten of drinken komt door je neus naar buiten.
  • Je voelt een brok in je keel.
  • Je knoeit tijdens het eten.
  • Je verliest speeksel.
  • Je hebt een slechte adem.
  • Je bent bang om te stikken.
  • Je stem klinkt anders na het eten.
  • Je kunt het eten niet doorslikken. Het blijft in je mond zitten.

Oorzaken van Slikproblemen

Bij slikproblemen gaat er iets niet goed in je mond of keel. Bijvoorbeeld:

  • 1 of meer spieren werken niet goed.
  • De spieren werken niet goed samen.
  • 1 of meer zenuwen werken niet goed.
  • De hersenen sturen geen goede signalen naar de spieren en zenuwen.

Dat er iets niet goed gaat met de spieren of zenuwen in je mond of keel, kan hierdoor komen:

  • Je hebt een keelontsteking door een virus, bacterie of schimmel.
  • Je wordt ouder.
  • Je gebruikt bepaalde medicijnen.
  • Je hebt een ziekte, zoals een zenuwziekte of spierziekte, de ziekte van Parkinson, kanker, schade aan de hersenen of een afwijking aan je slokdarm.
  • De mond of keel is veranderd door een behandeling voor kanker.
  • Je hebt een verstandelijke beperking.

Problemen met slikken kunnen vanzelf weer overgaan. Ben je verkouden of heb je griep en heb je hierdoor moeite met slikken? Dan kun je meestal weer goed slikken als je verkoudheid of griep over is.

Wanneer een Arts Raadplegen bij Slikproblemen?

Heb je problemen met slikken, maar ben je niet verkouden en heb je geen griep? Dan stuurt de huisarts je door naar het ziekenhuis. In het ziekenhuis onderzoeken artsen waar de problemen met slikken door komen.

Onderzoek naar Lichamelijke Oorzaken van een Brok in de Keel

Er zijn diverse onderzoeken die een KNO-arts kan uitvoeren om de oorzaak van het brokgevoel te achterhalen:

  • Keelspiegelen: Met een verwarmd spiegeltje in de keel bekijkt de arts uw keel en strottenhoofd.
  • Fiberscopie: Een kleine, flexibele scoop wordt via de neus opgeschoven om de keel en het strottenhoofd te bekijken.
  • Röntgenfoto: Foto's van de hals, slokdarm en neusbijholten kunnen worden gemaakt.
  • Allergie-onderzoek: Huidpriktests of bloedonderzoek om allergieën op te sporen.
  • Logopedisch onderzoek: Bij intensief stemgebruik kan de logopedist(e) helpen bij keelklachten door foutief stemgebruik.

De KNO-arts zal bepalen welke onderzoeken nodig zijn op basis van uw klachten en bevindingen.

labels:

Zie ook: