Heb je last van slakken in de tuin? Slakken kunnen veel overlast veroorzaken in de tuin. Hierbij kunnen ze in korte tijd enorme schade toebrengen aan planten en gewassen. Bij een slakkenplaag is het belangrijk om snel in actie te komen. In dit artikel leggen we precies uit wat slakken zijn en hoe je de aanwezigheid kunt herkennen. Vervolgens geven we concrete stappen die je kunt ondernemen om slakken te bestrijden.

Wat zijn Slakken?

Slakken (Gastropoda) zijn een klasse in de stam van de weekdieren (Mollusca). Slakken bewegen zich voort door het samentrekken van de gespierde voeten. Hierdoor worden ze ook wel buikpotigen genoemd. Kenmerkend aan slakken is dat ze hermafrodiet zijn. Dit betekent dat een slak zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen heeft. Hierdoor kan elke slak eitjes leggen, waardoor het aantal slakken in een razendsnel tempo kan toenemen. Een slak kan per keer tot wel 100 eitjes leggen. In totaal zijn er tussen de 60.000 en 75.000 soorten slakken beschreven.

Huisjesslakken

Huisjesslakken worden gekenmerkt door de spiraalvormige schelp (slakkenhuis) die ze op hun rug dragen. Het slakkenhuis dient als bescherming tegen vijanden en uitdroging. Ze kunnen zich in hun huisje terugtrekken wanneer ze zich bedreigd voelen of wanneer de omgeving te droog is. Huisjesslakken leven meestal in vochtige omgevingen en voeden zich voornamelijk met planten, schimmels en rottend organisch materiaal.

Naaktslakken

Naaktslakken hebben in tegenstelling tot andere slakkensoorten geen slakkenhuis. Hierdoor zijn naaktslakken erg gevoelig voor uitdroging. Ze overleven daarom het best in vochtige, schaduwrijke omgevingen zoals tuinen, bossen en onder stenen. Om te overleven zijn naaktslakken afhankelijk van de slijmproductie. Het slijm voorkomt uitdroging en helpt om soepel te kunnen bewegen. Bij het verplaatsen laten naaktslakken slijmsporen achter.

Wanneer zijn Slakken Actief?

Slakken zijn voornamelijk actief in de lente in de zomer. In principe kunnen slakken het hele jaar voorkomen. Van maart t/m september zijn de plaagdieren het meest actief. Slakken hebben de voorkeur aan vochtige omgevingen. Slakken voeden zich voornamelijk met plantaardig materiaal. Daardoor eten ze vaak aan bladeren, stengels en vruchten. Vooral jonge planten en sappige bladeren hebben hierbij de voorkeur. Wanneer slakken zich voortbewegen laten ze slijmsporen achter op de plekken waar ze kruipen. Deze sporen zien eruit als zilverachtige, glanzende strepen en zijn vaak te vinden op de grond, bladeren, muren of tuinmeubilair.

In moestuinen zijn slakken een bekend probleem. Ze vreten aan groenten zoals sla, kool, courgette en tomaten. In de lengte en de herfst leggen de meeste slakken eitjes. Vaak is het dan vochtig en de temperaturen mild. Slakken leggen eitjes in clusters in vochtige grond, vaak onder bladeren, stenen of andere beschutte plekken. De eitjes zijn klein, rond en doorzichtig tot wit van kleur. Slakken vreten niet alleen aan bladeren en vruchten. Ook bloeiende planten kunnen het slachtoffer worden van een slakkenplaag.

Zijn Slakken Gevaarlijk?

Slakken zijn over het algemeen niet gevaarlijk voor mensen. Voor huisdieren kunnen slakken wel een risico vormen op de gezondheid. Dit geldt met name voor honden en katten. Slakken kunnen dragers zijn van parasieten. Deze kunnen worden overgedragen op huisdieren wanneer ze worden ingeslikt of in aanraking komen met het slakkenslijm.

Schade door Slakken

Slakken kunnen veel schade veroorzaken. Met name in tuinen, moestuinen, kassen en bloembakken kan enorme schade ontstaan als gevolg van een slakkenplaag. De schade ontstaat voornamelijk door het vraatzuchtige eetgedrag. Slakken voeden zich onder andere met planten, groente en fruit. Ze vreten hierbij aan stengels, wortels en knoppen. De vraatschade richt vooral cosmetische schade aan. De gaten in de bladeren en slijmsporen zien er doorgaans onaangenaam uit. Een slakkenplaag kan erg vervelend zijn. Slakken kunnen gevaarlijk zijn voor huisdieren en schade aanrichten in de tuin. Daarom is het belangrijk om snel actie te ondernemen.

Methoden om Slakken te Bestrijden

Er zijn verschillende methoden om slakken in huis of in de tuin te bestrijden. Om te voorkomen dat slakken bij planten en gewassen kunnen komen, kun je een barrière tegen slakken opwerpen. Er zijn verschillende manieren om een barrière aan te leggen.

Barrières

Natuurlijke producten zijn fijngemalen eierschalen, rijnzand, zaagsel of houtsnippers. Er kan ook kopertape worden gebruikt om slakken op afstand te houden. Als slakken in aanraking komen met koper krijgen ze een statische schok. Dit vinden ze niet prettig. Boomlijmband vormt een barrière die rond de stam van een boom kan worden aangebracht. Dit zorgt ervoor dat kruipende insecten, zoals mieren, rupsen en luizen, niet omhoog kunnen klimmen. Boomlijmband is een plakkerige, chemische of natuurlijke barrière die rond de stam van een boom wordt aangebracht om kruipende insecten en ongedierte te weren. Het voorkomt dat insecten, zoals mieren, luizen en rupsen, langs de stam omhoog klimmen om bladeren, bloemen of vruchten te bereiken.

Slakkenvallen

Een slakkenval is een methode om slakken te vangen. Afhankelijk van het model kan een slakkenval zowel in huis als in de tuin worden ingezet. Een vallenval werkt doorgaans met speciaal lokstof. Deze heeft een aantrekkelijke werking op slakken.

Slakkenkorrels

Slakkenkorrels is een bestrijdingsmethode die speciaal is ontwikkeld om slakken te bestrijden. Deze korrels bevatten stoffen die slakken aantrekken en vervolgens doden nadat ze ervan hebben gegeten. Slakkenkorrels kunnen verschillende werkzame stoffen bevatten, waaronder: metaldehyde en ijzerfosfaat. Metaldehyde werkt doorgaans erg snel maar is ook giftig voor huisdieren en volgens. Slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat zorgt ervoor dat de eetlust van slakken vermindert. Hierdoor trekken ze zich terug naar hun schuilplaats waar ze uiteindelijk sterven.

Aaltjes

Aaltjes (nematoden) zijn microscopisch kleine rondwormen die in de bodem leven. Sommige aaltjes zijn nuttig en worden gebruikt als natuurlijke bestrijding tegen plaagdieren. Aaltjes kunnen ook worden ingezet tegen naaktslakken. De parasitaire wormen dringen de naaktslak binnen.

Preventieve Maatregelen

Voor een effectieve bestrijding van slakken is het belangrijk om aanvullend een aantal preventieve maatregelen te nemen. Anders zitten de slakken een mum van tijd weer in je tuin. Stimuleer de aanwezigheid van vogels, egels en paden. Houdt de grond zo droog mogelijk.

Natuurlijke Manieren om Slakken te Bestrijden

  • Biologische Slakkenkorrels: Er zijn biologische slakkenkorrels te koop, die de slakken doden, zonder dat ze gevaarlijk zijn voor andere dieren (die slakken eten). Strooi de korrels bij de kwetsbare planten. Gebruik nooit chemisch slakkendood, want dit is zeer giftig en schaadt andere dieren en het milieu. Niet alleen de slakken gaan er dood aan, maar ook dieren die de vergiftigde slakken opeten krijgen gif binnen.
  • Bier: Slakken zijn dol op bier en komen er geheid op af als u een bakje of pot met een laagje ermee ingraaft in de tuin. Er zijn ook kant en klare biervallen te koop, maar u maakt ze eenvoudig zelf. Slakken die ervan komen drinken zullen erin verdrinken.
  • Koffieprut: Koffieprut bezit nog cafeïne, wat een effectief middel is tegen slakken. Bij slakken werkt cafeïne namelijk als een soort zenuwgif. Daarnaast is het een prima meststof voor planten.
  • Knoflook: Een extract met knoflook is dodelijk voor de meeste slakken. Doodt het ze niet, dan reduceert het in elk geval hun eetlust, waardoor uw planten minder aangetast worden. Slakkeneitjes die ermee geraakt worden komen bovendien niet meer uit. Het is nog niet helemaal duidelijk hoe het werkt, maar volgens de Nederlandse Hosta Vereniging vermoeden wetenschappers dat het zenuwstelsel van de slak ontregelt raakt door de knoflook. Per 1 liter water 2 grote eetlepels knoflooksap toevoegen, in plantenspuit of een andere vernevelaar gieten.

Andere Dier- en Milieuvriendelijke Methoden

  • Verplaatsen: Wie de dieren liever niet doodt, kan ze ook regelmatig vangen en naar een stuk groen verderop brengen. Vooral ’s avonds na een regenbui zijn ze gemakkelijk te vinden. Ze worden namelijk pas actief als het donker wordt en het liefst bij vochtige omstandigheden.
  • Scherpe Materialen: Slakken houden van een egale ondergrond. Door scherpe of droge materialen aan te brengen rondom de kwetsbare planten, werpt u letterlijk een hindernis op. U kunt kiezen voor materialen als cacaodoppen, fijngemaakte eierdoppen, scherp zand, grind, zaagsel of as uit de open haard.
  • Koper: Ook koper is een effectieve hindernis. Slakken die in aanraking komen met koper krijgen een zeer onaangenaam gevoel, waardoor ze het niet kunnen passeren. Al schijnen naaktslakken zich er minder van aan te trekken dan huisjesslakken. Er zijn koperringen te koop die u om uw planten kunt plaatsen en ook koperbanden en -tape voor om potten.
  • Vaseline: Bij jonge aanplant kan het helpen die een barrière te geven van een plastic bakje (zonder bodem) en die in te smeren met vaseline. Daardoor kunnen de slakken zich niet goed hechten en vallen ze er vanaf. Ook in het geval van planten in potten kunt u een glibberige barrière van vaseline om de pot smeren.
  • Nematoden: Nematoden zijn ‘onzichtbare’ aaltjes, die in de bodem op zoek gaan naar slakken en hen parasiteren. Ze zijn (online) te koop en worden dan naar u opgestuurd. Het voordeel is dat ze alleen tegen slakken werken en u er verder niets aan hoeft te doen.

Tuin Onderhoud

  • Opruimen: Ruim tuinafval en plantenresten op, want hier zijn slakken dol op. Schoffel regelmatig, zodat de slakkeneieren blootgelegd worden. Strooi wat ochtendvoer van kippen of zemelen van haver.
  • Beplanting: Plant andere planten in de buurt waar slakken niet van houden, zoals Oost-Indische kers, lavendel, anjer, akelei, geranium en sterk geurende kruiden als bieslook. Het kan bij de Hosta overigens ook helpen om te kiezen voor de soorten met het dikste blad.
  • Nuttige Dieren: Maak de tuin aantrekkelijk voor dieren die slakken eten, zoals vogels, egels en padden. Voor de vogels kunt u een haag aanplanten waar zij zich graag in verschuilen. Ook kunt u vogelhuisjes ophangen om ze te lokken. In het geval van egels is het zaak uw tuin toegankelijk te maken. Rondom een schutting helpt bijvoorbeeld niet mee.

Extra Tips

  • Creëer droge omstandigheden in de tuin. In het ideale geval geef je alleen water rond de planten. Dit bespaart eveneens water.
  • Geef je tuinplanten 's morgens water. Zo is de bodem tegen de avond / nacht opnieuw opgedroogd en wordt het voor de slakken moeilijker om zich voort te bewegen.
  • Gebruik schelpkalk, zaagsel of kalk. Je kan dus kalk in een ring rond de bedreigde planten strooien. Let er echter op dat je niet teveel kalk strooit want deze heeft een invloed op de zuurtegraad van de tuinbodem!
  • Verwijder slakkeneitjes in het najaar.
  • Plant planten aan die niet zo geliefd zijn bij slakken.
  • Bescherm je bloemperk met een slakkenhek of koperen slakkenring.
  • Plant je planten in verhoogde bloembakken en hangende manden aan.

Het Leefgebied van Egels

De natuurlijke leefomgeving van egels is een bosrijk gebied. Ze kunnen zich daar goed verstoppen en nestmateriaal vinden. Tegenwoordig leven ze overal waar voedsel te vinden is en geschikte schuilplaatsen zijn. Het leefgebied van een mannetje is ongeveer 20-40 hectare en dat van een vrouwtje 10-20 hectare. Egels vermijden vochtige gebieden en naaldbossen zonder onderhout.

Nestgedrag van Egels

Egels bekleden hun nest met bladeren, planten, mossen en grassen. Ze slepen dit in hun bek naar hun schuilplaats. Dit kan een zelfgemaakt hol zijn, maar ook een holle boomstam, een konijnenhol of onder oude stallen of heggen. De egel sleept het nestmateriaal naar de uitgekozen plek, maakt een hoop, graaft zich in en begint te draaien. Zo ontstaan er dicht op elkaar gepakte bladeren, die de wanden van het nest vormen.

Activiteit van Egels

De egel is een aantal keer per nacht actief’; hij slaapt ongeveer 18 uur. Hij is niet de hele nacht actief. Zijn eerste actieve periode bij het vallen van de avond duurt zo’n 3 uur. Rond middernacht en tegen de ochtend gaat hij telkens nog eens voor enkele uren op pad.

Specifieke Situatie in een Kippenren

Een veelvoorkomend probleem is slakken die in kippenrennen komen. Hier zijn enkele overwegingen en oplossingen:

  • Probleem: Slakken komen af op kippenvoer en maken dit vies.
  • Oplossingen:
    • Slakkenkorrels aan de buitenkant van de ren strooien.
    • Klimop verwijderen om de toegang voor slakken te beperken.
    • Een barrière van cacaodoppen en slakkenkorrels/zout creëren tussen de muur en de ren.

Het is belangrijk om te onthouden dat metaldehyde-houdende slakkenkorrels giftig zijn voor huisdieren en vogels. Kies daarom voor slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat of andere veilige methoden.

labels:

Zie ook: