Uw arts heeft voorgesteld om uw keelamandelen te verwijderen, ook wel een ’tonsillectomie’ genoemd. Deze folder geeft u informatie over wat de keel-, neus- en oorarts (KNO-arts) in het Catharina Ziekenhuis met u bespreekt, zodat u zich kunt voorbereiden op het gesprek. Ook geeft de folder u de gelegenheid om na het gesprek alles nog eens na te lezen.

Wat zijn amandelen en waarom worden ze verwijderd?

Het lichaam bezit een uitgebreid systeem om infecties te bestrijden, het zogenaamde lymfkliersysteem. De overgang van mond en neus naar de keel bevat, als een soort ring, veel van dit lymfklierweefsel. Het vangt zoveel mogelijk binnendringende ziekteverwekkers op en maakt ze onschadelijk. Dit lymfklierweefsel bevindt zich op drie plaatsen: in de neuskeelholte, in de keel en achter op de tong.

  • In de neuskeelholte: Dit is de ruimte achter de neus boven het zachte verhemelte. Het verdikte lymfklierweefsel in het dak van de neuskeelholte noemt men neusamandel (adenoïd). De neusamandel is met name bij jonge kinderen aanwezig. Vanaf het achtste levensjaar wordt hij kleiner . Heel soms blijft zo'n neusamandel op volwassen leeftijd bestaan.
  • In de keel: De keelamandelen (tonsillen) zijn zichtbaar als knobbels links en rechts achter in de keel. De huig, het aanhangsel van het zachte gehemelte, hangt midden tussen de keelamandelen.
  • Achter op de tong: Dit deel wordt de tongamandel genoemd. De tongamandel gaat aan de zijkanten van de tong over in de keelamandelen. De tongamandel geeft heel soms klachten.

Bij een hevige infectie worden de ziekteverwekkers niet genoeg vernietigd en hopen ze zich op in de amandelen. De amandelen raken dan chronisch ontstoken en zijn opgezwollen. Dit kan klachten geven van moeheid, lusteloosheid, snurken, matige eetlust en slechte adem. Als de keelamandelen regelmatig ontstoken raken of als er een abces in de keelamandelen ontstaat, is het verstandig om deze te verwijderen.

De beslissing om de amandelen te verwijderen is afhankelijk van de ernst van de klachten. Ook de frequentie van de klachten (hoe vaak treden ze op) speelt een rol. Als het onvoldoende lukt om de klachten met medicijnen (pijnstillers en/of antibiotica) te bestrijden of als er te vaak medicijnen moeten worden gebruikt, kan het verstandig zijn om de amandelen te verwijderen.

Een eventuele verwijdering van de amandelen heeft geen merkbaar gevolg bij het bestrijden van infecties. De amandelen vormen slechts een klein gedeelte van het totale lymfkliersysteem van het gehele lichaam.

Voorbereiding op de operatie

U wordt geopereerd en bent daarom doorverwezen naar de polikliniek Pre-operatieve screening. Op deze polikliniek bekijkt de anesthesioloog of de operatie voor u extra gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Tijdens dit gesprek bespreken we de verdoving (anesthesie) en pijnstilling met u. We bespreken waarop u moet letten met eten, drinken en roken op de dagen rondom de operatie. Daarnaast spreken we af hoe u op die dagen uw medicijnen gebruikt. Dit geldt ook voor bloedverdunners.

Omdat we uw medicijnen willen controleren krijgt u ook een afspraak bij de Apotheek. Zorg dat u tijdens deze afspraak een actueel medicijnen overzicht of medicijnpaspoort bij de hand heeft als u medicijnen gebruikt. Ter voorbereiding op deze afspraken vragen we u een vragenlijst in te vullen. Deze vragenlijst staat voor u klaar in MijnCatharina. Het is belangrijk dat u deze vragenlijst zo snel mogelijk invult. Nadat u de vragenlijst heeft ingevuld, plannen wij voor u een afspraak bij de Apotheek en een afspraak bij de polikliniek Pre-operatieve screening.

Soms zijn dit telefonische afspraken; soms nodigen we u uit voor een bezoek op de polikliniek. Op de dag van de operatie wordt u verwacht op de afdeling die in uw brief staat vermeld. U wordt opgevangen door een verpleegkundige, die u voorbereidt op de operatie. U krijgt van de verpleegkundige een operatiehemd en een armbandje om uw pols met daarop uw naam en geboortedatum. Verder krijgt u voorbereidende medicatie voor de anesthesie (dit noemen we premedicatie). Het is belangrijk dat u voor de ingreep nog even plast, zodat uw blaas leeg is.

De operatie

U gaat naar de operatiekamer en gaat op de operatietafel liggen. Vervolgens krijgt u een infuus. Voordat de anesthesioloog u de narcosemiddelen via het infuus toedient, wordt eerst de bewakingsapparatuur aangesloten. Nadat u een snelwerkend slaapmiddel heeft gekregen, bent u meestal binnen een halve minuut in een diepe slaap.

Bij volwassenen (en kinderen ouder dan zes jaar) worden de amandelen meestal verwijderd door ze stapsgewijs los te maken, ook wel pellen genoemd. Dit laatste gebeurt, omdat de keelamandelen bij ouderen veel vaster zitten aan de onderliggende weefsellaag dan bij jonge kinderen.

Na de operatie

Na de operatie blijft u in de uitslaapruimte van de operatieafdeling tot u goed wakker bent. Daarna haalt een verpleegkundige van de verpleegafdeling u op. Direct na de ingreep heeft u pijn in de keel en moeite met slikken. De pijn kan uitstralen naar uw oren. U krijgt pijnstillende middelen. Veel drinken van koud water is belangrijk en kan de pijn verlichten. U kunt ook om waterijsjes vragen. Probeer om de keel niet te schrapen.

Meestal komt er na de operatie wat vers bloed uit de keel. Ook kunt u donker bloed braken. Dit is oud bloed dat tijdens de operatie in de maag terecht is gekomen. Soms kan er ook een beetje bloed uit de neus lopen. In het belang van een goede genezing mag u de eerste uren na de operatie niet uit bed. U houdt bedrust. Als het drinken, eten en plassen goed gaat, verwijdert de verpleegkundige het infuus. U mag uit bed, maar moet nog wel rustig aan doen. Als u zich na verloop van tijd goed voelt, mag u naar huis.

Voedingsadvies na de operatie

Na de operatie kunt u niet direct alles eten. Het is belangrijk dat u na de operatie veel koude dranken drinkt. We raden u aan regelmatig kleine beetjes van koude dranken te nemen, bijvoorbeeld limonade zonder prik en appelsap. Regelmatig drinken kan uitstralende pijn naar de oren voorkomen en verkleint de kans op een nabloeding.

Voedingsadvies gedurende de eerste 7 tot 10 dagen:

  • Operatiedag: U mag alleen ijskoud water en waterijsjes; drink regelmatig enkele slokjes; laat ijsklontjes in je mond smelten, die helpen tegen de zwelling; drink de eerste nacht elke twee uur iets zodat de keel vochtig blijft (gebruik geen rietjes in verband met verhoogde druk op de wond).
  • Dag na de operatie: Mag u alleen koud vloeibaar drinken en eten zoals: water, koude thee, appelsap, limonade, waterijs, appelmoes; geen melkproducten gebruiken; deze kunnen slijmvorming geven.
  • Daarna: U mag normaal eten met inachtneming van onderstaande adviezen:

Verdere voedingsadviezen:

  • Veel (koud) drinken, eventueel ijsklontjes in water, (water)ijs of appelsap
  • Niet te zuur (sinaasappelsap)
  • Niet te zoet (limonadesiroop, geen rode ranja)
  • Niet te zout (soep, rookvlees)
  • Geen sterk gekruid voedsel
  • Geen koolzuurhoudende dranken (geen cola!)
  • Na melkproducten: zo nodig water drinken in verband met slijmvorming
  • Vermijd plakkerig voedsel (zoals chocolademelk, honing, appelstroop, banaan)
  • Voedsel niet te heet (laten afkoelen)
  • Geen scherpe randjes (zoals chips, patat, stokbrood)

De eerste dag na de operatie kunt u vla, yoghurt en pap eten. De tweede en derde dag na de operatie mag u overgaan op zacht of gemalen voedsel en brood zonder korst. De vierde en vijfde dag kunt u weer alles eten, behalve harde etenswaren zoals appels, rauwe wortel, chips en friet. Dit kan weer na tien dagen. Voedingsmiddelen mogen niet te warm gegeten worden. Dit om het wondherstel te bevorderen. Neem bij voorkeur geen banaan, sinaasappelsap of citrusvruchten.

Pijnstilling

Een operatie in het mondgebied is vaak erg pijnlijk. Omdat het wondgebied in uw keel nog moet genezen en u dus met iedere slikbeweging langs de operatiewond komt, ervaren mensen vaak veel pijnklachten na het verwijderen van keelamandelen. Het is normaal dat de keelpijn soms ook doortrekt naar uw oren. Het is belangrijk om consequent uw pijnstillers na de operatie in te nemen.

U kunt pijnstilling gebruiken volgens voorgeschreven recept. Wanneer dit niet voldoende is, mag u 3 keer per dag diclofenac gebruiken. Wanneer de combinatie paracetemol / diclofenac niet voldoende is, kunt u tot maximaal 6 keer per dag een oxynorm smelttablet (maximaal 1 keer per 4 uur) gebruiken. Als u deze tabletten meerdere dagen gebruikt, let dan op uw ontlasting. Wanneer u de pijnstillers regelmatig inneemt, dan bouwt u een spiegel in uw bloed op en dat werkt beter tegen de pijn.

Voorbeelden van pijnstillers:

  • Paracetamol; vier keer per dag 2 tabletten van 500 mg, om de 6 uur innemen.
  • Ibuprofen; drie keer per dag 400 mg, om de 8 uur innemen. Dit kan ook als zetpil.

Belangrijk: neem de pijnstillers consequent en op vaste tijden in. Na vijf dagen is paracetamol meestal voldoende. De dosis kunt u in de meeste gevallen verminderen naar 500 mg, vier keer per dag. Neem dit bij voorkeur ook in op vaste tijden.

Herstel en wondgenezing

Na het verwijderen van amandelen genezen de wonden vanzelf. Controle is niet noodzakelijk. Ga ervan uit dat de eerste week na de operatie de keel zeer gevoelig is en dat vooral het slikken pijnlijk is. Het herstel duurt in de regel twee weken. De eerste week na de operatie moet u voorkomen dat er drukverhoging in de keel ontstaat.

Op de plaats waar de amandelen zaten, vormt zich een grijs-witte korst, die meestal na zeven tot tien dagen loslaat en spontaan verdwijnt. De lucht die u uitademt kan hierdoor wat weeïg ruiken. Bovendien ervaren de meeste patiënten een veranderde, bittere of metaalachtige smaak. Bij acht procent van de aan hun keelamandelen geopereerde patiënten is die smaakverandering na een half jaar nog aanwezig.

Het wondgebied in de keel na het verwijderen van de keelamandelen ziet er gedurende 10 dagen niet fraai uit. Eerst wordt de keel rood, zwelt de huig vaak op en zit er vaak oud bloed op de plek waar geopereerd is. Hier hoeft u zich geen zorgen over te maken; dit is de reactie van het lichaam op de operatie en is volkomen normaal. Op de wond ontstaat ‘wondbeslag’: een laagje waaronder het mondslijmvlies gaat genezen. Door de continue bevochtiging van dit beslag met speeksel, kleurt dit wit.

Na een operatie zal het lichaam de wond moeten laten genezen. De mechanismen die hiervoor verantwoordelijk zijn, veroorzaken vaak een milde verhoging van de lichaamstemperatuur rond de 38/38,5 graden Celsius. Een beetje verhoging hoort er dus bij en is met paracetamol vaak goed te controleren.

Verdere adviezen voor een goed herstel:

  • Doe het gedurende één week kalm aan. Gemiddeld genomen adviseren wij om gedurende 1-2 weken na de operatie nog niet naar school / werk te gaan. Dit is afhankelijk van de mate van de ingreep, grootte van de amandelen en de mate van ziek-zijn voor- en na de operatie.
  • De eerste twee weken niet sporten.
  • De dag na de operatie kan weer gedoucht worden, maar niet te heet en niet te lang.
  • In de eerste twee weken oppassen met langdurig verblijf in de zon of zware inspanning.
  • (Pijn)medicijnen bij de apotheek ophalen en gebruiken volgens voorschrift.
  • Als u hibitane en/of ulcogant voorgeschreven hebt gekregen en u wordt er misselijk van, dan mag u hiermee stoppen.
  • Niet mee-roken door verblijf in een ruimte waar gerookt wordt.

Complicaties

Na iedere operatie is er kans op een onverwachte bloeding of infectie. Bij een keelamandeloperatie is het grootste risico een nabloeding. Dit risico is het grootst in de eerste acht tot twaalf uur na de ingreep.

Mensen spugen na de operatie vaak bloederig slijm uit en moeten vaak een keer oud bloed overgeven. Dit is donkerrood/bruin van kleur. Bij het blijvend opgeven van helderrood bloed, kan er sprake zijn van een nabloeding.

De meeste nabloedingen na het verwijderen van de keelamandelen treden direct na de operatie op. Meestal bent u dan nog in het ziekenhuis. Soms treedt een nabloeding een week na de operatie op. Het wondbeslag laat dan los uit de keel en daaronder kan een vaatje open komen te staan. Dit betreft dan niet een spoortje bloed door uw mondslijmvlies, maar echt helderrood bloed.

Handel bij een (na)bloeding als volgt:

  1. Eerst koud water met ijsklontjes drinken (gedurende ongeveer een half uur als u zich verder goed voelt).
  2. Als dit niet helpt, dan contact opnemen met de polikliniek KNO-heelkunde.

Wanneer neemt u contact op met de arts?

Krijgt u koorts tot boven de 38,5 ºC of komt er enkele dagen na de operatie vers (helder rood) bloed uit uw neus of mond, neem dan contact op met de polikliniek KNO. Is de polikliniek KNO gesloten, neem dan contact op met de Spoedeisende Hulp (SEH).

Tot slot

Het is normaal, dat u na 5-7 dagen meer pijnklachten kan krijgen. Belangrijk is, dat u de pijnmedicijnen volgens voorschrift inneemt. Het is ook normaal dat er een wit beslag ontstaat in de keel. Dit verdwijnt vanzelf.

Wanneer er sprake is geweest van een normaal verlopen herstel en de ingreep goed resultaat heeft, is controle niet nodig. Als u nog vragen hebt of toch nog even naar de keel wilt laten kijken, kunt u hiervoor natuurlijk altijd een afspraak maken bij polikliniek KNO-heelkunde.

labels:

Zie ook: