Overgewicht bij paarden is een groeiend probleem, vooral bij sobere rassen zoals Welsh Cobs, Exmoorpony’s en Shetlanders. Uit nieuw Brits onderzoek blijkt dat een gelijkwaardige mix van hooi en stro een effectieve manier is om gewichtsverlies te stimuleren.

Hooi versus Stro: Wat is het Verschil?

Hooi en stro worden vaak voor elkaar verward, maar er zijn belangrijke verschillen:

  • Hooi: Een ruwvoer gemaakt van gedroogde grasachtige planten. Het bestaat uit fijne bladeren of dunne stengels van grassen en (niet giftige) planten. Hooi wordt ook wel gedroogd gras genoemd.
  • Stro: Droog en vezelachtig, met hoge absorberende en isolerende eigenschappen. Het wordt vaak gebruikt als stalstrooisel.

Soorten Hooi

Er zijn verschillende soorten hooi beschikbaar, elk met hun eigen kenmerken en voordelen:

  • Weidehooi: De meest bekende hooisoort.
  • Graszaadhooi: Dit is gedorst hooi en kenmerkt zich door een grove en stengelige structuur.
  • Luzernehooi: Luzerne is eigenlijk geen gras, maar een klaverachtige plantsoort, ook wel alfalfa genoemd. Het is een structuurrijk en bladrijk ruwvoer met hoge voedingswaarden.
  • Voordrooghooi: Ook bekend als kuilgras. Het is mooi groen hooi met een frisse geur en bestaat uit een mengsel van gedroogde smakelijke grassoorten. Het kuilgras heeft een dag minder lang gedroogd op het land dan gewoon hooi.

Soorten Stro

Er zijn verschillende soorten stro, afhankelijk van het type graangewas waarvan het stro is gemaakt:

  • Tarwestro: Dit stro wordt gemaakt van gedroste tarwestengels en is een van de meest voorkomende soorten stro.
  • Gerstestro: Gerstestro is een structuurrijk stro dat een bijproduct is van de graanteelt. Het is geschikt als voer voor melk- en jongvee.
  • Koolzaadstro: Dit is een stugge en harde strosoort. Door de harde structuur en het hoge gehalte ruwe celstof is het geschikt om te voeren als pensprik voor bijvoorbeeld melkvee.
  • Roggestro: Dit stro heeft vergelijkbare toepassingen als tarwestro, maar het stro is grover en steviger qua structuur.

Studie: Hooi en Stro voor Gewichtsverlies

Een team onder leiding van onderzoekster Ruth Morgan experimenteerde met het rantsoen van veertig Britse pony’s. Één groep kreeg de gehele winter hooi gevoerd, de andere groep ontving een evenredig mengsel van hooi en stro, in aanvulling op hun reguliere weidegang.

Alle 25 pony’s die het mengsel van hooi en stro kregen, vielen af, gemiddeld zo’n 27 kilogram. Dit terwijl van de 15 pony’s die hooi gevoerd kregen, slechts drie pony’s afvielen. Gemiddeld nam deze hooi-groep zes kilo in gewicht toe.

“Deze resultaten suggereren dat stro niet alleen een kosteneffectief ruwvoer is, maar ook een energiezuinig en nuttige alternatief om gewichtsverlies te stimuleren bij weidegang”, concludeert het team.

Morgan redeneert dat door al in de winter bezig te zijn met gewichtsverlies, het extra gewicht dat de pony’s door het voorjaarsgras krijgen, mogelijk een iets minder grote impact heeft op hun gezondheid.

Koliek en Stro

Er is anekdotisch bewijs dat de kans op koliek door het eten van stro toeneemt. Tijdens de studie zijn dergelijke incidenten echter niet geregistreerd, laat Morgan weten.

Belangrijke Overwegingen bij het Voeren van Stro

Stro bevat in de regel beduidend minder calorieën dan hooi en is minder makkelijk verteerbaar. Omdat er langer op stro gekauwd moet worden, is het wel heel belangrijk dat het gebit van je paard goed op orde is.

Het rantsoen dat het paard voldoende kauwbewegingen geeft om aan de kauwbehoefte te voldoen moet ook nog alle voedingsstoffen leveren. Dat maakt het samenstellen van een goed rantsoen een aardige puzzel.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat voor een goede doorstroming in de darmen minimaal 1 kg droge stof voer per 100 kilogram lichaamsgewicht per dag nodig is. Ander onderzoek laat zien dat paarden die langer dan 6 uur geen eten hebben een groter risico lopen maagzweren te ontwikkelen.

De huidige ondergrens voor de minimale hoeveelheid ruwvoer is 1,25 kg droge stof ruwvoer per 100 kilogram lichaamsgewicht per dag. Omgerekend in hooi met een droog stofgehalte van 85%, is dit 1,5 kg vers hooi per 100 kilogram lichaamsgewicht per dag. Voor een paard van 600 kg is dit minimaal 9 kilogram hooi per dag en voor een pony van 400 kg minimaal 6 kg hooi.

Praktische Tips voor een Gezond Rantsoen

Als het nodig is om het ruwvoer te beperken, rijst de vraag, tot hoever? Bereken je dat puur en alleen op basis van de energiebehoefte, dan kan de vezelhoeveelheid die het paard krijgt vrij laag worden. De ondergrens is niet eenvoudig aan te geven.

Veel beweging kan een afleiding zijn voor vervelingstijd op stal. Maar voldoende kauwen is een hele belangrijke factor in de gezondheid van het paard.

Op een weiland met minimaal 5 centimeter gras, krijgen de meeste paarden met ‘slechts’ 7 uur grazen voldoende energie om ook nog licht werk te doen (geen krachtvoer nodig!). Maar ja, wat doen de paarden de overige 17 uur van de dag?

De oplossing ligt in het verminderen van de grasopname en het toevoegen van extra ruwvoer - en dit alles verdeeld over de dag.

Tabel: Richtlijnen Ruwvoer per Gewicht Paard

Gewicht Paard (kg) Minimale Hoeveelheid Hooi (kg/dag)
400 6
600 9

Het Belang van Vezels

Vezels zijn het belangrijkste onderdeel van de voeding voor paarden. Een tekort aan vezels brengt zowel problemen in gedrag als in het maagdarmkanaal met zich mee. Maar niet alle vezels hoeven afkomstig van hooi te zijn.

Paarden zijn van nature grazers: hun maag maakt continu maagsap aan, dus die maag moet vaak gevuld worden. Echter, onbeperkt hooi geven is geen aanrader, de meesten worden daar veel te dik van. En ze bewegen ook nauwelijks wanneer ze de hele dag om de hooibaal staan te eten.

Andere mogelijkheden van ruwvoer zijn de ruwvoermixen van voerfabrikanten, maar ook (gerste)stro kan een optie zijn. Het hooi vermengen met stro zorgt voor meer bulk, meer vezels, meer kauwen en langzamer eten. Al moet je stro wel opbouwen om teveel gasvorming in de darmen te voorkomen.

Onderzoek laat zien dat een maximum van 10-25 % ruwvoer vervangen kan worden door stro.

Analyse van Ruwvoer

Je hebt lang niet altijd zelf de keuze over het ruwvoer dat je paard krijgt. Analyseer het ruwvoer. Zeker als er op eigen land hooi wordt gemaakt of een grote partij wordt aangekocht. Bij de aankoop van steeds een paar baaltjes van wisselende partijen, is analyseren zinloos.

Kijk naar de mest van je paard: ziet dat er goed uit? Geen mestwater? Mooie ballen? Dan is de kans redelijk groot dat het goed gaat in de darmen van je paard. Al wil goede mest niet altijd zeggen dat er niets aan de hand is. Want ook dan kan er sprake zijn van een hyperpermeabele darm.

Kijk ook naar je hele paard: Eet hij goed? Gedraagt hij zich normaal? Het is bekend dat paarden waarvan de pH in de darm te laag is (door verkeerd ruwvoer of te weinig of te zetmeelrijk krachtvoer) zich heftiger gaan gedragen.

Krachtvoer: Let op Zetmeel

Het krachtvoer kan veel te veel zetmeel bevatten. Zetmeel, veel meer nog dan gefermenteerd ruwvoer, kan de oorzaak zijn van verzuring van de darmen. Met (kans op) hoefbevangenheid en koliek tot gevolg. Zetmeelrijke brokken en muesli’s zijn afraders.

Krachtvoerbrokken brengen ook de nodige vraagtekens met zich mee. Zo worden ze met hoge temperaturen en onder hoge druk geperst. Om brokken te kunnen persen is een plakmiddel nodig en dat is meestal melasse. Dat brengt extra suiker met zich mee. De hoge temperatuur kan het ontstaan van acrylamides bevorderen, dit zijn kankerverwekkende stoffen.

Weidegang en Risico's

De hele dag op weide lopen brengt beweging met zich mee. Plus de mogelijkheid dat er de hele dag iets te knabbelen valt, ook in de winter, wanneer er eigenlijk geen gras meer groeit.

Fructanen zijn de energieopslag en de energieleverancier van groene planten. Ze bevinden zich in snel groeiend gras, vooral in het voorjaar. Maar ze zijn ook in overmaat aanwezig in gestrest gras als gevolg van veel zon en/of bevriezing. In de ochtend is gras het armst aan fructanen (behalve bij bevriezing) en aan het einde van de dag het rijkst onder invloed van zonlicht.

Fructanen zijn berucht vanwege het risico op hoefbevangenheid en insulineresistentie. Veel paarden zijn hier gevoelig voor: vooral paarden die al te dik zijn, die PPID (Cushing) of EMS-IR hebben.

Wij (en onze dieren) zijn niet in staat om fructanen af te breken, maar in onze darmflora zitten bepaalde bacteriën die dat wel kunnen. En bij veel aanvoer van fructanen krijgen deze bacteriën de overhand.

Dit proces lijkt de belangrijkste oorzaak te zijn van insulineresistentie en metabool syndroom. Sterker nog: studies tonen aan dat bacteriën die fructanen afbreken een rol spelen bij obesitas.

Conclusie: Een Geïndividualiseerde Aanpak

De belangrijkste voedingsbron voor paarden is ruwvoer: gras, hooi, stro e.d. Een ruwvoerbron met voldoende vezels en die past bij het microbioom van je paard is essentieel.

Omdat je van de buitenkant niet kunt zien wat het microbioom van je paard nodig heeft, kun je natuurlijk wel goed letten op hoe hij reageert op verschillende voedermiddelen. Bij dunne mest, diarree, mestwater, duidelijke ongemakken in maag en darmen, slechte eetlust e.d. weet je dat er iets niet in orde is.

Krachtvoer dat rijk is aan zetmeel en suiker is een afrader voor ieder paard. Het is op de eerste plaats de vraag of je paard krachtvoer nodig heeft: doet hij niet zoveel dan kan een balancer ook voldoende zijn.

labels:

Zie ook: