Veel volwassenen ervaren problemen met eten en drinken, wat een ingrijpende invloed kan hebben op hun dagelijks leven. Deze problemen kunnen verschillende oorzaken hebben, variërend van medische behandelingen tot neurologische aandoeningen.

Oorzaken van Eet- en Slikproblemen

De problemen met eten en drinken kunnen door verschillende factoren veroorzaakt worden:

  • Tumoren in het hoofd-halsgebied: Een tumor kan in de weg zitten of pijn veroorzaken tijdens het kauwen en slikken.
  • Behandelingen tegen kanker: Bestraling, chemoradiatie en operaties kunnen leiden tot een droge mond, pijnlijke mond, taai speeksel en smaakverlies.
  • Gebitsproblemen: Het ontbreken van een gebit of beschadiging door bestraling kan het kauwen bemoeilijken.
  • Neurologische aandoeningen: Hersenletsel of een beroerte kunnen leiden tot dysfagie, een slikstoornis waarbij de spieren van de mond, keel en strottenhoofd niet goed samenwerken.
  • Achalasie: Een bewegingsstoornis van de slokdarm door een verminderde zenuwvoorziening.

Veelvoorkomende Problemen

De meest voorkomende problemen met eten en drinken zijn:

  • Moeite met kauwen en doorslikken
  • Verslikken
  • Droge mond
  • Pijnlijke mond
  • Taai speeksel in de mond
  • Vieze smaak, of minder smaak
  • Misselijkheid en overgeven
  • Weinig voeding
  • Verstopping (obstipatie)
  • Het eten zakt niet

Oplossingen en Tips

Gelukkig zijn er verschillende manieren om de problemen met eten en drinken te verlichten en te zorgen voor voldoende voeding. Hieronder volgen enkele tips en oplossingen:

Moeite met Kauwen en Doorslikken

  • Logopedie: Een logopedist kan helpen bij het verbeteren van de kauw- en sliktechniek.
  • Aanpassen van de voeding: Het eten heel fijn snijden of pureren kan helpen. Mengen met vocht, room of saus maakt het makkelijker door te slikken.

Moeite met Slikken

  • Fijnsnijden of pureren: Het eten heel fijn snijden of pureren en mengen met vocht, room of saus kan helpen.
  • Dikkere vloeistoffen: Een beetje dikke vloeistof is vaak beter dan helemaal vloeibaar eten.

Verslikken

  • Puréren van eten: Het pureren van eten in de blender kan soms een oplossing zijn.
  • Dikkere vloeistoffen: Vaak is het beter om wat dikkere vloeistoffen te drinken, omdat bij dunne vloeistoffen zoals water en melk de kans op verslikken groter is.
  • Sondevoeding: Als je je vaak verslikt, kan het soms nodig zijn om sondevoeding te gebruiken. Hiermee voorkom je dat eten in de longen terecht komt.

Droge Mond

  • Kauwen en drinken: Kauwen en genoeg drinken zorgen voor de aanmaak van speeksel. Daarom kan het helpen om het eten goed te kauwen en suikervrije kauwgom te gebruiken.
  • Kleine slokjes: Kleine slokjes drinken tijdens het eten kan ook helpen.
  • Kunstspeeksel: Bij sommige mensen helpt kunstspeeksel, of medicijnen die ervoor zorgen dat er meer speeksel wordt gemaakt.

Pijnlijke Mond

  • Vermijd irriterende voeding: Vermijd eten en drinken die extra pijn kunnen doen, zoals heel zuur, zout of pittig eten.
  • Zachte voeding: Harde dingen zoals nootjes en hard fruit kunnen het slijmvlies extra beschadigen, laat die liever staan.

Taai Speeksel

  • Regelmatig drinken: Het kan helpen om regelmatig wat te drinken. Hierdoor wordt het slijm dunner en kun je het makkelijker doorslikken.
  • Water met prik: Ook water met prik kan helpen, en spoelen met een zoutoplossing.

Vieze of Minder Smaak

  • Mondhygiëne: Een vieze smaak kan verschillende oorzaken hebben, zoals zweren of wondjes in de mond, dus goede mondverzorging is essentieel.
  • Smaakverandering: Behandelingen als bestraling en chemotherapie zorgen er vaak voor dat eten anders gaat smaken. Probeer verschillende smaken en texturen uit om te ontdekken wat nog wel smaakt.

Misselijkheid en Overgeven

  • Kleine beetjes eten: De misselijkheid kan minder worden als je de hele dag door telkens kleine beetjes eet.
  • Sondevoeding: Het kan zijn dat sondevoeding nodig is om op kracht te komen.

Verstopping (Obstipatie)

  • Laxerende medicijnen: De arts kan je een recept geven voor laxerende medicijnen. Die kunnen verstopping voorkomen of verhelpen.

Het Eten Zakt Niet

  • Slokdarmverwijding: Als er littekens in de keelholte of aan het begin van de slokdarm zitten, kan de slokdarm vernauwd zijn. Een vernauwing kan worden behandeld door de slokdarm op te rekken.

Aangepaste Voeding

Bij problemen met slikken of kauwen kan het nodig zijn om (tijdelijk) gemalen of vloeibaar eten te gebruiken. Hierbij is het belangrijk om te letten op de volgende zaken:

  • Textuur: Gemalen voeding is dikker, vergelijkbaar met stamppot. Vloeibare voeding is helemaal glad en bevat geen stukjes.
  • Voedingswaarde: Zorg ervoor dat de voeding voldoende energie en voedingsstoffen bevat om uw conditie te behouden of verbeteren en om ondervoeding te voorkomen.
  • Smaak: Door het moeilijker kunnen kauwen en slikken duurt de maaltijd langer en is eten veel vermoeiender. Daardoor vermindert de inname en wordt de voedingstoestand gemakkelijk slechter. Maal de verschillende onderdelen van de maaltijd apart en houd de onderdelen ook op het bord gescheiden. Zorg dat de maaltijd kleur bevat.
  • Vezels: Bij het gebruik van gemalen of vloeibare voeding is het daarnaast belangrijk voldoende vezels te gebruiken om obstipatie te voorkomen.

Praktische Tips voor Gemalen en Vloeibare Voeding

  • Gebruik een staafmixer of keukenmachine: Dit maakt het bereiden van de maaltijd minder moeite.
  • Verrijk de voeding: Gebruik volle melkproducten, boter, margarine en suiker om de energie-inname te verhogen.
  • Varieer: Wissel zoete en hartige gerechten af en gebruik kruiden en specerijen om de smaak te verbeteren.
  • Fijnproevers: Bedrijven zoals Fijnproevers bieden een breed assortiment aan voedzame, smakelijke en zachte voedingsproducten die geschikt zijn voor mensen met kauw- en slikproblemen.

Voedingsstoffen bij vloeibare voeding

In het onderstaande schema staan de voedingsstoffen die u dagelijks minimaal nodig heeft.

Voedingsstof Hoeveelheid
Eiwitten ...
Koolhydraten ...
Vetten ...

Het is belangrijk om uw gewicht regelmatig te controleren en uw voeding aan te passen bij gewichtsverlies. Overleg met een diëtist kan hierbij helpen.

labels:

Zie ook: