Eenden in de natuur, en gehouden eenden, hebben te maken met verschillende natuurlijke gevaren, zoals roofdieren, ziektes en plagen. In Nederland heeft de eend minder natuurlijke vijanden dan in Azië en Noord-Amerika.

Natuurlijke Vijanden van Eenden

De vijanden van eenden in Nederland zijn katten, honden, vossen en zeker ook de mens. Dit komt omdat de mens de natuur veranderd heeft, met nadelige gevolgen voor de eend, die zich niet zo snel kan aanpassen.

Baby Eendjes: Een Kwetsbare Prooi

Baby eendjes zijn erg kwetsbaar. Ze zijn erg klein, kunnen zich niet weren tegen belagers en moeten nog veel leren, waardoor er nog wel eens ongelukken gebeuren. Een reiger is misschien wel de grootste vijand van een jong baby eendje. De reiger is een stil maar snel roofdier dat een baby eendje gemakkelijk uit het water schept. Daarbij komen ze ook veel voor in Nederland.

Ook een rat is een gevaarlijk roofdier voor baby eendjes. Een rat is een alleseter en naast dat hij graag eendeneieren eet, is een baby eendje ook een gemakkelijke prooi voor de rat. De snoek is de gevaarlijkste en beste jager onder water in vijvers en plassen. De snoek is een zoetwatervis die eigenlijk alles eet wat beweegt in en op het water. Ook andere roofvogels, katten, honden, raven en de mens zijn vijanden voor een baby eendje.

Van een nest met eendenkuikens blijven er vaak maar weinig over. Om de eendjes in de nacht veilig te houden van deze gevaren zijn verschillende automatische hokopeners. Een aantal van de deurtjes gaan open of dicht door een lichtsensor. Ook zijn een aantal waarbij je zelf een tijd kunt instellen waarop je de deurtjes wil laten sluiten.

Ziekten bij Eenden

Eenden kunnen goed tegen het Nederlandse weer, maar helaas komen er ook ziekten voor bij eenden. Veel van deze ziekten zijn te voorkomen door een goede verzorging, hygiëne en huisvesting. Helaas kun je ziektes niet altijd voorkomen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de eendenpest, dit lijdt vaak tot overlijden van de dieren. Ook waterbotulisme komt veel voor bij eenden. Dit is een vergiftiging die veroorzaakt wordt door de bacterie Clostridium Botulinum.

Naast de eendenpest en waterbotulisme zijn er ook ziekten die veel voorkomen zoals Cocidiose, wormen, vergiftigingen en schimmels. Als een eend ziek is, kun je deze beter even apart nemen. Zo voorkom je bij een besmettelijke ziekten dat de andere dieren het ook kunnen krijgen. Daarnaast is het verstandig om de hygiëne op peil te houden en het water van de eenden elke dag te verversen. Dit voorkomt besmetting door het water. In het eendenhok kun je last krijgen van verschillende beestjes zoals mijten en luizen.

Eenden zijn prooidieren en laten niet snel zien dat ze iets mankeren of ziek zijn. Door de eenden dagelijks goed te observeren, kun je vaak het verschil zien in gedrag tussen een gezonde eend en een eend die iets mankeert. Mocht een dier ziek zijn is het verstandig om snel te handelen. Een dierenarts, gespecialiseerde pluimvee arts of eendenfokker kan vaak snel zien wat het dier mankeert en wat voor medicijnen of hulp de eend nodig heeft.

Wat Eten Reigers?

Reigers eten vissen, kikkers en salamanders. Maar soms verschalken ze konijntjes en jonge eenden, maar dat zie je niet zo vaak. Een reiger is een stil maar snel roofdier dat een baby eendje gemakkelijk uit het water schept. Daarbij komen ze ook veel voor in Nederland.

Persoonlijke Observaties

Een voorbeeld hiervan: "Ik heb een grote vijver in mijn tuin waarin in het voorjaar vaak moeder eenden met een kudde jongen op bezoek komt. Aanvankelijk waren er negen jongen. Op 3 mei waren het er nog acht. Op 5 mei 2014 zag ik 's morgens vroeg ineens een blauwe reiger aan de kant staan met een jonge eend in zijn snavel! Zo'n klein eendje was het niet! In plaats van impulsief naar buiten te rennen heb ik mijn camera gepakt en die voor het raam een half uur laten lopen. Dit filmpje is een kort stukje eruit. Het is wel fascinerend om te zien! Helaas... nu waren er nog maar zeven..."

De Wilde Eend: Algemene Informatie

De wilde eend is een middelgrote zwemeend waarvan de mannetjes goed herkenbaar zijn. Ze hebben een glanzend groene kop en witte halsring, bruine borst en grijze romp. Kenmerkend is ook de dubbel gekrulde staartveren. De vrouwtjes hebben een bruine schutkleur.

Wilde eenden komen in en buiten het broedseizoen in uiteenlopende biotopen voor waar water is, tot diep in de stad. Het gedrag tussen stadseenden en ‘buiteneenden’ verschilt sterk. In de stad zijn ze erg tam en aangepast aan de stedelijke omgeving. Daardoor zijn ze relatief vaak het slachtoffer van verkeer en predatie. Door de hoge dichtheden hebben een negatief effect op de waterkwaliteit in parken en sloten. In het buitengebied komen wilde eenden in veel lagere dichtheden voor. Het gedrag is ook minder tam.

Wilde eenden vormen in de winter en het voorjaar paartjes. Daarbuiten is de binding afwezig. Wilde eenden eten en rusten overdag en foerageren ’s nachts onder andere op landbouwgronden. In de ochtend vliegen ze weer terug naar hun dagverblijven op en bij meren, plassen, poelen en sloten. Tijdens de ruiperiode vanaf eind juni kunnen zij enige tijd niet vliegen en zijn dan bijzonder kwetsbaar.

Paartijd: In de wintermaanden worden paartjes gevormd. De broedtijd loopt van maart tot juni en bij verstoring van het legsel kan er een nieuw nest worden gemaakt. In stedelijke gebieden worden soms nog tot laat in het najaar eendjes met pullen gezien. Deze late jongen overleven nauwelijks. Gewoonlijk is er 1 broedsel per jaar. Het aantal eieren bedraagt maximaal 7-11. Ze zijn groen- of geelachtige van kleur.

Het voedsel van de wilde eend bestaat voornamelijk uit plantendelen, zoals waterplanten, gras, eendenkroos, knolletjes van aardappelen, eikels, peulvruchten en granen. Insecten, visjes en kreeften kunnen ook deel uitmaken van hun menu.

Wilde eenden komen in heel Nederland voor, maar vooral in laag-Nederland. Het is gedeeltelijk een trekvogel. In de herfst en winter komen wilde eenden uit Scandinavië, het noordwesten van Rusland, Duitsland en Polen naar Nederland. Ze mengen zich met de eenden die hier achterblijven. In strenge winters trekken Nederlandse eenden naar het zuiden.

Naar schatting komen er 350.000-500.000 broedparen in Nederland voor (2000). Dat betekent dat er gemiddeld al gauw 2,5-4 miljoen eendenkuikens worden geboren. De trend in broedvogels is er een van een lichte afname. Oorzaken daarvoor liggen in veranderend grondgebruik, verkeer, intensievere landbouw en predatie. Vooral in stedelijk gebied is het predatie-effect goed zichtbaar, waarbij eendjes in enkele dagen tijd soms 8-10 kuikens verliezen.

De Blauwe Reiger: Een Algemene Beschrijving

Geduldig staat hij langs de waterkant: de blauwe reiger. Op jacht naar een lekker hapje, staat hij heel lang en bewegingsloos langs het water te speuren naar vis. Reigers leven niet alleen van vis, maar ook van landdieren zoals kikkers, mollen, muizen of insecten. Bij het voedselzoeken zijn reigers altijd alleen. Reigers zijn watervogels, ze komen van oorsprong vooral in natte, polderachtige gebieden voor.

Maar ook de reiger heeft de stad ontdekt. Hij is voor zijn voedsel al lang niet meer afhankelijk van water. In sommige grote steden haalt hij zijn voedsel liever na sluitingstijd op de markt of laat hij zich voeren bij een snackbar. Dat is veel gemakkelijker, dan zelf gaan vissen. Hier op Tapijn vist de reiger nog wel zelf langs de waterkant. Maar hij wordt ook hier steeds meer stadsbewoner.

Uiterlijk en Gedrag

Het is nauwelijks voor te stellen dat blauwe reigers vroeger schuwe vogels waren. Verborgen leidden ze hun leven. Tegenwoordig zijn blauwe reigers in en om elke stad te vinden en bezoeken ze vrijwel iedere tuin met een vijver op regelmatige basis. Blauwe reigers zijn echte sloot-food specialisten, maar vullen hun menu ook graag aan met mollen, muizen en grote insecten zoals sprinkhanen.

Staand op hoge poten is de blauwe reiger niet moeilijk te herkennen. De naam 'blauwe' is misschien wat teleurstellend; de vogels zijn vooral grijs. Een blauwe reiger - zeker jonge vogels - kunnen er verfomfaaid uitzien. Maar een volwassen vogel, aan het begin van het broedseizoen, is prachtig om te zien. Een paar lange, sierlijk afhangende veren vanaf de zwarte kopstreep. Geeloranje dolksnavel, afhangende sierveren over keel en op de rug. De vlucht is traag, daarbij houdt de blauwe reiger de nek ingetrokken en lijkt daardoor wat 'kopzwaar'. Harde, vérdragende roep, zowel in vlucht op trek, als in de kolonie. In vroege voorjaar luide baltsroep van man op nest, ook 's nachts.

Leefomgeving en Voedsel

Overal waar ondiep water voorhanden is dat in voldoende voedsel voorziet. Om te broeden zijn bomen onmisbaar, daar waar de combinatie te vinden is, zijn blauwe reigers nooit ver weg. Zoekt ook voedsel in graslanden (muizen, mollen).

Blauwe reigers eten alles wat zij in ondiep water (zoet, brak en zelfs zout) kunnen vinden: kleine en grotere vissoorten, rivierkreeft (tegenwoordig zijn dat allemaal exotische soorten), salamanders en kikkers. Ook mollen en muizen als deze te pakken zijn.

Winter en Bescherming

Vorst is een probleem voor blauwe reigers; veel reigers trekken daarom in de winter weg. Voor een deel naar Engeland, maar ook zuidelijk naar Frankrijk. Vogels uit Scandinavië en Duitsland nemen hun plek in. Er zijn blauwe reigers uit onze streken aangetroffen in Centraal-Afrika. Een aanzienlijk deel van de blauwe reigers blijft echter in Nederland in de winter en zwerft dan, indien nodig, rond tot een plek die voorziet in voldoende voedsel is gevonden. Soms is dat een plek waar (iets verwarmd) industriewater wordt geloosd, of waar een groep eenden een wak openhoudt. In een periode met stevige vorst kan je groepen blauwe reigers in een weiland zien staan, in afwachting van invallende dooi.

Na WOII waren blauwe reigers vogelvrij en werden flink vervolgd. Vervuild water (minder voedsel!) en strenge winters leidden tot een dieptepunt van 3.500 broedparen in 1963. Sindsdien is, door bescherming en verbetering van de kwaliteit van het water, het aantal blauwe reigers weer toegenomen, tot omstreeks 1990 de toename tot een halt kwam. Strenge winters, zoals na 2008, kunnen een flinke impact, tot 30% minder broedparen.

In de winter kan je in open polders, met veel sloten, grotere groepen blauwe reigers aantreffen, een mooi gezicht. Wie een blauwe reiger van heel dichtbij wil bekijken, kan echter beter in de stad zijn, of langs een vaart bij een visser gaan zitten.

Beschermingsstatus en Overlast

De blauwe reiger is een beschermde inheemse vogelsoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen, zijn blauwe reigers beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn.

De wet biedt bescherming aan alle in gebruik zijnde nesten en rustplaatsen van vogels, inclusief de functionele omgeving om het broeden succesvol te laten zijn. De nestbescherming geldt voor alle soorten gedurende het broedseizoen en voor een beperkt aantal soorten jaarrond. Nesten van blauwe reigers zijn niet standaard het gehele jaar beschermd.

Ervaar je overlast van blauwe reigers bij jouw vijver? Je kunt daartegen bijvoorbeeld draden boven de vijver plaatsen om het vissen in de vijver tegen te gaan. Om te voorkomen dat vogels er tegenaan vliegen, kun je er zilverfolie aan hangen.

labels: #Ei

Zie ook: