Smaak is essentieel voor het plezier in eten en drinken, en het waarschuwt ons voor bedorven voedsel. Goed kunnen proeven is dus van groot belang. Echter, smaak kan veranderen of zelfs verdwijnen, vooral in de palliatieve fase. Dit beïnvloedt de zin in eten, wat je eet en lekker vindt.

Wat is een Smaakprobleem?

Een smaakprobleem, ook wel een smaakstoornis genoemd, is een verandering in wat je proeft. Dit kan betekenen dat je minder, anders of zelfs helemaal niets meer proeft.

Proeven doe je vooral met je tong, die is voorzien van smaakpapillen die zoet, zuur, zout en bitter kunnen onderscheiden. Bij het eten proef je meestal verschillende basissmaken tegelijk. Reuk en speeksel spelen ook een belangrijke rol bij het proeven. Een verstopte neus of droge mond kan het proeven bemoeilijken.

Oorzaken van Smaakstoornissen

Smaakstoornissen kunnen diverse oorzaken hebben:

  • Ziekte: Bijvoorbeeld door de ziekte die je hebt of erfelijke aanleg.
  • Operaties: Zoals een middenooroperatie of het verwijderen van de amandelen.
  • Hersenaandoeningen: Tumoren, bloedingen, infarcten, intoxicatie en veroudering.
  • Overige factoren: Trauma aan het hoofd, roken, diabetes mellitus en bepaald medicijngebruik (zoals chemotherapie).

Ondanks deze bekende oorzaken blijft de oorzaak in ongeveer een derde van de gevallen onduidelijk.

Reuk en Smaak: Een Nauwe Relatie

Geur en smaak zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, en samen zorgen ze voor culinair genot. Echter, reuk en smaak kunnen achteruitgaan door ouderdom, ziekte en medicijngebruik. Een reukstoornis kan de smaakbeleving sterk beïnvloeden.

Verschillende soorten reukstoornissen:

  • Kakosmie: Geuren worden als vies ervaren.
  • Parosmie: Geuren ruiken anders dan normaal.
  • Hyperosmie: Geuren ruiken veel sterker.

Medicijnen, zoals antibiotica en antidepressiva, en ziekten, zoals verkoudheid, luchtweginfecties en psychische aandoeningen, kunnen reukstoornissen veroorzaken. Bij de ziekte van Parkinson en Alzheimer is een reukstoornis zelfs een vroeg symptoom.

Medicijnen en Smaakstoornissen

Medicijnen spelen een belangrijke rol bij smaakstoornissen. Veel medicijnen, zoals antibiotica, bloeddrukverlagers, antidepressiva en antischimmelmiddelen, kunnen vermindering van de smaak veroorzaken. Het stoppen of vervangen van deze medicijnen kan effectief zijn.

Andere oorzaken van smaakstoornissen:

  • Ontstekingen
  • Aangezichtsverlammingen waarbij zenuwen beschadigd zijn
  • Zwangerschap (vieze metaalachtige smaak)
  • Hersenbeschadiging
  • Tong- en mondbranden
  • Schildklieraandoening

Wat te Doen bij Smaakproblemen?

Als de oorzaak van de smaakproblemen bekend is, is het belangrijk om die aan te pakken. Als de oorzaak onbekend is, niet behandeld kan worden of als behandeling van de oorzaak te weinig helpt, richt de behandeling zich op het verminderen van de klachten.

De dokter kan je doorverwijzen naar een diëtist, tandarts, mondhygiënist, KNO-arts (keel-, neus- en oorarts), neuroloog of logopedist.

Praktische tips:

  • Goede mondverzorging: Regelmatig poetsen en reinigen van de tong.
  • Vochtig houden van de mond: Kleine slokjes water, zuurtjes of kauwgom.
  • Stoppen met roken: Roken heeft veel invloed op je smaak.
  • Experimenteer met smaken: Probeer hapjes te vinden die je nog wel kunt proeven.

Het is belangrijk dat je (huis)arts, je verzorgers en je naasten weten wat je voelt. Zeg gerust waar je last van hebt en probeer uit wat voor jou de beste en prettigste oplossing is, zodat je meer van je eten kunt genieten.

Smaakproblemen bij Kanker

Door kanker of de behandeling van kanker kun je problemen krijgen met je smaak. Je smaak kan veranderen, je kunt minder proeven of helemaal niets meer proeven. Dit kan leiden tot minder zin in eten en drinken en afvallen.

Oorzaken van smaakproblemen bij kanker:

  • Droge mond
  • Neusverstopping
  • Slechte mondverzorging
  • Roken
  • Infectie van de mond
  • Bijwerkingen van medicijnen, chemotherapie of bestraling
  • Bepaalde ziektes: diabetes, bloedarmoede, slecht werkende nieren of lever, neurologische ziekte

Behandeling van de oorzaak kan bijvoorbeeld bestaan uit verandering van medicijnen, behandeling van infecties van je mondholte, behandeling van een droge mond of behandeling van de ziekte die smaakproblemen veroorzaakt.

Wat kun je zelf doen bij smaakproblemen?

Je kunt zelf veel doen om meer of beter te kunnen proeven, zoals je mond goed verzorgen en vochtig houden.

Algemene tips:

  • Zorg dat je mond vochtig blijft.
  • Rook je? Probeer te stoppen.
  • Eet of drink geen dingen die je een nare smaak geven.
  • Zorg dat je geen dingen in de buurt hebt die je vies vindt ruiken.

Voedingstips:

  • Hoe warm of koud je eten is.
  • Hoe je eten aanvoelt (structuur).
  • Hoe het eten eruitziet.

Veranderingen in Smaakbeleving

Tijdens de periode dat uw reuk verminderd is, is het belangrijk om goed te blijven eten. Het kan zijn dat u gerechten met een sterke smaak en geur, zoals bami en spaghetti, beter waardeert.

Door goed te kauwen komen er meer voedseldeeltjes achter op de tong en verspreidt de geur van het eten zich beter in de mond- en keelholte. Dit zorgt ervoor dat u beter proeft.

MS en Smaakproblemen

Problemen met smaak kunnen een gevolg zijn van MS (multiple sclerose). Je kunt minder smaak hebben, sommige smaken niet meer proeven of vreemde smaken proeven. De klachten kunnen komen door schade aan de zenuwen en hersenen.

Smaakverlies door MS is meestal blijvend en wordt met de jaren erger. Tijdelijk smaakverlies kan optreden door een erge verkoudheid, het coronavirus of bepaalde medicijnen.

Samenvatting

Een verandering in smaak kan vele oorzaken hebben, variërend van medicijnen en ziektes tot behandelingen zoals chemotherapie. Het is belangrijk om de oorzaak te achterhalen en indien mogelijk aan te pakken. Daarnaast zijn er diverse tips en trucs om de smaakbeleving te verbeteren, zoals goede mondverzorging, het vochtig houden van de mond en het experimenteren met verschillende smaken en texturen.

labels:

Zie ook: