Het voedsel van lieveheersbeestjes is diverser dan we denken. De meesten onder ons weten dat lieveheersbeestjes bladluizen eten, maar ze eten nog veel meer en ze doen het ook niet allemaal.

Andere lieveheersbeestjes voeden zich dus met insecten. Dit is voornamelijk bladluis en schildluis maar andere kleine diertjes zoals kleine larven van andere insecten, bladhaantjes, trips en spintmijten worden eveneens gegeten. Ook eieren van vlinders en jonge rupsen kunnen op het menu staan. Carnivore lieveheersbeestjes eten in momenten van voedselschaarste ook elkaar op. Op het einde van de zomer als de bladluizen schaars worden, voeden lieveheersbeestjes zich ook met stuifmeel en schimmelsporen.

Nuttige Insecten in de Tuin

De insecten kunnen worden ingedeeld in twee groepen: Nuttige en schadelijke insecten. Oorwormen, gaasvliegen, zweefvliegen, sluipwespen, lieveheersbeestje en sommige wantsen spelen een relatief belangrijke rol bij de biologische bestrijding van insectenplagen. Mieren nemen ook verschillende insectenlarven als voedsel.

Evenzeer nuttige insecten zijn honing- wilde bijen en hommels die gezamenlijk een belangrijke rol spelen bij de bestuiving van vruchtbomen. Breng bloemenstroken tussen de bomen aan met als doel het aantrekken van en overwinteringplaats voor de bovengenoemde nuttige insecten.

De nimf echter leeft van bloed van andere dieren, voornamelijk insecten en spinnen zoals bladluizen en perenbladvlo. De gastheren hebben hier waarschijnlijk geen last van en leggen niet het loodje. Fluweelmijten zijn soms massaal te zien op planten, stenen en muren, of op grassen en bij zonnig weer zijn ze erg snel. De meeste waarnemingen zijn tussen april en oktober.

De larven van de gaasvliegen zijn te herkennen aan de twee vooruitstekende, haakvormige monddelen. Met deze haken wordt de prooi, waaronder bladluis, bladvlo en rode spin, gevangen en doorboord, waarna ze leeggezogen wordt. De larven eten in 2, 3 weken, 500 bladluizen per larve. De larven zijn beweeglijk en snel.

Galmuggen: Kleine Helpers in de Tuin

De larven van een aantal soorten soorten voeden zich met de eieren en jonge larven van andere insecten of mijten. Omdat de kleine larven niet in staat zijn om zich over grote afstanden te verplaatsen moet er vaak een aanzienlijke populatie prooien aanwezig zijn voordat de volwassen dieren eieren leggen. De larven van de bladluisjagende soorten zuigen de lichaamsinhoud van bladluizen op, waarna die bladluizen sterven. De larven leven van bladluizen, spint , schildluizen, witte vlieg en thrips.

Slechts weinig fruitrassen kunnen zonder bestuiving. Om een optimale bestuiving te verkrijgen moet je de bijen goede condities verschaffen. Geen zorgvuldig opgeruimde en geschoffelde tuin tussen bespoten akkers en zwaarbemeste weilanden. Dan wordt het met name voor de wilde bijen en hommels erg moeilijk.

Het Belang van Hommels

Toch hebben hommels een meerwaarde doordat ze al vliegen bij een temperatuur van 8 ºC. Ook vliegen hommels onder slechtere weersomstandigheden. Daarnaast bezoeken hommels twee keer zoveel bloemen per minuut dan honingbijen en zijn hun werkdagen twee keer zo lang. Daarbij is hun actieradius wel beperkt tot 500 meter rondom de nestkast, terwijl de honingbij wel 10 maal verder vliegt. Om hommels in uw boomgaard te krijgen kunt u ook nestgelegenheden maken door een Terracottapot omgekeerd in te graven.

Lieveheersbeestjes: Meer dan alleen Bladluiseters

Lieveheersbeestjes overwinteren als volwassen individu. De eieren liggen meestal gegroepeerd aan de onderzijde van een blad in de buurt van bladluiskolonies. Zij voeden zich met alle ontwikkelingsstadia van insecten waaronder bladvlooien, bladluizen, schildluizen en cicaden Een lieveheersbeestlarve verorbert ongeveer 80 bladluizen per dag.

Metselbijen: Efficiënte Bestuivers

Niet alleen komen ze meer voor dan honingbijen, ze zijn ook maar liefst 120 maal efficiënter voor de bestuiving dan honingbijen. Dit komt omdat ze langere dagen maken, bij lagere temperaturen vliegen en minder nestelactiviteiten hebben. Vooral de metselbijen Osmia bicornis (rosse metselbij), en Osmia cornuta (gehoornde metselbij) zijn erg nuttig voor de bestuiving. Vooral door het creëren van goede nestelmogelijkheden kunnen we metselbijen in de boomgaard krijgen. De metselbij is eenvoudig te lokken door in de tuin een oude boomstronk te plaatsen met geboorde gaten van 0,5 tot 0,8 cm, bij voorkeur naar het zuidoosten gericht.

Oorwormen: De Alleseters in de Boomgaard

Veel bloedluiskolonies worden door oorwormen al jong uitgeroeid. In perenboomgaarden die relatief weinig last hebben van bladvlooien komen relatief veel oorwormen voor. Ook is aangetoond dat oorwormen aanzienlijke percentages eieren van de fruitmot kunnen opvreten. Tegen de verwachting in worden ook kommaschildluizen door hun schildje heen opgegeten. Ze verkiezen een vochtige omgeving omdat ze gevoelig zijn voor uitdroging. Daarvoor hang ik in de fruitboom zogenaamde oorwormschuilplaatsen (nestplaatsen) voor het lokken van oorwormen in de fruitbomen. Deze omgekeerde bloempotten gevuld met stro hangen als nestmogelijkheden in elke fruitboom.

Spinnen: Nuttige Jagers in de Tuin

Het is algemeen geweten dat spinnen uitgesproken nuttige dieren zijn. Met een dichtheid van 40 spinnen/m2 in de akkerranden en 25/m2 midden in de akker, zijn deze spinnen verantwoordelijk voor het wegvangen van enorme hoeveelheden schadelijke insecten. In een Brits onderzoek berekende men dat er op een stuk landbouwgrond meer dan een miljoen spinnen per hectare konden voorkomen, en dat de insecten die door alle Britse spinnen werden verdelgd, meer wogen dan alle bewoners van het eiland samen.

Spinnen eten dagelijks gemiddeld zo’n 15% van hun eigen lichaamsgewicht op. Voor een persoon van 75 kg zou dit betekenen dat hij dagelijks 11 kg voedsel tot zich zou moeten nemen. De belangrijkste rol voor de spinnen als biologische bestrijder van plaaginsecten is echter weggelegd zeer vroeg in het voorjaar, wanneer de eerste gevleugelde vrouwelijke bladluizen (fundatrix) uitvliegen.

Natuurlijke Vijanden van Bladluizen

Van alle schadelijke insecten hebben bladluizen de meeste natuurlijke helpers. Deze komen vanzelf naar je tuin als er voldoende voedsel is: bladluis maar ook stuifmeel en nectar is erg belangrijk. Op het moment dat de zon de natuur opwarmt, komen de eerste bladluizen en met hen ook de eerste lieveheersbeestjes te voorschijn. Door deze uit te zetten, help je dus niet alleen je planten, maar ook de natuur. Gaasvlieglarven eten evenveel en even snel bladluis als larven van lieveheersbeestjes.

Wil je gaasvliegen naar je tuin lokken, zet dan vooral planten met behaarde en grote bladeren zoals bernagie, gewone hennepnetel, grote klaproos en vaste lupines. Uit onderzoek blijkt dat gaasvliegen het liefst op deze planten eitjes leggen. Wil je het verschil kennen tussen zweefvliegen, bijen en wespen? Om deze insecten naar je tuin te lokken, moet je zorgen voor stuifmeel vanaf eind februari tot laat in de herfst. Oorwormen voeden zich namelijk alleen met fruit dat al schade heeft opgelopen. Op hun menu staan bladluis, wollige appelbloedluis maar ook eieren van insecten, kleine rupsen, kommaschildluis, perebladvlo, mijten, larven en eieren van appelmade en algen. Sluipwespen zijn een krachtige bondgenoot tegen bladluizen.

De bladluizen worden eerst verlamd door een gif dat de larven afgeven, waarna de inhoud van de luis oplost en de larven deze kunnen opzuigen. Buiten raden we deze natuurlijke vijand niet aan omdat de larven van gaasvliegjes en lieveheersbeestjes sneller werken. Lok ze naar je tuin door hun nestgelegenheid en voeding te bieden door vogelvriendelijke planten in je tuin te zetten.

Bladluizen Bestrijden: Tips en Trucs

Als de bodem van je planten genoeg voedingsstoffen heeft, kan de plant zich beter verweren tegen de luis. De ideale plek is die plek op de plant waar nieuw en groeiend blad ontstaat en dan is de voorkeur om plaats te nemen aan de onderkant van een blad. Ook bij bloemknoppen is veel voedsel te vinden voor de bladluis. In een jaar tijd kunnen er 15 generaties luizen in je tuin hebben gewoond! In het voorjaar worden er ook luizen geboren met vleugels.

De oorzaak van luizen in planten? Bladluizen (in de volwassen fase van hun leven) kunnen vliegen! Zo komen ze met tocht de kamer in of verspreiden ze zich in je tuin door de wind. Als de luizen het op jouw planten hebben gemund, dan zullen ze zoeken naar het groeipunt van de plant (zoals de top van een jonge stengel) om zich daar te verschransen. Bladluizen planten zich razendsnel voort en baren soms levende jongen, zonder een eistadium (vooral in de zomer) en soms worden eitjes gelegd. Er is bovendien geen interactie tussen vrouwtjes en mannetjes nodig om te kunnen voortplanten.

Veel roofinsecten eten bladluizen als eerste voedsel in het voorjaar. Pluk ze weg of snijd de aangetaste delen af. Besproei de aangetaste plant herhaaldelijk met een krachtige waterstraal. Kijk na een aantal dagen of je dode of leeggegeten bladluizen ziet. Maak je tuin vriendelijk voor vogels en insecten. Eventueel kun je larven van het tweestippelige lieveheersbeestje of van de inheemse gaasvlieg Chrysopa carnea bestellen. De larven van zweefvliegen doen hetzelfde.

Natuurlijke Bestrijdingsmiddelen

Gebruik bestrijdingsmiddelen alleen als bovenstaande middelen niet voldoende werken. Knoflookspray werkt ook tegen luizen. Neem een liter lauwwater en los er een eetlepel ouderwetse groene zeep in op. Neemolie is een natuurlijke olie uit de zaden van een Indische neemboom. Brandnetelaftreksel: Een paar handenvol gedroogde of verse planten 12-24 uur laten trekken in koud water. Rabarberaftreksel: Een emmer vol vers loof overgieten met kokend water en 12 uur laten staan en goed laten afkoelen. Slakken hebben er ook een hekel aan, die gaan er niet overheen.

Bladluizen kunnen tijdens warme voorjaarsdagen plotseling massaal te voorschijn komen. Van wat ze zelf niet nodig hebben maken de luizen een zoete vloeistof - honingdauw - en zetten dat af op het blad. Mieren zijn dol op de honingdauw en houden de luizen zelfs als een soort vee.

De Rol van Biodiversiteit

De overmatige aanwezigheid van de bladluis is vaak een teken dat er te weinig biodiversiteit in de tuin aanwezig is. Er zijn namelijk veel natuurlijke vijanden van de bladluis! Bladeren kunnen verkleuren, verwelken, of plakkerig worden. Lieveheersbeestjes overwinteren tussen hout, boomschors en oude bloemen. Precies op tijd om de eerste bladluizen uit te roeien! Een bloemenperkje aanleggen kan dus helpen. Ze zijn dan ook vaak te vinden in de buurt van de bladluis. Naast dat ze de bladluis eten, voeden ze zich ook met vlooien en mijten.

Je kunt daarbij bijvoorbeeld denken aan koolmezen en pimpelmezen, die zich niet alleen voeden met bladluizen, maar ook met spinnen en rupsen (waaronder de eikenprocessierups!). Ook mussen en merels eten diverse insectensoorten en kunnen je dus helpen bij het bestrijden van de bladluizen. Deze insecteneters worden logischerwijs aangetrokken door tuinen met insecten. Insecten trek je aan door vooral de boel de boel te laten in de tuin: geen tot weinig bestrijdingsmiddelen, niet te veel opruimen, veel groen en weinig grasmaaien.

Natuurlijke Vijand Voedsel Hoe aan te trekken
Lieveheersbeestjes Bladluizen, bladvlooien, schildluizen, cicaden Rommelige tuin, Lieveheersbeesthuisje
Gaasvliegen Bladluis, tripslarven, wolluis, appelbloedluis, eitjes en kleine rupsjes van vlinders en spint Planten met behaarde bladeren, stuifmeel
Zweefvliegen Bladluis (larven), bestuiving (volwassen) Stuifmeel vanaf eind februari tot laat in de herfst
Oorwormen Bladluis, wollige appelbloedluis, eieren van insecten, kleine rupsen, kommaschildluis, perebladvlo, mijten, larven en eieren van appelmade en algen Omgekeerde bloempotjes gevuld met stro
Sluipwespen Bladluis Niet bekend
Galmuggen Bladluis Aanzienlijke populatie prooien
Vogels Bladluis, spinnen, rupsen Vogelvriendelijke planten, nestgelegenheid, vogelvoer

labels:

Zie ook: