Maagklachten komen veel voor en bijna iedereen heeft er wel eens last van. Meestal gaan de klachten vanzelf weer over. Echter, bij sommigen blijft het eten 'hangen' en zakt het niet goed. Dit artikel biedt inzicht en praktische tips om dit probleem aan te pakken en je maag gezond te houden.

Wat is een Vertraagde Maagontlediging?

U heeft een vertraagde maagontlediging als eten te lang in uw maag blijft zitten. Normaal gesproken blijft voedsel ongeveer 3 uur in de maag voordat het wordt afgegeven aan de dunne darm. Een vertraagde maagontlediging komt door een storing in de bewegingen van de maag. De maagspier trekt te weinig of te onregelmatig samen. Voedsel blijft daardoor langer in de maag dan normaal doordat de maag niet regelmatig wordt geleegd.

De spijsvertering begint in de mond en gaat verder in de maag, waar de maagwand maagsap aanmaakt. Maagsap bevat enzymen die voedsel afbreken en zoutzuur dat bacteriën doodt. De maag heeft een spierlaag die het voedsel fijnmaalt. Tussen de slokdarm en maag zit een sluitspier die opent voor het voedsel en daarna weer sluit om terugstromen te voorkomen.

Bij veel mensen is de oorzaak van een vertraagde maagontlediging niet bekend. Bij onderzoek zijn er geen afwijkingen aan de maag te zien. Bij diabetes, te hoge bloedglucosewaarde (hyperglycemie) vertraagt de maaglediging. Soms zit er een vernauwing in de buurt van de maaguitgang of het begin van de dunne darm waardoor de maag niet goed leegt.

Functionele Maagklachten

Een vertraagde maagontlediging behoort tot de zogenaamde motoriekstoornissen van het maag-darmkanaal. Daarom spreekt men ook vaak van functionele buikklachten of functionele maagdarmklachten. Dat wil zeggen dat de klachten veroorzaakt worden door een verstoorde functie van de maag, maar dat er geen zichtbare afwijking te vinden is.

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat functionele maagklachten te maken hebben met de samenwerking tussen de hersenen en de maag. Dit wordt de hersen-darm-as genoemd. Je hersenen en maag sturen constant signalen naar elkaar, bijvoorbeeld over honger of misselijkheid. Bij functionele klachten lijken die signalen tussen de maag en darmen verstoord te zijn.

Symptomen en Diagnose

Misselijkheid en soms braken na de maaltijd zijn veelvoorkomende klachten bij een vertraagde maagontlediging. Een verstoorde beweging van de maag kan vastgesteld worden door een maagontledigingsonderzoek. Bij dit onderzoek eet je voorafgaand een testmaaltijd met een kleine hoeveelheid voor jouw niet schadelijke radioactieve stof. Daarna zit je één tot twee uur voor een camera. De camera volgt hoe en hoe snel te testmaaltijd door je maag gaat.

Omdat de verstoorde signalen tussen maag en hersenen niet zichtbaar te maken zijn, is het niet nodig om een gastroscopie te ondergaan. Een gastroscopie wordt door velen als vervelend ervaren, met een heel klein risico op schade aan je maag of slokdarm. Het kan dus beter niet uitgevoerd worden als het niet echt noodzakelijk is.

Wat kun je doen als eten niet wil zakken?

De eerste stap in de behandeling van vertraagde maagontlediging is vaak het aanpassen van je voeding. Daarnaast kan vertraagde maagontlediging behandeld worden met medicijnen. Deze medicijnen stimuleren de spieren in je maag, zodat het voedsel goed wordt gekneed en gemengd met maagsap voor een goede vertering. Deze medicijnen heten Prokinetica.

Hieronder volgen enkele tips en adviezen die kunnen helpen om de klachten te verminderen:

Voedingstips

  • Eet kleine maaltijden: Neem regelmatig kleine maaltijden in plaats van grote, zware maaltijden.
  • Eet langzaam en kauw goed: De spijsvertering begint in de mond, dus goed kauwen is essentieel.
  • Kies zachte, smeuïge of vloeibare gerechten: Vermijd droog en hard voedsel.
  • Drink bij het eten: Vocht helpt het voedsel beter door de slokdarm en maag te gaan.
  • Vermijd vetrijke voeding: Vet eten vertraagt de vertering in de maag. Kies voor magere producten zoals halfvolle of magere melkproducten, mager vlees, 20+ of 30+ kaas. Vermijd gefrituurd, gepaneerd of hard gebakken eten.
  • Let op vezelrijke producten: Vermijd grove vezels.
  • Vermijd sterk gekruid voedsel: Pas op met koffie, koolzuur, bier, alcohol, kruiden en specerijen.
  • Eet de warme maaltijd eventueel ’s middags: Dit geeft je maag meer tijd om het voedsel te verteren voordat je gaat slapen.
  • Soep: Maak bij voorkeur een flink gevulde maaltijdsoep, met fijne stukjes of geheel gepureerd.
  • Melkproducten: Neem bij voorkeur melkproducten, dit levert extra eiwitten.
  • Fruit: Gepureerd fruit, knijpfruit.

Niet nemen:

  • Gepaneerde en gefrituurde gerechten
  • Taai en draderig vlees en vis met graten
  • Draderige en vezelige groenten zoals asperges, champignons, tuinbonen, maïs, taugé, aubergine, zuurkool, venkel en peulvruchten (bruine bonen, witte bonen, kapucijners etc)
  • Rauwe groente/rauwkost zoals wortel en knolselderij
  • Wees matig met volkoren pasta

Vlees, vis, kip of -vervanger:

  • Gebruik zacht of gemalen vlees (varkens-, lams- of kalfsvlees of kippendijen, worst, gehakt, doorregen varkensvlees);
  • Vis, bij voorkeur vette soorten (zalm, makreel, tonijn, paling);
  • Ragout;
  • Vegetarische vervanging (tahoe, tempeh, roerei of omelet).

Maak het smeuïg met een sausje, jus, appelmoes. Of maal het zo nodig met de staafmixer/keukenmachine.

Zetmeelproducten:

  • Kook aardappels, rijst of pasta goed gaar.
  • Maak de maaltijd smeuïg met saus of jus.
  • Aardappels kunt u ook pureren, mengen met appelmoes of verwerken tot stamppot.

Groenten:

  • Geschikt zijn zachte, gaar gekookte groenten zoals bloemkool, broccoli, prei, wortel, spinazie, witlof, koolrabi, sperziebonen zonder draad, courgette, paksoi en bieten.
  • Maak de groente goed schoon, snijd fijn en verwijder harde stukjes.
  • Kook groente goed gaar en voeg een klontje boter en/of saus toe.
  • Maal zo nodig de groente met een staafmixer of blender.

Als de gemalen en zachte voeding langzaam zakt, dan is vloeibare voeding aanbevolen:

  • Vervang de broodmaaltijd door gladde pap (rijstebloem, karnemelksepap).
  • Kook de maaltijdcomponenten (vlees/vis, groente, aardappels) goed.
  • Maal de maaltijdcomponenten los of samen tot een glad geheel met jus, boter, saus, melk of room. Gebruik hiervoor een staafmixer, blender of keukenmachine.
  • Als koken te veel werk is, kan dit ook met kant-en-klaarmaaltijden uit de supermarkt. Het is ook mogelijk om babyvoedingen vanaf 4-6 maanden te gebruiken.
  • Vervang de warme maaltijd door gevulde soep. Voor de vulling gebruikt u goed gegaarde kip, vlees of vis; peulvruchten (zoals bonen, erwten, linzen) aardappel, rijst, vermicelli. Pureer het tot een glad geheel met behulp van staafmixer, blender of keukenmachine.
  • Eiwitrijke tussendoortjes:(Volle) yoghurt, (vruchten)kwark, vla, (room)ijs of pap.

Leefstijladviezen

  • Blijf rechtop na het eten: Ga niet direct liggen na het eten. Als je last hebt van een vernauwing, en er is een stent geplaatst, is het belangrijk goed rechtop te zitten tijdens de maaltijden. Het eten kan zo goed zakken.
  • Maak na het eten een rustige wandeling: Beweging kan de spijsvertering bevorderen.
  • Eet rustig: Neem de tijd voor je maaltijden en vermijd afleiding.
  • Vermijd stress: Stress kan de maagontlediging vertragen. Probeer stress zoveel mogelijk te vermijden of een manier te vinden om hiermee om te gaan.
  • Voorkom verstopping: Verstopping kan maagklachten verergeren. Vezels helpen bij zachte ontlasting, overleg met je arts of diëtist of je meer of minder vezels moet eten.
  • Leg 's nachts een extra kussen onder je hoofd, nek en schouders: Dan ligt je bovenlichaam hoger.
  • Als je te zwaar bent, probeer dan af te vallen: Eet gezonder en beweeg meer. Wil je hulp om gezonder te eten of af te vallen? Maak een afspraak bij een diëtist.
  • Als je rookt, probeer te stoppen: Vraag dan hulp om te stoppen met roken van je huisarts, de praktijkondersteuner of een coach. Als je gestopt bent, heb je meestal minder last van je maag.

Medicatie

We kunnen een vertraagde maagontlediging behandelen met medicijnen die de spieren in uw maag stimuleren. Deze medicijnen verminderen de misselijkheid en zorgen ervoor dat de spieren in de maagwand vaker samentrekken. Bij een vertraagde maagontlediging kan de arts soms medicijnen voorschrijven die de werking van de spieren in de maag stimuleren. Deze medicijnen heten Prokinetica.

Let op: Wees bij maagklachten altijd voorzichtig met het (regelmatig) gebruik van aspirine® en ontstekingsremmende pijnstillers (zogenaamde NSAID’s), zoals ibuprofen® en diclofenac®.

Wanneer naar de huisarts?

Het is belangrijk om naar uw huisarts te gaan, als:

  • u voelt dat het voedsel niet wil zakken in de slokdarm.
  • u regelmatig moet overgeven.
  • u in korte tijd meer dan 5 kilo afvalt, zonder aanwijsbare oorzaak.
  • Je poep is plakkerig en zwart (dus niet donkerbruin).
  • Je geeft bloed over.
  • Je blijft overgeven.
  • De pijn gaat niet meer weg.
  • De pijn is zo erg dat je het niet meer volhoudt.
  • Je voelt je suf en valt steeds bijna flauw.
  • Je hebt heftige buikpijn en koorts.
  • Je hebt heftige buikpijn die erger wordt als je beweegt.
  • De pijn wordt erger als je je buik aanraakt of loslaat.
  • De pijn wordt erger als je hoest of lacht.

Organisaties en Extra Informatie

  • Gastrostars: Patiëntenorganisatie voor iedereen met een maagverlamming en andere bijkomende lichamelijke aandoeningen zoals een vertraagde of slecht werkende darmfunctie.
  • MDL Fonds: Geeft betrouwbare en juiste informatie over maag-, darm- en leveraandoeningen.

Reflux (Brandend Maagzuur)

Bij reflux staat het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag vaker open, waardoor de zure maaginhoud terugstroomt in de slokdarm. Dit geeft klachten. Andere termen voor reflux zijn brandend maagzuur en zuurbranden. Als er te vaak maagzuur vanuit de maag terug de slokdarm instroomt en dit wordt niet behandeld, dan kan een slokdarmontsteking ontstaan.

Oorzaken van Reflux

Er zijn verschillende oorzaken voor het vaak terugstromen van maagzuur in de slokdarm. De meest voorkomende zijn:

  • Overgewicht: hierdoor is de druk in de buik groter dan normaal.
  • Een middenrifbreuk: waardoor het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag niet goed meer werkt.
  • Een zwangerschap: door de groei van de baby is er minder ruimte in de buikholte.
  • Een luie maag (vertraagde maagontlediging): zorgt ervoor dat het voedsel langer dan normaal in de maag blijft.
  • Ouderdom: hierdoor kan het sluitspiertje wat verslappen.
  • Voedingsmiddelen: zoals chocola, pepermunt en alcohol kunnen ervoor zorgen dat het sluitspiertje verslapt.
  • Roken: nicotine heeft hetzelfde effect als chocola, pepermunt en alcohol.

Symptomen van Reflux

Veel voorkomende klachten zijn:

  • Pijnlijk, branderig gevoel achter het borstbeen, vlak boven de maag.
  • Oprispingen waarbij een beetje maaginhoud terugvloeit tot in de mondholte.
  • Geïrriteerde keel en hoestklachten.
  • Het gevoel alsof er voortdurend een brok in de keel zit.
  • Slikklachten.
  • Heesheid.
  • Slecht gebit.

Behandelingen voor Reflux

  • Voedingsadviezen: Vermijd grote, zware maaltijden en erg vet eten. Neem liever kleine maaltijden verspreid over de dag.
  • Medicijnen: Medicijnen die een beschermende laag aanbrengen op de binnenkant van de slokdarm en de maag. Medicijnen die de werking van de slokdarm- en maagspieren bevorderen.
  • Anti-refluxoperatie: Als medicijnen, voedingsadviezen en leefregels niet helpen.

Tips & Adviezen bij Reflux

  • Vermijd grote, zware maaltijden en erg vet eten. Neem liever kleine maaltijden verspreid over de dag.
  • Ga na het eten niet meteen liggen.
  • Wees voorzichtig met alcohol, pepermunt, chocola, scherpe kruiden, koolzuurhoudende dranken en zuur vruchtensap.
  • Zorg voor een gezond lichaamsgewicht.
  • Draag geen knellende kleding ter hoogte van uw maag.
  • Buk niet voorover, maar zak met rechte rug door knieën.
  • Stop met roken.
  • Eet gezond, gevarieerd en vezelrijk.
  • Plaats het hoofdeinde van uw bed op klossen zodat het hoofdeinde 10 tot 15 centimeter hoger is dan het voeteneinde.
  • Het is verstandig om tenminste 3 uur voordat u gaat slapen niet meer te eten.

Achalasie

Niet goed zakken van eten is de meest voorkomende klacht bij achalasie. Opvallend bij achalasie is dat het gaat om zowel vaste als vloeibare kost. Dus: niet alleen het stuk vlees blijft steken, maar zelfs een slok water wil soms niet zakken.

Wat is Achalasie?

De exacte oorzaak van achalasie is onbekend. Zeker is dat een bepaald type zenuwvezels van de slokdarm ontstoken raakt en uiteindelijk zelfs verdwijnt.

Symptomen:

  • Mensen kunnen wel goed het voedsel uit de mond naar de slokdarm slikken, maar dan blijft het ergens achter het borstbeen steken.
  • Vaak worden die klachten in de loop van de tijd heel langzaam erger.
  • Pijnlijke kramp achter het borstbeen komt ook regelmatig voor. Dit drukkende gevoel op de borst wordt vaak eerst aangezien voor hartklachten.

Conclusie

Het is belangrijk om de signalen van je lichaam serieus te nemen en actie te ondernemen bij aanhoudende maagklachten. Door aanpassingen in je voeding, leefstijl en eventueel met behulp van medicatie, kun je de klachten verminderen en je kwaliteit van leven verbeteren. Raadpleeg altijd een arts of diëtist voor een persoonlijk advies.

labels:

Zie ook: