Wolven zijn vaste inwoners geworden van Nederland en België.

In Nederland eten wolven vooral wilde hoefdieren zoals reeën, wilde zwijnen en edelherten. Wolven in Nederland eten vooral wilde dieren en natuurrunderen en relatief weinig schapen. Dat blijkt uit onderzoek naar hun ontlasting.

Indien nodig kunnen wolven zelfs twee weken zonder voedsel. Het Instituut Natuur- en Bosonderzoek (INBO) in België deed onderzoek naar het wolvenmenu.

Dieetvariatie per Regio en Seizoen

Uit de resultaten blijkt dat het voedingspatroon van wolven sterk varieert per regio, maar ook per seizoen. ‘De dieetvariatie per regio en per seizoen laat zien dat wolven opportunistische dieren zijn met een groot aanpassingsvermogen’, vertelt Kevin Groen, onderzoeker aan de Universiteit Leiden.

Het onderzoek naar het voedingspatroon van de wolven in Nederland is een langdurige studie die in ieder geval loopt tot en met 2025. ‘Er is nu voor het eerst objectieve informatie over het wolvendieet in Nederland.’

Onderzoek naar Wolvenuitwerpselen

Onderzoekers onderzochten ruim 700 uitwerpselen van wolven die in 2023 in de twee gebieden leefden. De studie combineert DNA-analyses met microscopisch onderzoek van haren, botresten en andere prooiresten die gevonden werden in de wolvenuitwerpselen.

Uit onverteerde resten in de poep blijkt dat wolven op de Veluwe vooral wilde zwijnen (aanwezig in 59% van de uitwerpselen), edelherten (18%) en reeën (16%) eten. Op de Veluwe staan vooral wilde zwijnen (gevonden in 59 procent van de uitwerpselen), edelherten (18 procent) en reeën (16 procent) op het menu.

In Drenthe werd de ree in 53 procent van de uitwerpselen gevonden. In Drenthe komen wilde zwijnen en edelherten nauwelijks voor. Hier staat vooral de ree (53%) op het menu. Verder stonden daar natuurrunderen op het menu (37 procent) en in kleine mate schapen (6 procent). Daarnaast werden natuurrunderen (37%), die ingezet worden voor natuurbeheer, en schapen (6%) teruggevonden in de ontlasting.

Dat schapen niet een groter onderdeel van het dieet van de wolf lijken te zijn, verrast onderzoeker Glenn Lelieveld, gezien het hoge aantal meldingen van aanvallen op schapen. Mogelijke verklaring volgens de onderzoekers is dat wolven meer schapen doden dan ze consumeren omdat de schapen vaak niet vluchten. Ook kan het zijn dat de wolf gestoord wordt en de prooi achterlaat.

Verder kunnen de aanvallen het werk zijn van vrije, rondlopende puberwolven. Die zijn nog op zoek naar een eigen territorium. Onderzoekers hebben de uitwerpselen van deze dieren niet kunnen onderzoeken omdat deze niet goed vindbaar zijn.

Wolven die in roedels leven gebruiken hun ontlasting om het territorium af te bakenen en zijn hierdoor wel te vinden. De ontlasting van wolven die alleen leven ligt verspreid door het landschap.

De Rol van Wilde Hoefdieren

"Misschien moeten we opnieuw praten over het toestaan van meer wilde hoefdieren in Drenthe", antwoordt wolvenexpert Lelieveld op de vraag wat het onderzoek leert over het samenleven met de wolf. Het belangrijkste verschil tussen de twee gebieden is het aantal aanwezige wilde hoefdieren zoals edelherten, damherten en wilde zwijnen."

Nuance daarbij is dat in het onderzoek alleen is gekeken naar wolvendrollen die in 2023 zijn verzameld. Het is afwachten of de verschillen tussen Drenthe en de Veluwe over de jaren heen stand houden.

Maar buitenlandse onderzoeken wel zien dat een belangrijke bescherming voor vee bestaat uit de aanwezigheid van genoeg wilde hoefdieren. Dus het lijkt mij een reden voor gesprek", zegt Lelieveld.

De Voedselbehoefte van de Wolf

Een wolf heeft drie tot vier kilogram vlees, merg en ingewanden per dag nodig, maar hij kan ook tien kilogram voedsel in één keer eten en daar dagenlang op teren’, schrijft de Vlaamse wolvenkenner Jan Loos in zijn recent verschenen boek In het spoor van de wolf.

Tabel: Voedselbronnen van wolven in Nederland (2023)

Regio Belangrijkste Prooidieren Percentage in Uitwerpselen
Veluwe Wilde Zwijnen 59%
Veluwe Edelherten 18%
Veluwe Reeën 16%
Drenthe Reeën 53%
Drenthe Natuurrunderen 37%
Drenthe Schapen 6%

Beschermingsmaatregelen en Preventie

Dat wolven de schapen niet massaal eten, betekent niet dat ze ze niet doden. Dat wolven meer schapen doden dan eten, komt volgens de onderzoekers deels omdat schapen hun natuurlijke vluchtgedrag zijn verloren door domesticatie. Daarnaast is Nederland te vlak om hun natuurlijke verdedigingsstrategieën uit te voeren, zoals vluchten naar een steile helling.

Zwervende wolven, vaak onervaren wolven die rondtrekken op zoek naar een nieuw leefgebied, hebben het vaker op schapen voorzien omdat ze een makkelijke prooi vormen. Wolfwerende rasters zouden uitkomst kunnen bieden om de roofdieren op afstand te kunnen houden: door preventieve maatregelen te nemen is het aantal schapenaanvallen in België in 2023 met 50 procent afgenomen ten opzichte van het jaar ervoor.

labels:

Zie ook: