Smaakverlies is een veelvoorkomende klacht die aanzienlijke somatische en psychosociale gevolgen kan hebben. Het is essentieel om onderscheid te maken tussen geïsoleerd smaakverlies en smaakverlies in combinatie met andere neurologische symptomen.

Oorzaken van Smaakverlies

Smaakverlies kan verschillende oorzaken hebben, waaronder:

  • MS (Multiple Sclerose): Schade aan de zenuwen en hersenen kan leiden tot smaakklachten. Sommige mensen ervaren een vervelende smaak in hun mond, die niet veroorzaakt wordt door eten of drinken.
  • Tijdelijk Smaakverlies: Een erge verkoudheid of het coronavirus kan de smaak verminderen. Ook beïnvloeden sommige medicijnen de smaak, wat in de bijsluiter vermeld staat.
  • Geïsoleerd Smaakverlies: Kan ontstaan door schade aan de chorda tympani van de N. facialis door bijvoorbeeld otitis media of schade aan de smaakpapillen.
  • Neurologische Symptomen: Smaakverlies in combinatie met andere neurologische symptomen wordt veroorzaakt door schade aan hersenzenuwen, de hersenstam of de grote hersenen.
  • Operaties: Bij een deel van de patiënten ontstaat een smaakstoornis na een operatie, zoals een middenooroperatie of het verwijderen van de amandelen.
  • Hersenaandoeningen: Een hele reeks hersenaandoeningen kan een smaakstoornis veroorzaken, waaronder tumoren, bloedingen, infarcten, intoxicatie en veroudering.
  • Andere Oorzaken: Trauma aan het hoofd, roken, diabetes mellitus en bepaald medicijngebruik (zoals chemotherapie) kunnen invloed hebben op de smaakbeleving.

Hoe Smaak Werkt

Proeven doe je vooral met je tong. Daar zitten kleine bobbeltjes op, de smaakpupillen, die zorgen dat je zoet, zuur, zout, bitter kunt proeven. Als je iets eet of drinkt, proef je bijna altijd verschillende basissmaken tegelijk. Je smaak wordt ‘geholpen’ door je reuk en het speeksel. Als je een verstopte neus of een droge mond hebt, kun je minder goed proeven.

De smaakpapillen onderscheiden vijf basale smaken: zoet, zout, zuur, bitter en umami. Deze smaken zijn alleen waarneembaar als ze opgelost zitten in speeksel, en een goede speekselproductie helpt dan ook bij het proeven van eten.

Het is een misverstand dat je zoet alleen maar aan de voorkant van je tong proeft en bitter achteraan. Iedere smaakppapil op je tong kan elke smaak waarnemen.

Gevolgen van Smaakverlies

Smaakverlies kan ernstige gevolgen hebben:

  • Je proeft niet of je iets verkeerds eet.
  • Eten en drinken wordt minder lekker.
  • Het kan leiden tot gewichtsverlies of juist -toename, ondervoeding en weerstandsverlies.

Het zorgt ervoor dat eten minder lekker is en dit maakt het moeilijker om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Let dan goed op of je genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt. En probeer uit of er smaken zijn die je wel proeft en lekker vindt.

Smaakverlies door MS

MS, multiple sclerose, zorgt voor schade aan de zenuwen en hersenen. Soms verlies je hierdoor een deel van je smaak. Bepaalde smaken die je eerder wel proefde, proef je dan steeds minder goed. Smaakverlies of smaakverandering is meestal blijvend en wordt met de jaren erger.

Tijdelijk Smaakverlies

Soms gaat smaakverlies wel over. MS is dan meestal niet de oorzaak van de verandering van smaak. Je smaak komt in dat geval meestal weer terug als je stopt met het medicijn.

Smaakverandering bij Kanker

Verandering van smaak en reuk komt veel voor bij mensen met kanker. Bij alle vormen van kanker kunnen smaakproblemen ontstaan door veranderingen in de smaakdrempels voor zout, zuur, zoet en bitter. Daarnaast kan de smaak veranderen door de ligging van de tumor, door bestraling in het hoofd- halsgebied en door bepaalde chemokuren.

Klachten die kunnen optreden zijn een vieze smaak, minder smaak, veranderingen in smaakbeleving en -geheugen.

Oplossingen en Adviezen

Ervaar je minder smaak dan vroeger? Of heb je vaak een vervelende smaak in je mond? Bespreek dit met je arts. Als het door MS komt, is een behandeling helaas meestal niet mogelijk.

Als de oorzaak van de smaakproblemen bekend is, is het belangrijk om die aan te pakken. Als de oorzaak onbekend is, niet behandeld kan worden of als behandeling van de oorzaak te weinig helpt, richt de behandeling zich op het verminderen van de klachten. De dokter kan je ook doorverwijzen naar een diëtist, tandarts, mondhygiënist, KNO-arts (keel-, neus- en oorarts), neuroloog of logopedist.

Wat je zelf kunt doen:

  • Zorg dat je mond schoon en vochtig is.
  • Als je rookt: stoppen kan veel helpen.
  • Probeer hapjes te vinden die je nog wel kunt proeven en waar je van kunt genieten.
  • Goede mondverzorging helpt (tijdelijk) de vieze smaak te verminderen. Gebruik bijvoorbeeld speciale tandpasta, mondwater of tandvleesbalsem.
  • Neem iets fris-zuurs om op te kauwen of om op te zuigen, bijvoorbeeld: een zuurtje, pepermunt, (suikervrije) kauwgom, zacht snoep of een waterijsje.
  • Experimenteer met voedingsmiddelen en smaken. De smaakbeleving kan per dag sterk wisselen.
  • Breng afwisseling aan in de verschillende smaken.
  • Bespreek smaakverlies met je (huis)arts of verpleegkundige.

Aanpassingen in het voedingspatroon:

  • Probeer een vervanging te zoeken voor voedingsmiddelen of gerechten die je tegenstaan.
  • Als de warme maaltijd u tegenstaat, zoek dan een vervanging zoals een derde broodmaaltijd, een salade of een koude pasta.
  • Als vlees u tegenstaat, is het verstandig om hiervoor een vervanging te zoeken, zoals vleeswaren (rollade, rosbief, ham) of een ei.

Tips bij veranderde reuk:

  • Zorg tijdens het koken en/of het eten voor zoveel mogelijk frisse lucht: zet een raam open of zet de afzuigkap aan.
  • Vermijd de geur van producten waar u misselijk van wordt of die de misselijkheid erger maken.

Overzicht van mogelijke behandelingen en doorverwijzingen:

Probleem Mogelijke Behandeling/Doorverwijzing
Smaakverlies door MS Helaas meestal geen behandeling mogelijk
Gewichtsverlies door smaakverlies Doorverwijzing naar een diëtist
Onbekende oorzaak van smaakproblemen Aanpakken van symptomen, goede mondverzorging, schoonmaken van de tong
Complexe smaakproblemen Doorverwijzing naar tandarts, mondhygiënist, KNO-arts, neuroloog of logopedist
Infecties in de mondholte Behandeling van de infectie
Smaakuitval door virusinfectie Spontaan herstel na genezing van de infectie
Smaakverlies door geneesmiddelengebruik Spontaan herstel na staken van het middel

Door het reukverlies ontbreekt het aroma van voedsel; de smaakperceptie van zout, zuur, zoet en bitter is bij reukverlies intact. Aangezien reukverlies een groot effect heeft op de smaakbeleving is het van belang het voedingspatroon hieraan aan te passen.

labels:

Zie ook: