Veel mensen ervaren wel eens moeheid. Als je moe bent, heb je weinig energie en lukt het niet meer goed om te doen wat je zou willen of moeten doen. Je voelt je niet zo fit als normaal.

Moeheid kan door veel dingen komen. Soms is er 1 duidelijke oorzaak, bijvoorbeeld als je veel of hard gesport hebt, je zwanger bent of je 's nachts hebt gewerkt. Meestal zijn er meerdere redenen tegelijk waardoor je moe bent. Vaak is het evenwicht niet goed tussen hoe veel je kunt doen en hoe veel je moet doen.

Een veelvoorkomend probleem is vermoeidheid na het eten. Ken je dat? Dat je net hebt gegeten en je een inzakker krijgt? Dat je na de lunch last hebt van een enorme middagdip of na het avondeten niks meer gedaan krijgt? Het verteren van je voedsel kost energie, maar als je totaal uitgeblust bent, dan is er misschien wat anders aan de hand.

Waarom Word Ik Moe Na Het Eten?

Vermoeidheid na het eten kan verschillende oorzaken hebben. We hebben 5 van de voornaamste factoren voor je op een rijtje gezet.

  1. Vermoeidheid door een schommelende bloedsuiker
    Op nummer 1 staat een bloedsuikerspiegel die uit balans is. Wanneer je eet, worden koolhydraten vanuit je voeding omgezet in bloedsuiker (glucose) zodat je spieren en je hersenen vervolgens gebruik kunnen maken van deze brandstof. Idealiter gebeurt het vrijgeven van deze glucose geleidelijk, zodat je de uren na je maaltijd kunt profiteren van stabiele en langdurige energie. Ons Westerse voedingspatroon zit helaas vol geraffineerde koolhydraten en bewerkte suikers. Producten als brood en crackers van bloem (in plaats van volkoren meel), witte pasta, witte rijst, noodles, koek, snoep, zoutjes, alcohol, etc. bevatten simpele koolhydraten die heel snel in de bloedbaan opgenomen worden. Hierdoor ontstaat er een piek in je bloedsuikerspiegel die opgevolgd wordt door een snelle daling. Het resultaat hiervan? Even een energieboost, om vervolgens ineens heel erg moe te worden. Het helpt om te kiezen voor trage koolhydraten als volkoren granen, peulvruchten (linzen, kikkererwten, bonen, erwten, etc.), groenten, noten, quinoa en zoete aardappel. Ook regelmaat in je voedingspatroon werkt voor veel mensen positief om de bloedsuikerspiegel, en daarmee het energieniveau, stabiel te houden.
  2. Vermoeidheid door dehydratatie
    Wist je dat je voor meer dan de helft uit water bestaat? Via je urine, ontlasting, ademhaling en zweet gaat hoop water verloren. Dit moet je aanvullen. Genoeg water drinken wordt vaak vergeten, terwijl gehydrateerd blijven enorm belangrijk is voor je energieniveau. Dit wordt vaak onderschat. Uitdroging is een ernstige vorm van vochttekort en het risico hierop lijkt wellicht klein als je gezond bent. Toch is genoeg water drinken iets belangrijks waar je echt naar wilt kijken. Verschillende onderzoeken wijzen uit dat ook een klein vochttekort al kan leiden tot een verminderd concentratievermogen en vermoeidheid.
  3. Vermoeidheid door lege calorieën
    Wanneer je je lichaam goede voeding geeft, dan lever je de juiste voedingsstoffen aan voor optimale energie. Wat veel mensen niet weten, is dat wil je energie überhaupt aan kunnen maken, dan heb je verschillende soorten vitaminen en mineralen nodig. Vitamine C, vitamine B12, ijzer, jodium, mangaan en magnesium zijn enkele voorbeelden van voedingsstoffen die je energieniveau ondersteunen. Deze moet je wel opeten. We kunnen deze stoffen helaas niet zelf aanmaken. Veel van het voedsel in de supermarkt bestaat uit ‘lege calorieën’. Dat betekent dat er wél eiwitten, koolhydraten en vetten in zitten, maar géén of heel weinig vitaminen, mineralen, vezels of andere benodigde voedingsstoffen. Deze producten doen niets voor je gezondheid en zorgen ervoor dat je gauw weer lekkere trek krijgt en vermoeid wordt nadat je hebt gegeten. 'Lege calorieën' vind je in bewerkte voeding als kant en klaar maaltijden, soepen, sauzen, pakjes en zakjes, banket, fast food, koek, snoep, chips, etc. Over het algemeen alles ‘waar door de mens aan geknutseld is’. Door te kiezen voor zo onbewerkt en natuurlijk mogelijke voeding zorg je ervoor dat je juist wel veel van die vitaminen en mineralen binnen krijgt. Dat helpt je weer naar verbeterde energie.
  4. Vermoeidheid door overeten
    Even een klein dipje na het eten, dat is normaal. Je lichaam gaat hard aan het werk om hetgeen wat je hebt gegeten te verwerken. Raak je nou enorm vermoeid, dan heb je wellicht te veel gegeten en zijn je porties misschien te groot. Bij grote maaltijden gaat er veel energie naar je spijsverteringsorganen. Er is minder bloed beschikbaar voor je spieren en hersenen waardoor je weinig fut hebt om nog iets te doen. Het helpt om kleinere porties te eten en te kiezen voor licht verteerbaar voedsel. Ook goed kauwen en langzaam eten helpt om je maaltijd beter te verteren en daarmee een dip te voorkomen.
  5. Vermoeidheid door voedselallergieën of voedselintoleranties
    Voedselallergieën komen helaas steeds meer voor. Het geeft niet alleen symptomen als jeuk, zwelling, pijn in je buik, opgeblazenheid, hoofdpijn en luchtweg- of huidklachten, vermoeidheid kan hier zeker bij optreden. Bij onverklaarbare vermoeidheidsklachten na het eten is het raadzaam om je te laten testen. Een allergie en intolerantie zijn twee verschillende dingen. Een allergie is een reactie van het immuunsysteem op een voedingsmiddel. Een intolerantie betekent dat je het voedsel niet (voldoende) kunt verteren (afbreken). Dit zijn dus verschillende onderzoeken.

Meer oorzaken van een moe gevoel na het eten

Suikers mogen dan wel vaak de boosdoeners zijn (vandaar ook wel ‘suikerdip’), ze zijn zeker niet de enige. Wat zijn, naast een hoog suiker- en koolhydraatgehalte in je maaltijd, nog meer mogelijke oorzaken van een energiedip na het eten?

  • Grote maaltijden: Zodra voedsel in je maag komt, gaat je parasympathische zenuwstelsel aan de slag. Dit deel van je zenuwstelsel staat ook bekend als het rust en verteringssysteem. Hoe groter de maaltijd, hoe sterker dit effect. Je lichaam moet immers hard werken om al dat eten te verwerken, waardoor er meer energie naar je spijsvertering gaat en er minder overblijft voor andere activiteiten. Dit kan bijdragen aan een moe gevoel na het eten.
  • Tryptofaan met koolhydraten: Tryptofaan - een aminozuur dat voorkomt in eiwitrijke voeding zoals kalkoen, kaas en eieren - wordt door je lichaam omgezet in serotonine. Deze stof helpt je ontspannen en kan je slaperig maken. Koolhydraten geven de opname van tryptofaan nog een extra zetje. Dus een maaltijd met veel tryptofaan en koolhydraten samen kan ook zorgen voor het gevoel van een after dinner dip.
  • Vetrijke voeding: Vetrijk eten kost je lichaam meer moeite om te verteren, wat kan leiden tot vermoeidheid. Daarnaast stimuleren vetten de afgifte van het hormoon cholecystokinine (CKK), dat naast het bevorderen van de spijsvertering waarschijnlijk ook een rol speelt in slaperigheid na het eten.
  • Slechte slaapgewoonten: Als je niet genoeg of onregelmatig slaapt, kan dit je energieniveau gedurende de hele dag beïnvloeden. Een volle maag kan dan net dat zetje geven om je lichaam te laten denken dat het tijd is voor rust. Bovendien volgt je lichaam een circadiaans ritme dat je slaap-waakpatroon regelt. Als dit verstoord raakt door onregelmatige slaapgewoonten of onvoldoende slaap, kun je op allerlei ongewenste momenten last krijgen van vermoeidheid.
  • Weinig lichaamsbeweging: Weinig lichaamsbeweging kan ook bijdragen aan een lager energieniveau gedurende de dag. Regelmatig bewegen, zelfs lichte tot matige inspanning zoals wandelen (vooral na het eten), helpt juist om je energieniveau op peil te houden en de kans op een after dinner dip te minderen. Het kan zelfs je insulinegevoeligheid verbeteren, waardoor je lichaam beter omgaat met bloedsuikerschommelingen.

Wat Wil Ik Onthouden?

Voeding kan je slaperig maken of juist energie geven. Het kan je concentratievermogen verstoren of juist verbeteren. Om de beste versie van jezelf te worden, wil je letten op wat je in je mond stopt. Je kunt je letterlijk fitter eten.

Dit doe je onder andere door:

  • Veel vitaminen en mineralen te eten uit onbewerkte voeding (groente, fruit, peulvruchten, goede kwaliteit gevogelte of vis, volkoren granen en noten) en geraffineerde voeding te vermijden. Met deze onbewerkte voeding krijg je stoffen als calcium, koper, magnesium, vitamine C, mangaan, jodium en de b-vitamines binnen.

Moe Na Eten: Enkele Tips Om Het Te Voorkomen

Steeds in slaap vallen na het eten, praktisch is het niet! Hier zijn een aantal strategieën voor een stabieler energieniveau en om die vermoeidheid na het eten te verminderen of zelfs helemaal te voorkomen:

  1. Eet gebalanceerde maaltijden: Zorg ervoor dat je bord een goede mix heeft van complexe koolhydraten, eiwitten en gezonde vetten. Zo krijgt je lichaam alle voedingsstoffen die het nodig heeft zonder te veel ups en downs.
  2. Vermijd snelle koolhydraten: Beperk bronnen van koolhydraten met een hoge GI, zoals suikerhoudende snacks en cornflakes. Kies in plaats daarvan voor voeding met een lage GI, zoals noten, zaden, bonen of een lekker stukje pure chocolade.
  3. Eet regelmatig: In plaats van een paar grote maaltijden per dag, kun je beter kiezen voor kleinere, regelmatige maaltijden en tussendoortjes.
  4. Beweeg meer: Een korte wandeling na de maaltijd doet wonderen! Het stimuleert je bloedsomloop en helpt je spijsvertering op gang te komen. Zelfs een paar minuten kan al een groot verschil maken.
  5. Hydrateer goed: Uitdroging kan bijdragen aan vermoeidheid, dus vergeet niet om voldoende water te drinken gedurende de dag, vooral tijdens en na het eten. Je lichaam heeft vocht nodig om goed te functioneren.
  6. Let op je slaapgewoonten: Een consistent slaapschema en voldoende nachtrust zijn essentieel om je energieniveau overdag op peil te houden. Zo heeft je lichaam minder behoefte aan slapen na het eten!
  7. Kies voor vezelrijke voeding: Voeding met veel vezels, zoals groenten, fruit en volkorenproducten, vertragen de vertering en ondersteunen een stabiele bloedsuikerspiegel. Bronnen van vezels kunnen bovendien de gemiddelde GI van een maaltijd met hogere GI-voedingsmiddelen verlagen.

Factoren waardoor je je moe kunt voelen

Je kunt moe worden door wat er gebeurt in je leven. Zoals:

  • Problemen thuis
    Bijvoorbeeld met je partner of kinderen. Of met vrienden of familie. Of misschien mis je juist mensen om je heen. Door dit soort problemen kun je je minder goed ontspannen of uitrusten.
  • Problemen op school, studie of werk
    Bijvoorbeeld moeite om alles op tijd af te krijgen. Of spanningen met andere mensen. Dit kan veel energie kosten.
  • Rouw
    Bijvoorbeeld als een goede vriend of familielid overlijdt. Dit kan veel verdriet geven. Je bent in de rouw. Daar kun je erg moe en somber van worden.
  • Andere grote gebeurtenissen
    Je gaat bijvoorbeeld trouwen, verhuizen of je huis wordt verbouwd. Van de drukte kun je erg moe worden.
  • Zorgen over geld
    Dit kan veel spanning geven. Misschien denk je er de hele dag aan. Dit kan je erg moe maken.

Gedachten en gevoelens

Je kunt moe worden door hoe je je voelt en waar je aan denkt. Bijvoorbeeld:

  • Misschien pieker je veel of ben je vaak angstig. Deze gevoelens en gedachten kosten veel energie. Als je gespannen bent, slaap je daar misschien slecht door. Slecht slapen kan zorgen voor moeheid.
  • Voel je je steeds gespannen en moe? Dit kan komen door overspannen zijn.
  • Sommige mensen zijn niet alleen moe, maar hebben ook nergens zin in en voelen zich somber. Dit kunnen klachten zijn van een depressie.

Hoe gezond je leeft

Mensen die niet gezond leven, zijn vaak sneller moe. Bijvoorbeeld bij:

  • Weinig bewegen
    Je bent dan minder fit. Daardoor ben je sneller moe als je wél beweegt. Bijvoorbeeld bij de trap op lopen.
  • Ongezond eten
    Je haalt energie uit eten. Als je ongezond eet, heb je minder energie.
  • Te zwaar zijn
    Als je overgewicht hebt, kost bewegen bijvoorbeeld meer moeite.
  • Roken, alcohol drinken of drugs gebruiken
    De ongezonde ingrediënten die hierin zitten kunnen je moe maken.

Lichaam

Alle ziektes in het lichaam kunnen moeheid geven. Toch komt moeheid bijna nooit door een erge ziekte.

Voorbeelden van ziektes waardoor je je moe kunt voelen zijn:

  • Een ontsteking door een virus of bacterie
    Bijvoorbeeld griep of corona. Je kunt daar nog weken moe door blijven.
  • Ziektes waarbij er iets mis is met je hormonen
    Zoals diabetes (suikerziekte) of een schildklier die te langzaam werkt.
  • Ziektes van je hart of bloedvaten
    Bijvoorbeeld als je hart niet regelmatig klopt (boezem-fibrilleren).
  • Ziektes of problemen van spieren en gewrichten
    Ook pijn in je spieren of gewrichten kan je moe maken. Dat kan komen door de pijn zelf. Of doordat je slecht slaapt door de pijn.
  • Chronisch vermoeidheid-syndroom
    Bij het chronisch vermoeidheid-syndroom ben je langer dan 6 maanden moe en kun je veel minder doen dan je gewend was. Naast moeheid heb je ook andere klachten, zoals zwak voelen, duizelig of misselijk zijn. Artsen vinden bij jou geen andere oorzaak voor de klachten.
  • Bijwerkingen van medicijnen
    Je kunt ook last hebben van moeheid bij sommige medicijnen.

Wat is een voedselcoma (after dinner dip)?

Het komt je vast bekend voor: een gevoel van vermoeidheid of slaperigheid na het eten van een maaltijd. Vooral na het avondeten storten we vaak in. Dit fenomeen heet postprandiale hypotensie, maar noemen we in de volksmond ook wel een ‘after dinner dip’ of voedselcoma (food coma). Het kan veroorzaakt worden door bijvoorbeeld wat en hoeveel je eet, de productie van bepaalde stoffen in je hersenen, én je spijsvertering.

Slaperigheid door neuronen, zuren en melatonine

Na het eten van een flinke maaltijd worden in je hersenen specifieke cellen aangemaakt: orexin neuronen. Deze cellen produceren een eiwit dat de hersenactiviteit als het ware vermindert, wat voor een vermoeid gevoel zorgt. Tegelijkertijd wordt er méér insuline aangemaakt als onderdeel van de spijsvertering. Die insuline verhoogt vervolgens weer het melatonineniveau in je lichaam. En veel melatonine is niet bevorderlijk voor je energieniveau, want melatonine is hét slaaphormoon…

Instorten door dierlijke bronnen

Daarnaast zijn aminozuren, zoals tryptofaan, aanwezig in voedsel. Het komt vooral veel voor in dierlijke bronnen van eiwit, zoals: melk, zalm, eieren en kip. Deze aminozuren kunnen de productie van het stofje serotonine in de hersenen verhogen. Serotonine kan vervolgens worden omgezet in melatonine. Opnieuw, het slaaphormoon. En dat is waarom het eten van aminozurenrijk voedsel (vooral tryptofaan) slaperigheid kan veroorzaken!

Koolhydraten maken moe

Ook de grootte van je maaltijd speelt een belangrijke rol bij de after dinner dip. Simpel gezegd is de kans op vermoeidheid groter wanneer je grotere porties eet. Maar: het soort voedsel kan ook een verschil maken. Een maaltijd die bestaat uit veel suiker of koolhydraten kan een boosdoener zijn. Deze voedingsmiddelen zorgen namelijk voor een snelle toename van je bloedglucosegehalte. Om dat te kunnen verwerken, maakt je lichaam in één keer veel insuline aan. En zoals je net al las, verhoogt die insuline het melatonineniveau in je lichaam. En daar wordt je dus slaperig van.

Nooit meer een after dinner dip

Volgens onderzoek van het Amerikaanse CNN zijn er een aantal dingen die je kunt doen om je voedselcoma te beperken.

  • Eet kleine porties.
  • Vloeibare in plaats van vaste maaltijden. Denk aan een kommetje soep, in plaats van een hamburger. Door voeding eten met een meer vloeibare consistentie en een hoger watergehalte krijg je minder snel last van je dip.
  • Lunch vroeg. Voor veel mensen is het beter om al op tijd te lunchen, bijvoorbeeld om 11.45 uur.
  • Houd rekening met koolhydraten. Eerder las je natuurlijk al wat koolhydraten met je after dinner dip kunnen doen.

Diabetes en vermoeidheid

Vermoeidheid kom vaak voor bij mensen met diabetes. Sommige mensen zijn soms zelfs extreem moe. Dit kan veel invloed hebben op je leven. Je hebt minder energie, kunt je lichamelijk minder goed voelen of je minder goed concentreren. Maar je kunt ook prikkelbaarder zijn als je moe bent. Hierdoor functioneer je vaker niet zo goed, als je misschien zou willen. Maar hoe komt het dat mensen met diabetes vaker extreem moe zijn? Hiervoor zijn een aantal redenen.

Oorzaken van vermoeidheid bij diabetes

  • Schommelingen in bloedglucosewaarden
    Schommelingen in bloedglucosewaarden kunnen ervoor zorgen dat je moe wordt. Zijn de de bloedglucosewaarde te hoog? Dan heeft je lichaam moeite om glucose in de cellen te krijgen voor energie. Hierdoor kun je je extreem moe voelen. Ook kunnen te lage bloedsuikerspiegels (hypoglykemie) vermoeidheid veroorzaken.
  • Insulineresistentie
    Bij type 2 diabetes kun je minder gevoelig zijn voor insuline (insulineresistentie). Je lichaam reageert dan niet goed op de insuline. Hierdoor wordt glucose niet goed in de cellen opgenomen. Hierdoor voel je je vermoeider.
  • Overgewicht
    Als je te zwaar bent, heb je een grotere kans op diabetes type 2. Als je veel te zwaar bent noemen we dat obesitas. Je hebt dan een BMI hoger 25. Overgewicht kan er ook voor zorgen dat je minder energie hebt, waardoor je je vermoeid voelt.
  • Problemen met slapen
    Mensen met diabetes hebben vaak een grotere kans op slaapproblemen. De reden hiervoor kan heel verschillend zijn. Je maakt je bijvoorbeeld zorgen om je diabetes of je wordt wakker van een alarm van je sensor. Slaapapneu komt ook vaker voor bij mensen met diabetes. Slecht slapen zorgt ervoor dat je minder goed uitrust en waardoor je je extreem moe voelt.
  • Complicaties van diabetes
    Door diabetes kun je ook andere lichamelijke klachten krijgen. Complicaties zoals zenuwbeschadiging (neuropathie) of hart- en vaatproblemen kunnen er ook voor zorgen dat je moe wordt. Je bent de hele bezig je bloedsuikers goed te houden (of te krijgen). Maar ook pijn, of ontstekingsreacties kosten heel veel energie, waardoor je vaker moe bent.

Tot slot: neem de controle over je energieniveau

Je energieniveau na het eten maakt een wereld van verschil voor de rest van je dag. Het is natuurlijk hartstikke zonde als je weer eens moe bent na het eten, en je na de lunch of het avondeten eigenlijk alleen maar wilt liggen. Gelukkig kun je die vervelende after dinner dip te lijf gaan door bewuste keuzes te maken in je voeding en levensstijl. Kleine veranderingen hebben al een groot effect en helpen je om je energiek en alert te voelen, ongeacht het tijdstip van de dag.

labels: #Ei

Zie ook: