De film El Hoyo, internationaal bekend als The Platform, biedt een indringende blik op de menselijke natuur en sociale ongelijkheid. De plot speelt zich af in een verticale gevangenis waar een betonnen lift, gepresenteerd als een altaar vol voedsel, de avondmaaltijd 333 verdiepingen naar beneden leidt.

Het Concept van de Verticale Gevangenis

Het concept van een verticale gevangenis waar elke dag een uitgebreid feestmaal langs alle verdiepingen gaat, is buitengewoon intrigerend te noemen.

De achterliggende gedachte van dit concept is natuurlijk dat alleen iedereen te eten krijgt als men solidair is. Of ‘een communist’, zoals Trimagasi het noemt.

Deze film vertelt het verhaal over gevangenen in een hol met een ontelbaar aantal verdiepingen die dagelijks het eten met elkaar moeten delen. Dit eten is van uiterste klasse als het bereidt wordt, en dan is het van zelf sprekend: mensen in de eerste etage’s hebben genoeg en de laatsten daar is niks voor over. Tot ‘Goreng’ in het spel terecht komt, hij besluit om samen met ‘Baharat’ op de plaat te gaan staan naar beneden, en mensen te waarschuwen dat ze (tot de 51ste) niks mogen eten en daarna pas per portie, zo kunnen ze iedereen voeden.

In principe is er genoeg voor iedereen, maar door de gulzigheid van de bovenste etages blijft er weinig meer over voor de rest. De sociale allegorie is overduidelijk te zien.

Sociale Ongelijkheid en de Menselijke Aard

Net zoals in ons kapitalistisch systeem de mensen bovenaan al een flink deel van de taart hebben gegeten, voordat de zoetigheid arriveert bij diegenen die wel iets te eten kunnen gebruiken.

Voor de mensen bovenin is het verleidelijk om ook wat te proeven van het eten voor de mensen onderaan.

Maar aangezien de mensen bovenin nadat ze hun twee minuten vreten hebben gehad - en de tafel verder naar beneden schuift - de gewoonte hebben om dan nog even hun behoefte te doen op de etensresten, lijkt het erop dat toekomstige harmonie een illusie is. En de gevangenen worden hierdoor tot waanzin gedreven. Zoals Trimagasi, die op een gegeven moment Goreng op het menu zet.

Rijk, arm, middelmaat.. Vanuit een sociologisch perspectief een ontzettend interessante metafoor voor de samenleving.

Galder Gaztelu-Urrutia giet dit alles opnieuw in een fatalistische, misantropische vorm. Hij laat zien wat er gebeurt als mensen ongelijkheid constateren; dan streven ze naar een revolutie. Maar de weg omhoog manifesteert zich als een onmogelijkheid. Het is véél makkelijker om in de gevangenis een verdieping lager te eindigen.

Overleven en Revolutie

Door het equilibrium te verstoren wil ze ‘breken met de ketenen’ van het systeem. Dat dit een beproeving is, bleek eerder al, in bijzonder naargeestige films als Cube (1997). Net als in The Platform (2021) borduurt Gaztelu-Urrutia voort op dit genre, dat draait om mensen die alleen vooruit kunnen komen als ze met elkaar samenwerken. The Platform 2 is alleen nog grotesker, aangrijpender en akeliger.

Maar: Goreng krijgt ook een stukje van zichzelf, zodat hij niet zal verhongeren, en Trimagasi zal heus niet aan zijn genitaliën zitten.

Het is de oerdrang tot overleven dat menig op de been houdt. De wil om te overleven is sterker dan op te geven. De regisseur speelt met diverse morele principes zoals individualisme, egoïsme, solidariteit, onrechtvaardigheid en (zelf)opoffering.

Wat 'de gevangenis' is en waarom het daar is, doet er ook niet zoveel toe. Men zit er nou eenmaal in, vrijwillig of "veroordeeld". De hoge heren bovenop hebben het perfect geregeld, er is genoeg voor iedereen, alle gerechten wordem streng gecontroleerd. Haren worden zelfs uit het eten gehaald. Geen kwade bedoelingen. Zou moeten werken, toch? In theorie.

Mysterie en Symboliek

Ook fascinerend is hoe Gaztelu-Urrutia schetst hoe fenomenen als religie en sektarisme ontstaan in barre tijden.

Desondanks blijft het mysterie over het geheel sterk aanwezig. Als kijker blijf je je dan ook afvragen waar Goreng terechtkomt en of hij degene is die daadwerkelijk de ban kan breken.

Het is immers die vrouw die voor 'De Administratie' heeft gewerkt die zegt dat er 200 verdiepingen zijn, maar het blijken er 333. Dat zou goed overeenkomen met het beeld uit allerlei sociale experimenten: mensen zijn vaak als eerste geneigd om te helpen en sociaal gedrag te vertonen, pas als de druk wordt opgevoerd en de omstandigheden extremer worden slaat dat om.

Elk personage staat voor een bepaald menstype. Goreng wil de revolutie brengen. De oude man is de opportunist die constant zijn acties probeert goed te praten om zichzelf geen onmens te gaan vinden. De vrouw is het oermens die temidden van dit alles een soort kat in het nauw is.

Je kunt letterlijk uit de rol stappen die je op een bepaald moment toebedeeld krijgt. Alleen doe je dan niet meer mee, zodra je eruit springt. M.i. Een passende weerspiegeling van de huidige situatie.

Kritiek en Waardering

Het spreekt voor zich dat The Platform geen film is voor kijkers met een zwakke maag. De genrefilm van Galder Gaztelu-Urrutia is wel een feest der herkenning voor horror- en thrillerfans. De gevangenistoren doet denken aan films als High-Rise (2016) en Cube (1997). Daarnaast is de film doorspekt met heerlijke zwarte humor, die wordt versterkt door de eigenwijze soundtrack van componist Aránzazu Calleja, met geluiden van potjes en pannetjes.

Ik vond de vergelijking met jezus ook mooi, alleen Goreng is geen jezus. Hij is meer een soort Stalin. Ok hij neemt het goede woord over van die vrouw (die staat voor overheden, goedbedoelende systemen die falen) maar zonder geweld te gebruiken en te moorden komt hij er niet. Vreselijke offers moeten worden gebracht. En waarvoor?? Dat weet niemand, want niemand heeft een clue hoe het hele systeem werkelijk draait. Hoe slecht de kinderen in Bangladesh het nou echt hebben die jouw schoenen maken.

Enerzijds vond ik de metafoor iets te weinig subtiel, met vaak stukken dialoog die bepaalde delen nog eens extra moesten onderstrepen. Anderzijds wel interessant dat het geen klassiek rijk vs arm verhaaltje is geworden, met name door personen te laten switchen van verdieping, waarna men zich snel en graag aanpast nav het voorrecht dat men in de schoot geworpen krijgt.

Niet spannend genoeg, niet creatief genoeg, niet interessant genoeg. Maar het geheel is nog wel redelijk gelukkig. Ik zou dat niet "netjes" willen noemen.

Eten in Films: Meer Dan Alleen Voedsel

Van minuscule haute cuisine amuses tot grote schranspartijen, films laten ons maar wat graag kijken naar eten en etende mensen. En stiekem kijken we daar maar wat graag naar.

Bar Bistro NOK: Een Culinaire Ervaring op Hoog Niveau

NOK, de Bar Bistro op de tiende verdieping van Forum Groningen, is dé plek om dagelijks samen te komen met een geweldige lunch, diner of borrel. Maar NOK heeft meer te bieden! Ontdek onze rooftop bar met een panoramisch uitzicht over de stad, de beste cocktails, snacks en een top sfeer.

Of je nu komt voor een date, een gezellige avond met vrienden of een toffe familiebijeenkomst, NOK is de hotspot van de stad. Onze keuken serveert heerlijke bistro gerechten tijdens lunch en diner. Ook kun je bij ons genieten van de lekkerste bites onder het genot van een koud biertje.

Bar Bistro NOK is te vinden op de tiende verdieping van het Forum Groningen en is dagelijks open vanaf 11:00 uur voor lunch, borrel en diner. Bar Bistro NOK is te bereiken per roltrap en lift.

labels:

Zie ook: