Zoals componist en lekkerbek Gioacchino Rossini zei: ‘De maag is de dirigent, die de baas is over het grote orkest van onze hartstochten.’ Hier zijn tien bekende werken die door de maag gaan, en een blik op de charme van Franse liedjes over eten.

Klassieke Muziek en Eten: Een Hemelse Combinatie

Rossini - L’Italiana in Algeri

Eten, drinken en zwijgen, dat deed Rossini nog geen veertig jaar oud, na twee decennia als succesvol operacomponist. Eten, drinken en zwijgen, is ook de taak van de ‘pappataci’, letterlijk: stille eter, uit zijn opera L’Italiana in Algeri.

Hij mag niet ontbreken in een top10 over eten en drinken in de klassieke muziek: zijn naam is bij het grote publiek bekender om een gerecht - de steak Rossini - dan om zijn opera’s. Dat zijn mannen die de vrouwen niet kunnen weerstaan, en die om in vorm te blijven een bestaan leiden van eten, drinken, zwijgen en slapen. Wat wil je nou nog meer?

‘De bolle wangen, de dikke buik getuigen van een welvarend leven.’ Jaren later zou deze beschrijving één op één passen op het uiterlijk van Rossini zelf.

Bach - Koffiekantate ‘Schweigt stille, plaudert nicht’

Aan het einde van de zeventiende eeuw deed koffie haar intrede in Europa. En toen was er koffie: voor velen de traditionele afsluiting van een overvloedig diner. Dat ging niet zonder slag of stoot. Sommigen vonden koffie een gevaarlijke en verslavende drank. En er waren zelfs autoriteiten die het verboden.

Bach wisselde in de jaren dertig van de achttiende eeuw, zijn religieuze werk als cantor van de Thomaskerk in Leipzig af met het schrijven van wereldlijke stukken voor de wekelijkse muzikale bijeenkomsten in, jawel, Koffiehuis Zimmermann. Het verhaal gaat over een vader die zijn dochter wil genezen van haar koffieverslaving.

Daaronder ook zijn beroemde Kaffeekantate: Schweigt stille, plaudert nicht. ‘Ach, wat smaakt de koffie zoet, lieflijker dan duizend kussen.’ Het blijkt een vergeefse poging. Een humoristische Bach.

Kijk naar Bachs Koffiekantate

Bernstein - La Bonne Cuisine

‘Vier recepten voor stem en piano’, schreef Leonard Bernstein, als ondertitel bij zijn liederencyclus La Bonne Cuisine. Rossini pochte wel eens dat hij alles op muziek kon zetten, zelfs een waslijst. Maar het was een Amerikaanse dirigent en componist, die zich aan zo’n onderneming waagde.

Bernstein koos vier recepten uit een Frans kookboek dat Emile Dumont in 1890 publiceerde. Niet dat je met Bernstein in de hand de gerechten ook daadwerkelijk kunt maken, want voor de lijst met precieze ingrediënten moet je er toch echt even Dumont op naslaan. Hij vertaalde en bewerkte ze tot liedteksten.

Het gaat om plumpudding, ossenstaart, Tavouk Gueunksis (een oosters kipgerecht) en een snelle goulash van konijn.

Mahler - Des Knaben Wunderhorn

Veel liederen over eten en drinken komen uit middeleeuwse volksliteratuur. Bijvoorbeeld uit de verzameling Des Knaben Wunderhorn, die begin negentiende eeuw bijeen werd gebracht door twee Duitse onderzoekers. Tal van componisten lieten zich erdoor inspireren: Mendelssohn, Schumann, Brahms en… Gustav Mahler.

Hij schreef een liederencyclus met de titel Des Knaben Wunderhorn en verwerkte de teksten ook elders in zijn werk. Zo belandde ‘Das himmlische Leben’ in zijn Vierde Symfonie. Je zou zeggen dat eten en drinken in de hemel overbodig is geworden, maar daar stelden de dichters in de middeleeuwen zich toch iets heel anders van voor.

‘Aards gestommel hoor je niet in de hemel’, maar gevreten wordt er: lammetjes, ossen, de engelen bakken brood, wijn kost niets, schalen vol fruit en groente, reebok en haas bieden zich ‘op straat’ aan en vissen komen aangezwommen. Chefkok is de heilige Martha. ‘Das himmlische Leben’ is niet de hemel op aarde, maar de aarde in de hemel.

Andere voorbeelden

  • Mozart - Don Giovanni: ‘Ik hoef het voedsel van de stervelingen niet meer’
  • Verdi - La Traviata: ‘De wijn maakt de kussen der liefde nog vuriger’
  • Françaix - Ode aan de gastronomie: ‘Adam en Eva, wat zouden jullie hebben gedaan voor een kalkoen?’
  • Orff - Carmina Burana: ‘De derde dronk op de schlemielen die aan ’t lot ten offer vielen’
  • Humperdinck - Hänsel und Gretel: ‘Een huisje gemaakt van vlaaien en taarten’, wat wil je nog meer

De Charme van het Franse Chanson

Jean-Louis Pisuisse deed inspiratie op in de Franse cabarets en richtte in Nederland een eigen theater op in Franse stijl. Hij wilde de Franse chansons en hun uitvoeringen naar Nederland brengen. Wat maakt het Franse lied zo bijzonder?

De rijke harmonie, vaak in mineur geschreven, de bijzondere melodieën, de opzwepende ritmes en een boeiend verhaal met prachtige metaforen. Vele vakanties in Frankrijk, lang en lekker eten, vuur maken en samen zingen, dompelden hem onder in het ‘Franse’.

Een greep uit populaire Franse chansons:

  • "C’est Beau La Vie" van Jean Ferrat
  • "La Ballade des gens heureux"
  • "Jerome"
  • "Aïcha"
  • "Casser la voix" van Patrick Bruel
  • "Margherite" van Riccardo Cocciante
  • "Chambre avec vue" van Henri Salvador
  • Liedjes van Carla Bruni en Héléne Segara
  • Francis Cabrel
  • Michel Fugain - "Le printemps" en "Une belle histoire"
  • Gerard LeNorman
  • "Après Toi" van Vicky Leandros
  • Edith Piaf - "Non, je ne regrette rien"
  • Michel Sardou - "Les lacs de Connemara"
  • Francoise Hardy - "Tous les garçons et les filles"
  • "Je t'aime, moi non plus" van Serge Gainsbourg en Jane Birkin

Moderne Liedjes Over Eten

Muziek gaat niet alleen over de liefde, er zijn veel leuke nummers over eten. Hier zijn enkele voorbeelden:

  • Cookie Jar - Gym Class Heroes
  • Peaches N Cream - Snoop Dogg
  • Moules Frites - Stromae
  • Banana Pancakes - Jack Johnson
  • Gin & juice - Snoop Dogg
  • Milkshake - Kelis
  • Buttered popcorn - The Supremes
  • Escape (The pina colada song) - Rupert Holmes

labels:

Zie ook: