Een patatje? En een patatje met? Wat is er allemaal voor friet, en wat is nou precies wat? Friet wordt vaak gegeten als snack in bepaalde combinaties met sauzen. Deze samenstellingen hebben soms kleurrijke namen, die vaak sterk regionaal bepaald en bekend zijn.

De Bereiding van Verse Patat

Verse patat wordt gemaakt van verse speciale patat-aardappelen welke zorgvuldig geschild en gepit worden. Vervolgens worden ze gewassen en daarna in de hakmachine op de juiste maat gesneden. Daarna worden ze ter plaatse in schone argide olie in de juiste tijd en op de juiste temperatuur voorgebakken. Vervolgens uitgelegd en dan weer op de juiste temperatuur en tijd afgebakken. Dan droog geschud en ja, pas dan worden ze eindelijk geschept in een mooie originele puntzak. U ziet dit is natuurlijk wel wat anders als de voorgebakken fabrieks patat. Die kan ook lekker zijn maar er gaat natuurlijk niet boven de verse patat. Wij weten het zeker: U proeft het verschil.

Soorten Friet

  • Raspatat: Een Groninger soort patat uit geperste aardappelpuree. Het is ontstaan in de Rixona fabriek in de Groningse plaats Warffum.
  • Steppegras: Een zeer dunne friet, vandaar dat de naam afgeleid is van gras. De friet wordt als een hoopje bovenop een met steppegrassaus (een soort Provençaalse saus) overgoten stuk vlees geserveerd.

Populaire Frietcombinaties en Hun Namen

  • Friet met: Friet met mayonaise. In Nederland serveren de meeste snackbars tegenwoordig fritessaus, omdat dat goedkoper is (gezien het minder olie bevat) en de emulsie langer houdt op de warme frieten. Dit wordt door de meeste klanten niet als problematisch ervaren, ook omdat fritessaus als minder ongezond wordt beschouwd door het lagere vetgehalte. Ondanks de duidelijke smaakverschillen worden in de meeste (Nederlandse) snackbars 'mayonaise' en 'fritessaus' vaak als synoniem gezien.
  • Friet speciaal: Friet met mayonaise, (curry)ketchup en uien. In Nederland wordt de curry soms vervangen door tomatenketchup maar meestal kan er gekozen worden tussen beide soorten.
  • Friet met satésaus: Friet met pindasaus (ook wel bekend als satésaus).
  • Patatje halfom: Friet met piccalilly en mayonaise. Deze combinatie van sauzen is over het algemeen niet erg bekend onder de naam "halfom".
  • Patatje Peeters: Patat met ketchup en mosterd. Het best is hiervoor een vrij scherpe Dijon mosterd te gebruiken om de zoete smaak van de tomatenketchup het hoofd te bieden.
  • Patat Chillimayo: Een frietje geserveerd met een saus van mayonaise en chilisaus ('vlammensaus'). Deze saus kan het beste gemaakt worden met drie delen romige mayonaise en één deel chilisaus.
  • Patat Samurai: Een scherpere variant op de chillimayo.
  • Supertje: Een supertje of friet(je) super is de naam voor een frikandel met friet die in één bakje geserveerd worden. Deze variant van het frietje is bekend in sommige delen van Noord-Brabant en Gelderland; op sommige locaties wordt de frikandel vervangen door een gehaktbal of een andere snack. De bekendste vorm van een supertje is het "supertje speciaal". Rondom Tilburg, 's-Hertogenbosch en Oss krijgt men dan curry, mayonaise en uien erbij. Deze variant heet rond Nijmegen echter gewoon "supertje".
  • Waterfiets: Een waterfiets of "friet(je) waterfiets" is een vooral Nijmeegse variant op het supertje. Deze populaire snack bestaat uit twee frikandellen, bedekt met friet.
  • Catamaran: Een Catamaran bestaat uit een frietje speciaal met daarboven aan de zijkanten twee frikandellen speciaal.
  • Patatje stoofvlees: Patatje stoofvlees ook wel genoemd "Frietje Stoof" is, zoals de naam al zegt, friet met stoofvlees/hachee, behalve in Vlaanderen, waar het "friet met stoofvlees" of "friet met stoverij" genoemd wordt, wordt het in Nederland ook in Zeeland, Noord-Brabant, Limburg en delen van Gelderland geserveerd. Een variant is het Limburgse 'frietje zuurvlees'.
  • Kapsalon: De Kapsalon is een vrij recente uitvinding, oorspronkelijk uit Rotterdam, bestaand uit een aluminium bakje met patat, kebab of shoarma, en kaas. Een (shoarmaschotel) kapsalon of een friet(je) kapsalon bestaat uit patat bedekt met shoarma, salade en afgetopt met Goudse kaas, even onder de grill gezet zodat de kaas smelt. Vaak wordt kapsalon geserveerd met knoflooksaus en sambal.
  • Mitraillette: Een mitraillette komt hoofdzakelijk in België voor. De Franse variant, met stokbrood, heeft regelmatig kebab als bijgerecht.

Patatje Oorlog en Patatje Rotzooi

De aanstootgevende naam van het patatje oorlog heeft er bij enkele snackbars toe geleid dat zij de lokale patat oorlog omgedoopt hebben in een patatje vrede. Patatje rotzooi lijkt op patatje oorlog. Het is patat met een bizarre mix van verschillende sauzen en toppings.

Regionale Verschillen

Waar in West- en Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Vlaams-Brabant en Zeeland het woord patat echt het meest gangbare woord voor aardappel is, zegt men in Noord-Brabant en de beide Limburgs wel aardappel tegen een aardappel, maar friet tegen de lekkerste bereidingswijze. Het woord patat kan daar dus zowel aardappel als friet betekenen.

Een friet oorlog in Brabant en Limburg is meestal met curry (en frietsaus, pindasaus en uitjes), waar dat boven de rivieren zonder curry is. Opvallend is dat Nijmegen (dat in de friet/patat-discussie stevig bij Zuid-Nederland hoort) hier de kant kiest van Midden- en Noord-Nederland want een frietje oorlog is in Nijmegen zonder curry, wil je namelijk witte, rode en bruine saus over je friet kan je het beste een friet rotzooi bestellen.

Dus, zegt u friet of patat? Friet oorlog of friet rotzooi? Welke regionale snackverschillen en specialiteiten bestaan er nog meer?

Voedingswaarden van Sauzen (per 100 gram)

Saus kCal Koolhydraten (g) Suiker (g) Vet (g) Eiwit (g) Zout (g)
Mayonaise 665 3,5 3,5 0,75
Ketchup 76 17,5 14 1,5
Pindasaus 256 23 19 14 7,5 1,4

De meeste mensen eten patat enkel met mayonaise of ketchup. De vraag welke van de twee gezonder is beantwoorden de damesbladen met ketchup. Die kijken echter alleen naar de calorieën. Alsof dat bepalend is voor gezond. Bijvoorbeeld naar koolhydraten, suikers en zout. Ketchup bevat 6x meer koolhydraten dan mayonaise. Uiteindelijk gaat het echter om smaak. En daarover valt niet te twisten.

labels:

Zie ook: