Patat is een populaire snack in Nederland, maar helaas zul je waarschijnlijk binnenkort dieper in de portemonnee moeten tasten voor een portie friet. De Hollandse aardappelen waarvan friet wordt gesneden, zijn namelijk in anderhalf jaar tijd in prijs verdubbeld. Maar waarom wordt friet duurder?

Slechte Aardappeloogsten

Het is niet de eerste keer dat een patatcrisis dreigt. De oorzaak? De droge zomer, hoge energieprijzen en de stijgende vraag naar deze frietaardappelen, meldt NU.nl. Te natte én te droge perioden zorgen voor slechte aardappeloogsten, wat er dus uiteindelijk voor zorgt dat jouw patatje duurder wordt.

In 2023 regende het veel tijdens de oogst, waardoor het lastig was om de aardappels te oogsten. Doordat het land te nat was, ontstond er schade bij het rijden met trekkers. Ook was het lastig om de aardappels op tijd te poten, mede door de aanhoudende regen. Op sommige plekken kregen de aardappels een flinke bak regen over zich heen, wat niet goed is voor de groei.

Daarnaast is er een heuse aardappelziekte die rondwaart: phytophthora, een schimmel. Die houdt wel heel erg van vocht. Dus die had vorig jaar een goed jaar en ook dit jaar. Die ziekte manifesteert zich enorm. Aardappelstammen zijn flink aangetast. Het pootgoed, de kleine aardappeltjes waaruit nieuwe aardappelen groeien, is ook aangetast. Alles bij elkaar heb je volgens Middag "een kleine ramp te pakken".

Historische Prijzen

Waar je in 2021 nog 10 tot 15 euro betaalde voor 100 kilo, worden de aardappelen nu voor ongeveer 30 euro per 100 kilo verkocht. Een historische prijs, waardoor eigenaren van snackbars en cafetaria’s met hun handen in het haar zitten. De gestegen prijs voor de dure aardappelen gaat namelijk ook in de voorgebakken friet zitten. Zo betalen frituurders inmiddels al snel 17 euro voor 10 kilo voorgebakken friet. Dat was enige tijd geleden nog 10 euro.

Echter, Teun de Jong, voorzitter van de Nederlandse Akkerbouw Vakbond (NAV), zegt dat zo'n 80 tot 90 procent van de aardappelen voor de patatfabrikanten op contract geteeld wordt, waarbij de boer geen hogere prijs krijgt, zelfs als er schaarste dreigt. Sterker nog, de prijs die boeren dit jaar krijgen voor hun contractaardappelen is zelfs lager dan in 2017.

Andere Kostenfactoren

Maar er zijn meer redenen waarom patat mogelijk duurder wordt, schrijft De Telegraaf. De kosten van een patatje zijn de laatste jaren sowieso al opgelopen, voornamelijk door de gestegen personeelskosten. Ook retail-expert Michiel Klegel noemt de stijgende personeelskosten als heikel punt. „De beschikbaarheid van medewerkers in deze krappe tijd is echt een probleem. Dan is ook nog eens de prijs van zonnebloemolie is de pan uit gerezen. Dat komt omdat een groot deel hiervan uit Oekraïne komt, een land dat momenteel in een verwoestende oorlog verkeert. Tot slot hebben de snackbars last van de hoge energiekosten.

  • Personeelskosten: De afgelopen drie jaar zijn die kosten in de horeca met 30 procent omhooggegaan.
  • Olie: Olie is ook duurder geworden.
  • Energie: Tot slot hebben de snackbars last van de hoge energiekosten.

Al deze factoren opgeteld maakt dat duurdere friet onvermijdelijk lijkt.

Wat Kost een Bakje Friet Nu?

Volgens Frans van Rooij van frituurdersvereniging ProFi is de prijs voor een bakje friet ‘slechts’ 20 procent omhoog gegooid, naar zo’n 2,50 euro. Maar dat drukt de kosten niet, want ook de energiekosten zijn fors omhoog gegaan. ‘Uit vrees voor wegblijvende klanten, worden prijzen bij de friettent maar beperkt verhoogd. Eigenlijk moeten ze harder omhoog, maar ondernemers zijn voorzichtig met prijsverhogingen.

Volgens 'fritoricus' Ubel Zuiderveld bepaalt de aardappelprijs voor ongeveer 10 procent de prijs van een frietje, waardoor de gemiddelde prijs in de friettent zal stijgen richting de 3 euro.

In Geld of je leven vertelt Andries Middag, directeur van de Vereniging voor de Aardappelverwerkende Industrie, waarom. "We hebben een aantal ingrediënten voor een kleine ramp." Van Rooij denkt dat de prijs van een patatje binnenkort naar gemiddeld 3,50 zal stijgen.

Prijsontwikkeling van Friet

Jaar Gemiddelde prijs voor 100 kg aardappelen Gemiddelde prijs voor een bakje friet
2021 €10 - €15 €2,50
2024 €30 €3,00 (verwachting €3,50)

Impact op Ondernemers

Dat merkt ook snackbareigenaar Wim van Snackbar Wimke in het Noord-Brabantse Oijen. "Ik besta al 28 jaar. Toen ik begon, verkocht ik een frietje met mayo voor 1,50 gulden. Tegenwoordig verkoop ik ze voor 2,25 euro." Ook Wim merkt iets van de gestegen aardappelprijzen, maar heeft daar een prima oplossing voor. "Je kan ook gewoon aardappelen uit België of Duitsland halen. En al wordt het voor mij een beetje duurder, ik ga niet alles doorberekenen aan de klant."

Fritoricus Zuiderveld is van mening dat horeca-eigenaren hun prijzen juist wat mogen verhogen. "Alle onderzoeken tonen namelijk aan dat horecaondernemers de prijzen eigenlijk te weinig laten stijgen vergeleken met andere segmenten. Horecaondernemers zijn over het algemeen heel voorzichtig met prijsstijgingen."

Geen Goedkopere Friet Ondanks Dalende Aardappelprijzen?

Elk jaar duikt hij weer op: het frietje. Niet op het menu - daar is het allang een vaste waarde - maar in de publieksmedia. Meestal belandt die vraag op het bureau van een stagiair als de redactieleiding van de krant met vakantie is. Laten we ze dit jaar vóór zijn. Nee, friet (of patat) wordt voorlopig niet goedkoper. Want terwijl de aardappelprijs keldert, blijven de vaste lasten gewoon overeind en nemen andere kosten toe. Boeren en cafetariahouders hebben meer gemeen dan je denkt: allebei voelen ze het als de marges verdampen. Dat een deel van de aardappelmarkt instort, is geen reden voor het friet minnend publiek om te juichen.

Want terwijl de aardappelprijs keldert, blijven de vaste lasten gewoon overeind en nemen andere kosten toe. Frituurolie is fors duurder geworden. Lonen blijven stijgen - inclusief een forse verhoging van de jeugdlonen. Verpakkingen zijn duurder geworden. Bestelplatformen rekenen stevige commissies én brengen extra servicekosten in rekening bij de klant. De nieuwe HOP-premie (een initiatief van KHN en de vakbonden) betekent extra loonkosten. Veel ondernemers in de frituurbranche hebben al die stijgende kosten slechts beperkt kunnen doorberekenen.

labels:

Zie ook: