Wil je bestrijdingsmiddelen van je groenten en fruit wassen? Lang niet iedereen spoelt zijn groenten en fruit af, terwijl er wel degelijk bacteriën, schimmels, virussen en resten bestrijdingsmiddelen op kunnen zitten.

De mythe van baking soda

Als je de nieuwste Instagramhype moet geloven, zou je niet alleen je groenten met water moeten wassen, maar ook met baking powder (zuiveringszout in goed Nederlands of bicarbonaat). Dat zou naast vuil en schimmelsporen ook schadelijke stoffen als pesticiden verwijderen. Het goor-bruine water dat volgens menig filmpje achterblijft, is vooral gewoon vuil en aarde. Pesticiden zijn namelijk kleurloos.

“Goed wassen is belangrijk, maar zuiveringszout is niet nodig”, legt Herbert Schmidt, hoogleraar levensmiddelenmicrobiologie en -hygiëne aan de Universiteit Hohenheim in Stuttgart uit in Der Spiegel. Schmidt vertrouwt op de toelatingsprocedures voor pesticiden en is banger voor bacteriën en schimmels op groenten en fruit.

De wetenschap achter pesticiden en baking soda

Achter de studie die liet zien dat zuiveringszout pesticiden wegzuivert, zit de Amerikaanse onderzoeker Lili He. Hij is bang voor het onbekende kankerrisico dat bestrijdingsmiddelen met zich mee kunnen brengen. Volgens Schmidt heeft één enkele studie ooit aangetoond dat baking soda sommige pesticiden kan verwijderen, maar niet alle. “Daarnaast worden alle pesticiden in de Europese Unie aan onderzoeken onderworpen. We kunnen er dus van uitgaan dat de resten bestrijdingsmiddelen die op groenten en fruit achterblijven niet gevaarlijk zijn voor onze gezondheid.”

Hoe was je groenten en fruit het best?

Professor Herbert Schmidt legt het nog even uit:

  • Was je handen voor en na het bereiden van je groenten en fruit twintig seconden met warm water en zeep.
  • Was je producten kort voor de consumptie, bij het wassen kan je de natuurlijke beschermlaag van fruit en groente vernietigen, waardoor het sneller bederft.
  • Reinig de groenten en fruit onder stromend water, niet in een waterbak. Als je het in een bak wast, kan je schadelijke bacteriën juist verspreiden over de rest van de groenten en het fruit.
  • Verwijder beschadigde plekken.
  • Was alles voordat je het schilt bijvoorbeeld ook avocado's, anders kunnen vuil en bacteriën van de schil via het mes op de producten komen.
  • Wrijf appel, peer, komkommer en dergelijke licht terwijl je ze onder stromend water houdt.

Verse producten, biologisch of niet, komen onderweg naar je bord met van alles in aanraking. Dat begint al bij de teelt. In sommige landen gebruiken telers irrigatiewater rechtstreeks uit rivieren of meren. Zulk water kan resten van meststoffen of ziekteverwekkende bacteriën bevatten. Naast besmet irrigatiewater kunnen ook overstromingen schadelijke stoffen meenemen uit de omgeving. Het is vooral linke soep als dierlijke uitwerpselen in het water terecht zijn gekomen.

Advies van het Voedingscentrum

Maartje Boot van het Voedingscentrum adviseert daarom om groenten en fruit altijd goed te wassen. “Hiermee verklein je de kans op besmetting, bijvoorbeeld met bacteriën, nog verder.” Als er sprake is van besmet irrigatiewater, onhygiënische landbouwpraktijken of gebruik van organische mest, dan kunnen nare bacteriën zoals E. coli, Listeria en Salmonella in bijvoorbeeld bladgroente terechtkomen. “Ook raden wij aan zacht fruit, zoals aardbeien en frambozen, vooraf goed te wassen. In uitzonderlijke gevallen kunnen via water ziekmakende parasieten of virussen, zoals Hepatitis A of Norovirus, op fruit belanden”, aldus Boot.

Wat is de beste manier om groente en fruit schoon te maken? “Wij adviseren om ze goed af te spoelen onder stromend water. Champignons of andere paddenstoelen kun je het beste schoonmaken met een vochtig keukenpapiertje of een champignonborstel”, zegt Boot. “Wassen helpt om micro-organismen te verminderen, maar het is geen garantie dat alles verdwijnt.”

Ook als je groenten en fruit wast voordat je ze gaat eten, kunnen nog steeds resten van chemische stoffen zoals pesticiden of schimmelgifstoffen achterblijven. Zelfs producten die je schilt, zoals appels en peren, kunnen nog sporen bevatten.

Boot legt uit: “Sommige pesticiden dringen door de schil heen, of zijn zo ontwikkeld dat ze tijdens de teelt niet worden weggespoeld door regen. Met afspoelen verwijder je dus niet alles, maar de hoeveelheden die achterblijven zijn klein. In Nederland zijn strikte grenzen gesteld aan het gebruik van pesticiden, waardoor de gezondheidsrisico's beperkt blijven. We weten daarnaast dat de voordelen van het eten van groente en fruit groot zijn, ze leveren veel vitamines, mineralen en voedingsvezels.”

Sommige mensen gaan verder dan alleen afspoelen en gebruiken bijvoorbeeld baking soda om hun groente en fruit grondiger te reinigen. Het Voedingscentrum plaatst hier vraagtekens bij. Maar dit is niet nodig.”

De rol van pesticiden

Een bekende wijsheid uit de zestiende eeuw, van de Zwitserse natuuronderzoeker Paracelsus, stelt: ‘de dosis maakt het gif’. Dit principe speelt nog steeds een belangrijke rol in de discussie over pesticiden. Het gaat erom hoe vaak en in welke hoeveelheden je wordt blootgesteld aan deze stoffen.

Roel Vermeulen, hoogleraar milieu-epidemiologie aan de Universiteit Utrecht, stelt in een interview met Trouw dat het lastig is om de gezondheidsrisico's volledig in kaart te brengen. “Er is te weinig bekend over hoe vaak en in welke hoeveelheden mensen aan pesticiden worden blootgesteld.”

Waar zitten de meeste pesticiden op?

Wil je weten hoeveel pesticiden er op jouw groenten en fruit zitten? Kijk dan eens op de Pesticiden Eetwijzer. Zij stellen dat citrusvruchten en kropsla de meeste bestrijdingsmiddelen bevatten, terwijl asperges helemaal vrij zouden zijn van pesticiden.

Praktische tips voor het wassen van groente en fruit

Groente en fruit wassen, is heel belangrijk. Het verwijdert bacteriën, schimmels en pesticiden en zorgt ervoor dat je producten langer goed blijven.

In Nederland zijn we gezegend met schoon water uit de kraan. Dat maakt het wassen van groente en fruit een fluitje van een cent. De meeste producten maak je gewoon schoon onder koud stromend water uit de kraan. Na het wassen, droog je de producten met een schone theedoek of papier.

Ook als je van plan bent om, bijvoorbeeld een perzik, te schillen, is het goed om deze toch eerst te wassen. Anders besmet je de binnenkant alsnog, als het in aanraking komt met de buitenkant.

Groente en fruit wassen, kan je het beste doen vlak voordat je het gaat eten. Als je het eerst wast en daarna bewaart, is de kans groot dat het een beetje vochtig blijft en daardoor het sneller bederft.

Specifieke soorten groente en fruit wassen

  • (Bos)bessen, aardbeien en frambozen was je vlak voordat je ze gaat eten, maar nooit onder de kraan. Daar gaan ze kapot van. Het is beter om ze in water te dippen en daarna voorzichtig droog te deppen.
  • Aardappelen, bietjes, wortels, radijsjes kun je met schil eten, maar je moet ze wel goed schoonschrobben. Ze zijn in de grond gegroeid en daardoor hebben ze vaak sporen van aarde. Dit kun je er gewoon met een soort afwasborstel afwassen.
  • Van prei, selderij en lente uit, kun je het beste de boven- en onderkant afsnijden en ze vervolgens doormidden snijden. Daarna laat je ze 15 minuten rechtop in een bak met ijswater weken. Je ziet de viezigheid naar de bodem zakken.
  • Groene groente, zoals sla, spinazie, andijvie en kruiden kun je het beste eerst snijden, vervolgens onder de kraan wassen om het zand eraf te halen en daarna in een grote teil met koud water laten weken. Vis de sla en kruiden eruit en de troep blijft op de bodem liggen. Je kunt het nog een keer herhalen als het niet helemaal schoon is.

Pesticiden en veiligheid

Pesticiden worden nog steeds veel gebruikt bij het telen van groente en fruit. Daarom is het belangrijk om groente en fruit even te wassen voor je het gebruikt. Maar is dat voldoende?

Uit onderzoek bleek dat 28% van onze groente en fruit veilig was en dat er geen resten van pesticiden op zaten. Maar er zijn groenten en fruit waar wel hoge waarden van pesticiden op gevonden worden, die de MRL waarde overstijgen. Uit onderzoek blijkt dat gewoon wassen van groente en fruit niet altijd afdoende is. Zelfs als je ze 20 minuten wast, verwijder je maximaal 20% van de middelen die er op je eten zit. Wel is het zo dat als je groente roerbakt, dit heel effectief is om restanten van bestrijdingsmiddelen uit te schakelen.

Alternatieve methoden om groente en fruit schoon te maken

De beste en eenvoudigste manieren om je groente en fruit schoon te maken, is met behulp van huishoudmiddelen.

  • Ook zuren doen het goed tegen bestrijdingsmiddelen. Gewone azijn helpt eveneens, maar als je het verdunt met water doet het niet veel meer dan kraanwater. Je zou het dus puur moeten gebruiken en dat kan wel in de kosten lopen.
  • Het laatste middel dat je kunt gebruiken is zout. Los 1 deel zout op in 9 delen water (10% zout oplossing) en was je groenten of fruit hierin. Ook dit werkt net zo effectief als baking soda en azijn.

Conclusie: Veiligheid voorop

Het is verstandig om groenten en fruit onder de kraan te wassen voordat je ze opeet. Goed wassen onder stromend water is voldoende. Je spoelt dan het vuil en stof eraf. Was ook groenten en fruit die je nog gaat schillen, zoals een komkommer of appel.

labels: #Ei

Zie ook: