Elektrisch koken is in opkomst. Omdat we langzaam aan van het gas afgaan, gaan we ook steeds minder op gas koken. Waar we eerst op een gasfornuis kookten, kiezen nu steeds meer huishoudens voor koken op elektriciteit. Komende decennia stappen we in Nederland over op duurzame warmte en elektriciteit. Aardgas is dan niet meer de belangrijkste brandstof voor warmte in huis. 20% van het gas dat we voor ons huis gebruiken, gaat naar koken en douchen.

De verschillende kookmethoden

Elektrisch, gas, keramisch of inductie? Koken doen we allemaal, maar wat is nu de beste kookplaat en waarom zou je gaan voor gas, klassiek elektrisch, keramisch of inductie? We leggen ze één voor één uit.

  • Gas Koken: Koken op gas is een van de meest gangbare manieren van koken en het meest rechttoe rechtaan. Bijna alle huizen in Nederland hebben een gasaansluiting. Gas is ook relatief goedkoop: koken op gas kost voor een gemiddeld huishouden op jaarbasis zo’n €20. Een ander groot voordeel is dat alle pannen op gas gebruikt kunnen worden en dat de warmte goed te regelen is, zodat het eten niet overkookt of juist aanbrandt.
  • Klassiek Elektrisch Koken: Bij klassiek elektrisch koken is de kookplaat voorzien van gietijzeren verwarmingselementen. Klassiek elektrisch koken is niet energiezuinig en komt bijna niet voor. Bovendien duurt het lang voordat de platen warm zijn en weer afkoelen.
  • Keramisch Koken: Dit is de opvolger van het klassieke elektrische koken en is in essentie een keramische glasplaat met daaronder verwarmings- of infraroodelementen. Bij een keramische kookplaat wordt gebruik gemaakt van meerdere verwarmingselementen of infraroodelementen om warmte op te wekken. Dit zijn vaak spiralen onder een keramische gasplaat. Bij het koken gloeien de elementen op. Het schoonhouden van een keramische kookplaat is eenvoudig en de aanschafkosten vallen mee. Een groot voordeel van keramisch koken is dat de plaat gemakkelijk schoon te houden is en gemorst eten er niet inbrandt. Wel is er sprake van energieverlies doordat de plaat na het koken nog lang warm blijft, dit kan ook onhandig zijn wanneer u kinderen heeft die in de keuken komen. Ook is er weinig controle over de temperatuur doordat de plaat langer warm blijft of juist meer tijd nodig heeft om op temperatuur te komen. Het is belangrijk om andere pannen aan te schaffen wanneer u overstapt van koken op gas naar een keramische plaat. De vlam van het gasfornuis heeft de bodem van de pannen namelijk vervormt omdat de vlam niet overal een gelijke temperatuur heeft. Hierdoor zal de warmtegeleiding dus niet optimaal zijn.
  • Inductie Koken: Bij inductiekoken wordt niet de plaat verwarmd, maar de bodem van de pan zelf. Inductie is geen warmtebron, maar werkt met een magnetisch veld. De combinatie van de magneet en het metaal in de pan veroorzaakt warmte. De ijzerdeeltjes in de bodem van de pan gaan trillen en zo ontstaat hitte in de pan. Een kookplaat op inductie warmt de pan veel sneller op dan bij keramisch of gas koken. Er gaat weinig energie verloren doordat alleen de onderkant van de pan verhit wordt en dus is dit een zuinige optie in gebruik. De aanschaf daarentegen kan een investering zijn. Een ander nadeel is dat er in de keuken een zogenaamde perilex aansluiting (dat is meer dan de standaard 220 volt omdat de inductieplaat meer stroom nodig heeft) gemonteerd moet worden. De keuken is dus misschien niet in een keer klaar voor een overstap naar inductie. De inductie kookplaat blijft na gebruik niet lang heet en is daardoor snel schoon te maken. Doordat de plaat niet hoeft af te koelen is het ook een veilige optie voor kinderen. Ook voor koken op inductie moet u andere pannen aanschaffen als u overstapt van gas om precies dezelfde reden als bij keramisch koken: de bodem moet vlak zijn voor een optimale hittegeleiding. Er mag dus absoluut geen glooiing in de bodem zitten zoals vaak bij Tefal pannen het geval is.

Kosten en Verbruik

Voor veel mensen is het verbruik belangrijk. Kijkend naar de jaarlijkse kosten is koken op gas of via inductie ongeveer even duur. Beiden rond de 75 euro per jaar aan kosten (prijspeil: 2022). Als je echter van het gas af wilt gaan, is elektrisch koken een must. Je bespaart dan namelijk ook omdat je geen gasaansluiting meer nodig hebt en dus minder netbeheerkosten hebt.

In 2021 is 85 procent van de verkochte kookplaten een elektrische plaat. Van de elektrische kookplaten is een inductieplaat het zuinigst: die gebruikt 175 kWh per jaar. Een keramische kookplaat maakt zo’n 30 procent meer op: ongeveer 225 kWh per jaar. Bij koken op gas verbruik je gemiddeld 37 m3 gas per jaar.

Met een gemiddelde stroomprijs* van 0,32 euro per kWh komt dit neer op zo’n 56 euro per jaar voor inductie. Het energiegebruik van een keramische kookplaat varieert afhankelijk van het vermogen van de kookzones en hoe vaak je kookt. Gemiddeld verbruikt een Nederlands huishouden ongeveer 225 kWh aan stroom voor deze kookplaat. Met dezelfde stroomprijs van 0,32 euro per kWh komt dit neer op ongeveer 72 euro per jaar.Met de ouderwetse gietijzeren kookplaat ben je nog wat meer stroom kwijt met koken, gemiddeld zo’n 260 kWh per jaar.

Volgens Milieu Centraal verbruikt een gemiddeld Nederlands huishouden ongeveer 37 m³ gas per jaar voor het koken. Met de huidige gasprijzen* van 1,39 per m³ zou dat neerkomen op een jaarlijks bedrag van zo’n 51 euro. Dit bedrag kan natuurlijk nog variëren afhankelijk van je gebruik en of je een hogere of juist lagere prijs betaalt dan in dit rekenvoorbeeld.Heb je alleen een gasaansluiting om te koken en dus niet voor het verwarmen van verwarmingswater en de douche? Dan betaal je je gasaansluiting ook alleen voor de kookplaat. De vaste kosten van je aansluiting zijn ongeveer €250 per jaar. Als je dus bijvoorbeeld een warmtenetaansluiting of warmtepomp hebt, kost koken op gas €250 extra en die kun je besparen door elektrisch te gaan koken.

Tabel: Kosten vergelijking

Type Kookplaat Jaarlijks Verbruik Geschatte Jaarlijkse Kosten
Gas 37 m³ €51
Inductie 175 kWh €56
Keramisch 225 kWh €72

*Gebaseerd op een gasprijs van €1,39 per m³ en een stroomprijs van €0,32 per kWh.

Milieuvriendelijkheid

Is elektrisch koken milieuvriendelijker dan koken op gas? Aan de ene kant is de (indirecte) CO2-uitstoot bij elektrisch koken via inductie vrijwel gelijk. Dit komt omdat veel stroom nog niet duurzaam wordt opgewekt. Klassiek elektrisch koken of keramisch koken is zelfs minder milieuvriendelijk dan koken op gas. Dit komt omdat het rendement een stuk lager ligt.

Er is nu nog weinig verschil in CO2-uitstoot tussen een gasfornuis en inductie kookplaat. Dat komt doordat de stroom voor je inductieplaat nu vooral nog van aardgas en steenkolen komt (grijze stroom).

Aandachtspunten bij de overstap

Voor koken op inductie heb je meestal nieuwe pannen nodig. Check je pannen. Inductie werkt met een magnetisch veld. Pannen moeten daarom een ijzeren laag in de bodem hebben. Ook gietijzeren pannen zijn geschikt. Vaak wordt gedacht dat de bodem van de pan helemaal vlak moet zijn, maar dat hoeft niet. Een pan waarvan de bodem krom getrokken is, werkt gewoon, maar kan wel voor gewiebel of krassen zorgen. Moet je nieuwe pannen kopen? Let dan op het onderstaand symbool van een spoel. Deze pannen met dit symbool zijn geschikt voor inductie. Nieuwe pannen verschillen in prijs van enkele tientjes tot honderden euro’s per pan. Gemiddeld investeer je €100,- in nieuwe pannen. Blijft de magneet kleven onder de pan? Blijft de magneet niet kleven? Let op: deze test is niet altijd waterdicht.

Als je op inductie gaat koken gaat je elektriciteitsverbruik omhoog. Sommige kookplaten vragen zoveel stroom dat er een aangepaste of moderne meterkast (met 3 fasen) nodig is met een speciale kookgroep. Er moet dan een nieuwe aansluiting naar de keuken worden aangelegd.

Voor elektrisch koken geldt over het algemeen dat pannen een redelijk vlakke bodem moeten hebben. Bij een inductiekookplaat heb je pannen nodig met een stalen laag in de bodem. Veel gewone pannen voldoen hier aan. Je kan dit controleren met bijvoorbeeld een koelkastmagneet. Als die aan de bodem van de pan blijft hangen, is de pan geschikt.

  • Inductieplaat: Ten eerste natuurlijk de inductieplaat zelf. Inductieplaten zijn er in verschillende maten en soorten, variërend van 2 tot 5 kookzones.
  • Stroomaansluiting: Check hoeveel vrije groepen er nog beschikbaar zijn in je meterkast. Afhankelijk van het type inductiekookplaat heb je 1, 2 of 3 groepen in je meterkast nodig. Het kan daarom zijn dat je meterkast uitgebreid moet worden. Daarnaast moet je een aparte stroomdraad van de meterkast naar je inductiekookplaat, met een speciaal stopcontact voor de ‘perilex’-stekker van je kookplaat, laten plaatsen. Je investeert hier gemiddeld € 600,- in.Het kan zijn dat de aansluiting op het stroomnet verzwaard moet worden. Dit geldt vooral voor oudere woningen, waarin nog een aansluiting zit van 1x25A. Deze moet dan omgezet worden naar 1x35A of 3x25A. In nieuwbouwhuizen zit vaak een zwaardere aansluiting van 1x35A of 3x25A.

Tips voor energiezuinig koken

Tot besluit delen we nog een negental (bespaar)tips waarmee je net wat energiezuiniger kookt.

  1. Doe de deksel op de pan, dan gaat er driekwart minder warmte verloren.
  2. Kookt het water? Zet de pit dan lager maar niet helemaal uit.
  3. Neem liever een iets te grote pan dan een te kleine pan en zorg ervoor dat de warmte niet langs de pan heengaat. Voor koken op gas betekent dit dat de pan midden op de vlam moet staan.
  4. Met een snelkookpan bespaar je energie door de hoge druk in de pan.
  5. In oudere afzuigkappen zitten lampjes die veel energie gebruiken. Vervang deze door een ledlampje.
  6. Trek de stekker uit je oude magnetron als je die niet gebruikt. Dit apparaat gebruikt veel energie in de stand-by-stand.
  7. Let bij de aanschaf van een elektrische oven of afzuigkap op het energielabel: een apparaat met een groen energielabel heeft een lager elektriciteitsverbruik. Let ook op het kWh-verbruik per cyclus of per jaar op het energielabel. Magnetrons en kleine, vrijstaande oventjes hebben geen energielabel.

labels: #Koken

Zie ook: