Iedereen heeft wel een "guilty pleasure", een beschamend pleziertje waar men intens van geniet, maar tegelijkertijd beseft dat het misschien niet verstandig is. Als het gaat om voedsel, zoals chocolade, is het een ander verhaal. Chocolade heeft gewoon iets, en het lijkt erop dat de hele wereld dit zo ervaart.

De aantrekkingskracht van chocolade

Chocolade is niet alleen heel erg lekker, het stimuleert ook ons gelukshormoon. Het is dus echt zo dat je je beter kunt voelen na het eten van chocolade. Het kan dan ook troost bieden bij bijvoorbeeld liefdesverdriet.

Zowel kinderen als volwassenen kunnen ervan genieten. Zo eten we het als chocoladereep, maar ook op brood of als ingrediënt in taart. Alleen de geur al is fijn, want wist je dat het zelfs één van de geuren is dat een kalmerende werking heeft op ons zenuwstelsel? Daarnaast is chocolade niet alleen heel lekker, maar ook geeft het eten ervan ons een tevreden en blij gevoel. Het verbetert dan ook onze gemoedstoestand. Bovendien kan chocolade ons helpen beter te ontspannen.

De gezondheidsvoordelen van chocolade

Chocolade heeft verschillende gezondheidsvoordelen. Zo kan het vermoeidheid en andere stressklachten helpen verminderen. Dit komt voornamelijk doordat het antioxidanten en magnesium bevat, een essentieel mineraal voor onze gezondheid. Ons brein kan niet zonder magnesium, omdat het kalmerend en ontspannend werkt. Onmisbaar dus bij drukte in het hoofd, maar ook bij problemen met de concentratie. Met het eten van de juiste chocolade kan het zelfs bijdragen aan een betere lichamelijke, maar ook mentale gezondheid.

Pure chocolade is niet alleen lekker, maar ook verrassend goed voor je gezondheid. Tenminste, als je het met mate eet en kiest voor een variant met een hoog cacaopercentage (70% of meer). Pure chocolade bevat flavonoïden - krachtige antioxidanten die helpen om vrije radicalen in je lichaam te bestrijden. Onderzoek laat zien dat pure chocolade een positief effect kan hebben op de bloeddruk en de doorbloeding. Pure chocolade stimuleert de aanmaak van endorfines - je gelukshormonen - en bevat ook kleine hoeveelheden tryptofaan, dat de productie van serotonine ondersteunt.

Het eten van chocola heeft een positieve invloed op de opbouw van spieren, botten en tanden. Het stofje magnesium is ook verantwoordelijk voor het afvoeren van melkzuren uit je spieren. Daardoor kan het eten van chocola spierkrampen en spierpijn verminderen. De antioxidanten in chocola verhogen je weerstand, waardoor je beter bestand bent tegen ziektes. Doordat magnesium de spieren helpt te ontspannen, vermindert het ook de menstruatiepijn.

Antioxidanten hebben een positieve invloed op de elasticiteit van de bloedvaten. Hierdoor kan het eten van chocola de kans op hart- en vaatziekten verkleinen. Magnesium kan je bloedsuikerspiegel verlagen. Ook kan het de insulinegevoeligheid van je cellen verhogen. Door dagelijks voldoende magnesium binnen te krijgen kun je daardoor ook de kans op diabetes type 2 verminderen.

Zodra cacao chocolade moet worden komen er vaak extra toevoegingen bij om het product daadwerkelijk een traktatie te maken die graag gretig genuttigd zal worden door ons. Er komen dus veel melkbestandelen, suikers, E-nummers, kleur-, geur- en smaakstoffen bij die de bitterheid van de cacao moeten overstemmen. En dat doet schade aan de positieve werking van de cacao. En niet alleen aan de cacao, maar helaas dus ook aan jou!

De rol van cacao

Cacao is dus de natuurlijke grondstof waar uiteindelijk chocolade van wordt gemaakt. Maar hoe gezond de cacao ook is in zijn puurste vorm, hoe verder dit gezonde aspect afbrokkelt tijdens de verwerkingsprocessen om er een product mee te maken. Zodra de cacao moet worden verhit, gaan de beste grondstoffen tijdens die verhitting verloren. Cacao bestaat in verschillende vormen, denk aan de hele bonen, de nibs, pasta, boter en poeder.

  • Polyfenolen: dit zijn antioxidanten die het lichaam beschermen tegen schadelijke stoffen van buitenaf.
  • Flavonoïden: deze houden de bloedvaten gezond en reguleren de bloeddruk. Goed dus voor hart en hersenen, want het bevordert de bloedtoevoer.

Cacao en chocolade kan zeker, maar let er dan wel op dat je het eet in een zo’n puur mogelijke rauwe versie. Lees je op de verpakking “rauw”, of “raw” dan mag het product mee in je boodschappentas. Wist je dat het zelfs kan helpen in een afvaltraject? Het eten van rauwe cacao heeft namelijk een positieve werking op je hormoonspiegel. En als je hormonen goed in balans zijn heeft die ook een positieve invloed op je gewicht.

En hoe zit dat dan met raw cacao? Hier ben je verlost van nare suikers en andere ongezonde stoffen. Dit mag je eten zo vaak je maar wilt.

Cacaonibs zien eruit als kleine brokjes chocola, eigenlijk zijn het geroosterde cacaobonen. Een pure, rauwe superfood zonder suikers, melkbestanddelen en andere toevoegingen. Mede hierdoor dus ook te eten voor mensen die een chocoladeallergie hebben. Dit komt omdat de allergische reactie vaak komt vanuit de toevoegingen en niet van de pure cacaoboon. Wie kiest voor de cacaonibs ervaart dezelfde voordelen als bij pure chocolade, maar dan nog een tandje gezonder dus! Er zit geen cholesterol in, maar wel genoeg antioxidanten en mineralen als ijzer, magnesium en kalium. En dat maakt dit kleine nibje toch een gezonde keuze.

De nadelen van chocolade

Er zitten ook nadelen aan chocolade. Eet er nooit teveel van, omdat het vaak ook suikers bevat. Dat zou kunnen leiden tot overgewicht of een onstabiele bloedsuikerspiegel. Daarnaast bevat chocolade ook cafeïne. Dit zorgt, net als met koffie, voor een beetje extra energie. Als je echter gevoelig bent voor cafeïne, kun je het beter niet nemen vlak voor het slapen gaan. Dit zou bijvoorbeeld kunnen leiden tot slapeloosheid. Cafeïne zorgt namelijk voor een stijging van het cortisol gehalte (ons stresshormoon).

Chocolade bevat veel verzadigd vet (ongeveer 20 gram op de 100 gram). Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterolgehalte van het bloed en een te hoog LDL-cholesterol is niet goed voor de bloedvaten. Ook bevat chocolade veel calorieën. Een reep pure chocolade van 75 gram bevat zo’n 400 calorieën (kcal). Dat is evenveel als 2 volkorenboterhammen belegd met halvarine, 30+ kaas en een glas halfvolle melk samen. Eet chocolade daarom niet te vaak en niet te veel. Neem bijvoorbeeld een blokje als dagkeuze en eet niet een hele reep in één keer op.

Een ander nadeel van teveel chocolade eten is dat je gebit aangetast wordt. Wanneer suikers te lang in je mond blijven zitten wordt dit opgenomen door bacteriën, waardoor er gaatjes kunnen ontstaan. Ook is chocolade slecht voor je darmen, omdat het zeer calorierijk en slecht verteerbaar is.

Recent is er een nieuw rapport van het Amerikaanse Consumer Reports (CR) verschenen, waaruit blijkt dat zeer veel chocolade - ook in de Nederlandse winkels - is vervuild met lood en cadmium. De rijkdom aan antioxidanten zouden de aderen voorzien van de eeuwige jeugd. Nu blijkt dat juist bittere chocolade met een hoog cacaopercentage bijzonder rijk is aan de zware metalen lood en cadmium. Regelmatige blootstelling aan lood kan het zenuwstelsel aantasten, het immuunsysteem verzwakken, tot hoge bloeddruk leiden, de nieren beschadigen en de vruchtbaarheid verminderen. Cadmium is schadelijk voor de nieren, longen en botten, maar staat ook als kankerverwekkend bekend.

Opvallend genoeg zit er in de oorspronkelijke cacaobonen geen lood, maar komt dit erin terecht door het productieproces. Het cadmiumgehalte in de bodem waarin de cacaobonen worden geteeld en de zuurgraad van de bodem zijn beide van invloed op de hoeveelheid cadmium in cacaobonen.

Hoe om te gaan met zware metalen in chocolade

Als consument kunnen we weinig doen aan de aanwezigheid van zware metalen, het zijn vooral de producenten die in actie moeten komen. Zij moeten stoppen met het verbouwen van cacao op cadmiumrijke grond. De zuurgraad van de grond waar cacao op groeit moet worden verlaagd, om opname van zware metalen tot het minimum te beperken. Dit kan onder meer door kalk in de vorm van kalk CaCO3 aan de bodem toe te voegen. Een andere optie is om oude cacaoplanten uit te faseren en te vervangen door jongere, omdat het vooral de oude zijn waar veel cadmium in opgebouwd is.

Voorkom in je lichaam tekorten aan mineralen zoals calcium, magnesium en zink; daardoor wordt cadmium minder snel opgenomen. Beperk de inname van chocolade. Eet dagelijks niet meer dan 20 - 25 gram pure bittere chocolade en wissel regelmatig van merk. Het beste is het om 2 - 3 keer per week een beetje chocolade te eten als een soort van traktatie. Check of jouw favoriete merk voor komt in de database van As you sow, Consumer Reports of Consumer Labs. Als ze over deze rapporten beschikken, kun je met een gerust hart van de chocolade genieten.

Chocoladeverslaving

Hoewel veel mensen ervan overtuigd zijn dat er een stofje in chocolade zit dat ervoor zorgt dat je er verslaafd aan kunt raken, is dit niet het geval. Je kunt niet verslaafd raken aan chocolade. De grote hoeveelheid suikers in chocolade zorgt er wel voor dat je meer alert raakt. Het klopt wel dat er een geluksstofje in chocolade zit, maar dit is zo weinig dat het niet direct leidt tot een positief effect. De smaak, de aroma en de structuur van chocolade zorgen ervoor dat mensen denken dat ze er verslaafd aan zijn. Chocolade wordt vaak geassocieerd met geluk. Ervaar je geluk, dan komt er een dosis dopamine vrij. Dit zorgt ervoor dat er een grotere behoefte ontstaat aan chocolade. Des te meer dopamine er vrij komt, des te meer trek je krijgt in chocolade en des te meer je ervan wilt eten. Dit maakt het moeilijk om te stoppen met het eten van chocolade. Elke keer als je een stukje chocolade eet, voel je je namelijk gelukkig.

Eetverslavingen aan eten zoals chips en chocolade ontstaan door meerdere factoren. Chipsverslaving is een type eetverslaving waarbij iemand een onbedwingbare trek heeft in chips. Mensen met een chipsverslaving blijven grote hoeveelheden chips eten, ondanks de negatieve gevolgen die dit heeft voor hun fysieke en mentale gezondheid. Ze hebben dan de controle verloren over hun eetgedrag.

Er zijn verschillende factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van een chips verslaving. Zo zijn voor sommige mensen chips verslavend vanwege een genetische aanleg voor verslavend gedrag. Ook een impulsieve persoonlijkheid (zoals mensen met ADD) kan een risicofactor zijn, volgens een studie uit 2004 in International Journal of Eating Disorders. Het is dan mogelijk lastiger om guilty pleasures zoals chips en pizza te weerstaan.

Overmatig veel chips eten door een verslaving of verstoord eetgedrag heeft verschillende gezondheidsrisico’s. Deze variëren van extreme gewichtstoename tot diabetes type-2 en een verhoogde kans op sommige vormen van kanker, volgens de eetverslaving onderzoeker Abd Tahrani in Journal of Eating Disorders. Een eetverslaving aan chips leidt vaak ook tot psychische problemen, van schuldgevoelens over je eetgedrag en eetbuien tot een lager zelfbeeld en depressie. Daarnaast is sociale isolatie een mogelijk gevolg.

Professionele hulp

Het overwinnen van chipsverslaving is vaak uitdagend. Niet iedereen kan op eigen kracht een chipsverslaving overwinnen. Er zijn talloze gezonde alternatieven voor chips die helpen om de afhankelijkheid aan een zak chips te verminderen. Deze gezonde snackopties kunnen in veel gevallen makkelijk in de supermarkt worden gevonden. Het is echter het beste om zelf je snacks te maken. Het is verstandig om professionele hulp in te schakelen bij een voedselverslaving wanneer je niet uit jezelf kunt stoppen en merkt dat de voedselverslaving gevolgen heeft op je gezondheid en omgeving.

Professionele hulp bij een chipsverslaving kan verschillende vormen aannemen. De meest effectieve behandeling van eetverslaving is in een gespecialiseerde kliniek voor eetstoornissen. Een behandeltraject biedt vaak cognitieve gedragstherapie, waarin je leert om negatieve gedachten beter te verwerken. Ook kan interpersoonlijke therapie helpen bij problemen zoals sociale isolatie. Aan de hand van voedingsbegeleiding kan een cliënt leren wat een gezonde leefstijl en omgang met voedsel is.

Alternatieven voor chocolade

Je kunt je eigen gezonde chocoladepasta maken. Tenslotte bevat de welbekende chocopasta in de supermarkt heel veel suiker, maar ook palmolie. Niet zo best dus voor onze gezondheid. Hoe maak je jouw eigen chocopasta? Meng pure cacaopoeder met notenpasta (bijvoorbeeld amandelpasta), dadelsiroop en een beetje olijfolie. Ook kinderen zullen hier dol op zijn. Hak wat pure chocolade fijn en strooi het over je muesli of havermout als ontbijt.

Het gaat dus voornamelijk om de cacao die in de chocola zit, hoe meer hiervan in de reep zit, hoe gezonder je keuze voor juist díe ene reep.

Voedingswaarden van Pure Chocolade (per 100 gram)
Voedingsstof Hoeveelheid
Calorieën ~400 kcal
Verzadigd vet ~20 gram

labels:

Zie ook: