De Impact van Geen Fruit Eten op Je Gezondheid

Eten en drinken is essentieel voor de mens. Het zorgt ervoor dat voedingsstoffen energie leveren voor groei en ontwikkeling, en voor alle andere processen die in het lichaam plaatsvinden. Ook dragen voedingstoffen bij aan herstel na ziekte of verwondingen. Een gezond voedingspatroon is belangrijk, aangezien ongezonde voeding van invloed is op de volksgezondheid. Ze kan leiden tot hart- en vaatziekten, kanker en diabetes, deels ook indirect via een hoge bloeddruk, hoge bloedsuikerspiegel, overgewicht en hoog cholesterol.

De overheid zet zich in voor een gezonder voedingspatroon voor iedereen. In dit artikel wordt bekeken wat de gevolgen zijn voor de gezondheid als men geen fruit eet en welke alternatieven er zijn om toch voldoende vitaminen en mineralen binnen te krijgen.

Hoe gezond vinden mensen hun eigen eetpatroon?

Uit Belevingen 2022 blijkt dat 67% van de volwassenen vindt dat zij over het algemeen (heel) gezond eten. Het grootste deel van hen geeft aan voldoende groenten te eten (91%) en gevarieerd te eten (87%). Slechts 3% vindt van zichzelf dat zij over het algemeen (heel) ongezond eten. Ongeveer de helft van hen zegt dat zij veel producten met suiker eten en drinken, veel vette producten eten, onvoldoende fruit eten en onvoldoende groenten eten.

Ondanks de positieve inschatting van de eigen groenteconsumptie, laten cijfers uit de Voedselconsumptiepeiling (VCP/Leefstijlmonitor, RIVM, 2012-2016; 2019-2021) een ander beeld zien. In de periode 2019-2021 bleek 29% van de 18- tot 70-jarigen aan de richtlijn van groente te voldoen, namelijk dagelijks ten minste 200 gram groente te eten. Van de mensen die naar eigen zeggen (heel) gezond eten, geeft 41% aan dagelijks minimaal 200 gram groente bij de hoofdmaaltijd te eten. Verder zegt 31% van degenen die (heel) gezond eten dagelijks minimaal 2 stuks fruit te eten.

Bijna 7 op de 10 mensen geven aan geen of beperkt fruit te eten omdat zij er niet (altijd) aan denken. Vrouwen zeggen vaker van zichzelf dat ze over het algemeen (heel) gezond eten dan mannen, namelijk 72 tegen 63 procent. Jongeren eten en drinken doorgaans minder gezond dan ouderen; ze snacken meer, eten minder groente en fruit, en drinken meer suikerhoudende dranken.

De wens om gezonder te eten

Ruim een derde van de bevolking (36%) wil graag gezonder eten. De meeste mensen willen graag gezonder eten om de kans op gezondheidsproblemen of ziekten te verkleinen. Ook je lichamelijk fitter voelen wordt relatief vaak als reden genoemd. Mensen die gezonder willen eten vinden het vooral (heel) moeilijk om ongezond eten te weerstaan als zij met anderen zijn die ongezonde dingen eten.

Bijna 1 op de 5 personen (17%) die gezonder willen eten geeft aan te weinig geld te hebben om gezonde producten te kopen. Ongeveer een kwart (26%) van de mensen geeft aan dat de Schijf van Vijf invloed heeft gehad op hun huidige eetgewoonten. Minder dan 10 procent zegt dat advies van een gewichtsconsulent of voedingscoach, van een voedingsapp, of van sociale media of influencers bepalend zijn geweest voor de huidige eetgewoonten.

45-minners geven relatief vaak aan dat ze gezonder zouden willen eten. Jongeren weten minder vaak welke producten (on)gezond zijn, laten zich vaker weleens door anderen overhalen om iets ongezonds te eten, hebben minder vaak geld om gezond eten te kopen, en vinden het lastiger om ongezond eten te laten staan.

Ook naar onderwijsniveau zijn er verschillen: 43% van de hoogopgeleiden wil graag gezonder eten, van de laagopgeleiden zegt 25% dit. Mensen uit de kwartielgroep met de laagste inkomens geven relatief vaak aan dat ze gezonder willen eten. Van de mensen met ernstig overgewicht wil 54% gezonder eten. Ook zeggen mensen met ernstig overgewicht vaker dat ze ongezond eten moeilijk kunnen laten staan en weten ze minder vaak welke producten (on)gezond zijn.

Het belang van smaak en gezondheid bij de aankoop van voeding

Ruim de helft van de volwassen bevolking vindt het belangrijker dat het eten en drinken dat ze kopen goed smaakt dan dat het gezond is. Bijna de helft van de bevolking kijkt bij het kopen van eten en drinken weleens naar de voedingswaarden van het product (hoeveelheid calorieën, vetten, eiwitten, koolhydraten en zout). Naar de ingrediëntenlijst kijkt 43 procent weleens. Impulsaankopen doen jongeren vaker: bijna een kwart van de 18- tot 25-jarigen koopt meerdere keren per week of zelfs dagelijks ongezond eten of snacks terwijl ze dit eigenlijk niet van plan waren.

Als de keuze gemaakt moet worden tussen prijs en gezondheid, kiezen laagopgeleiden relatief vaak voor prijs en hoogopgeleiden relatief vaak voor gezondheid. Hoogopgeleiden kijken vaker naar de nutri-score, ingrediëntenlijst en voedingswaarden op de verpakking van een product dan laagopgeleiden. Mensen uit de kwartielgroep met de hoogste inkomens prefereren bij het kopen van eten en drinken minder vaak gezondheid boven smaak dan mensen in huishoudens met een minder hoog inkomen.

De risico's van een fruitdieet

Fruit is gezond, het zit boordevol vitamines, mineralen en vezels. Voldoende fruit eten is dus belangrijk, en sommige mensen zweren daarom bij een volledig fruitdieet. Indien je het fruitdieet volgt, betekent dit dat je enkel en alleen rauw fruit eet. Er bestaan wel variaties op dit dieet waarbij je een kleinere hoeveelheid vis, vlees, of groenten eet.

Hoewel fruit veel suikers bevat, zorgt het toch niet voor cravings. Dat komt omdat de suikers vergezeld zijn van vezels en dus langzaam worden opgenomen. Maar fruit bevat erg weinig eiwitten. Hierdoor verlies je je spiermassa en ondermijn je tal van andere functies in het lichaam. Het fruitdieet is niet enkel eenzijdig wat betreft de voedingsstoffen, maar ook voor je eetlust en mentaal welbevinden is het niet erg fraai. Een gezond dieet bestaat uit een grote variatie aan gezonde verse voedingsmiddelen zoals fruit, maar ook groenten, vlees, vis, graanproducten, noten en zaden.

Alternatieven voor groenten om toch voldoende vitaminen binnen te krijgen

Veel vitaminen krijg je binnen door onder andere het eten van groenten. Het Voedingscentrum adviseert om minimaal 250 gram groente per dag te eten. Groente levert weinig calorieën en veel voedingsstoffen. Groenten bieden veel voordelen voor de gezondheid. Eet je wel fruit? Dat is goed nieuws, want ook fruit is een bron van vitaminen en mineralen. Naast plantaardige voedingsmiddelen (zoals groenten en fruit) zijn er ook diverse dierlijke voedingsmiddelen die vitaminen en mineralen bevatten.

Wanneer je om wat voor reden dan ook tijdelijk niet voldoende gevarieerd kunt eten dan kun je overwegen een voedingssupplement te slikken ter aanvulling op je voeding. Dit kan een multivitamine-supplement zijn. Multivitamines bestaan in verschillende doseringen en samenstellingen, zodat je deze kunt afstemmen op jouw behoeftes. Op deze manier kun je een eventueel tekort in de voeding aanvullen. Een voedingssupplement is echter geen vervanging van gezonde en gevarieerde voeding. Gezonde en gevarieerde voeding is natuurlijk juist ook voor kinderen belangrijk. Goede voeding ondersteunt hen onder andere bij de ontwikkeling van hun lichaam en hersenen.

Campagnes om het eten van groente en fruit te stimuleren

Het is door de Wereldgezondheidsorganisatie aanbevolen om minstens 400 gram groenten en fruit per dag te eten. Minder dan 400 gram groenten en fruit per dag eten kan het risico op chronische ziekten zoals hartaandoeningen, kanker, diabetes en overgewicht vergroten. De campagne 'Dutch Masterjuices' van Philips en het Rijksmuseum wil op een leuke manier aandacht vestigen op het voldoende eten van groente en fruit.

De complexe relatie tussen groente, fruit en gezondheid

Het verband tussen groente en fruit en gezondheid lijkt misschien heel duidelijk, maar dat is het niet per se. ‘Je kunt heel lastig zeggen of het eten van groente en fruit de werkelijke oorzaak is van de betere gezondheid. Wie veel groente en fruit eet, sport misschien ook meer, rookt minder of eet minder vet’, vertelt Sander Kersten, hoogleraar voeding, metabolisme en genomics (Wageningen University).

Toch zijn de meeste onderzoekers ervan overtuigd dat groente en fruit daadwerkelijk met de gezonde eer mogen strijken. Kortom, wat er in deze voeding zit dat al die ziekten helpt te voorkomen, is heel moeilijk te onderzoeken. Dat wil zeggen: het is geen probleem als je er niets van binnenkrijgt. Deze chemische verbindingen worden gemaakt door planten, en hebben een effect op cellen en weefsels in levende organismen.

Om erachter te komen of een specifieke stof tegen hart- en vaatziekten of een bepaald type kanker beschermt, moet je dat toetsen met een experiment. Dat gebeurt ook, vooral bij dieren. Kersten: ‘Die experimenten laten allerlei positieve effecten zien. Maar: dieren krijgen vaak doses die je met normale voeding nooit binnenkrijgt. Bovendien blijven het dieren, dat zegt niet per se iets over of het bij ons werkt.’ Er zijn studies die interessante effecten vinden van een bepaalde stof, maar vervolgstudies dan weer niet.

De rol van vezels

Toch zit er wel iets in groente en fruit waarvan wel overtuigend bewezen is dat het goed voor je gezondheid is. Dat zijn vezels. Die verlagen het risico op dikkedarmkanker én het risico op hart- en vaatziekten. Vezels vind je niet alleen maar in groente en fruit, maar ook in andere plantaardige producten, zoals granen en peulvruchten. Ook over de rol van vezels bij darmkanker bestaan ideeën. Wie veel vezels eet, produceert meer poep. Vezels zorgen bovendien voor meer darmbewegingen.

Onderzoekers zijn ervan overtuigd dat groente en fruit gezond zijn. Maar ze lopen vast op de vraag waarom dat zo is.

De potentiële gezondheidswinst bij het volgen van de voedingsrichtlijnen

Nederland kan in 2050 ongeveer twintig procent minder nieuwe gevallen van zowel diabetes, coronaire hartziekten als beroertes tellen, als alle Nederlanders vanaf nu dagelijks twee stuks fruit eten en bewerkt vlees zoals worst en hamburgers laten staan. Dat blijkt uit onderzoek van Wageningen University & Research (WUR). De wetenschappers keken naar het effect van de losse voedingsadviezen van de Gezondheidsraad. De grootste gezondheidswinst blijkt in twee aanpassingen te zitten: meer fruit eten en bewerkt vlees schrappen.

Om de hypothetische prognose van de volksgezondheid in 2050 te maken, gebruikten Duan en zijn collega’s data van eerdere studies. De voedselconsumptiepeiling van het RIVM toonde aan wat Nederland gemiddeld eet en drinkt. Gecombineerd met de huidige consumptie berekenden de onderzoekers hoeveel ziektegevallen we in Nederland in theorie kunnen voorkomen als wel met z’n allen wel volgens de voedingsrichtlijnen zouden eten.

Het loont volgens het Wageningse onderzoek dus om Nederlanders nog meer te stimuleren om volgens de voedingsrichtlijnen te eten en dus in te zetten op preventie. Het is niet alleen gunstig voor Nederlanders zelf, maar het verlaagt ook de druk op de zorg en bespaart daarmee medische kosten.

Hele stukken fruit heeft absoluut de voorkeur. Sappen bevatten nog wel vitamines en andere bioactieve stofjes, maar door het persen en contact met de lucht, gaat een deel ervan verloren. Ook blijft tijdens het persproces vruchtvlees achter dat niet in het sap terechtkomt, terwijl die juist gezonde vezels bevatten. Kant-en-klare fruitsappen bevatten tot slot meestal ook nog toegevoegd suiker.

Hoe weet je dat een bepaald voedingsmiddel de kans op een ziekte vergroot of verkleint? Daar kunnen wetenschappers nooit helemaal zeker van zijn. Een voedingspatroon bestaat uit veel verschillende producten. Daarom bestuderen onderzoekers het eetpatroon van grote groepen mensen over een lange periode en proberen daar trends in te ontdekken. Natuurlijk spelen er ook ander factoren zoals genetische aanleg, leeftijd en leefstijl zoals lichamelijke activiteit en roken een rol. Om de invloed van die factoren te minimaliseren, gebruiken onderzoekers statistische formules waarmee ze berekenen hoe groot het effect van die factoren is en verwijderen dat uit de vergelijking.

Overzicht van bevindingen

Hieronder een tabel met de belangrijkste bevindingen uit Belevingen 2022:

labels:

Zie ook:

• Geen Bakpapier voor Pizza? Zo Bak Je Toch een Heerlijke Pizza!
• Wat Eten Als Je Geen Zin Hebt Om Te Koken? 10 Snelle Ideeën!
• Vandaag Geen Pizza? Heerlijke Alternatieven & Recepten!
• Waarom Geen Pizza Hut in Nederland? De Redenen Achter!
• Ontdek de Magie van "Koffie, Koffie, Lekker Bakkie Koffie": Een Betoverende Muzikale Reis
• Ontdek de Lekkerste Babyhap Pasta Recepten voor 6 Maanden – Gezond & Makkelijk!