Gember is een van de gezondste kruiden die er bestaan. Het zit boordevol nutriënten en bioactieve stoffen waar zowel ons lichaam als onze hersenen van kunnen profiteren. Maar wat maakt dat gember zo gezond is? En wat zijn de gezondheidsvoordelen?

De Oorsprong van Gember

Gember komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië en is het wortelstok-gedeelte van de plant Zingiber officinale. Duizenden jaren geleden, met name in India en China, ontdekten mensen daar dat deze kruidige wortel het niet alleen goed deed in diverse gerechten. Het bleek ook bijzonder nuttig binnen hun traditionele geneeskunde. Het werd gebruikt als ondersteuning bij bijvoorbeeld een onrustige maag, om verkoudheid “naar buiten te drijven”, of als verwarmend kruid voor innerlijke balans.

Eenmaal door handelaren ontdekt, verspreidde de aromatische wortel zich razendsnel over de continenten. Tegenwoordig wordt gember wereldwijd gekweekt en duikt het overal op: in verse sappen, als thee, in patisserie en zelfs als supplement. Gember is te koop in elke supermarkt. Je kunt daar de verse wortel vinden, maar ook het gedroogde gemberpoeder.

Werkzame Stoffen in Gember

Gember dankt zijn reputatie grotendeels aan een reeks actieve verbindingen. Die geven het die pittige geur en smaak, en wekken al jaren interesse bij onderzoekers.

  • Gingerolen: Gingerolen zijn scherpe fenolen die vooral in verse gember zitten. De meest genoemde variant heet 6-gingerol en staat bekend om zijn intense smaak. Door de gelijkenis met capsaïcine (uit chilipeper) en curcumine (uit kurkuma) is men gaan zoeken naar mogelijke effecten op de immuunrespons en antioxidatieve eigenschappen.
  • Shogaol: Shogaolen ontstaan als gingerolen verhit of gedroogd worden. Zo kan 6-shogaol in gedroogde gember flink oplopen. De smaak is nog pittiger en volgens laboratoriumstudies zelfs biologisch potenter dan gingerolen. Daarnaast bevat met name gedroogde gember veel shogaol. Ook dit is een sterke antioxidant.
  • Paradolen: Paradolen zijn andere scherpe fenolen die kunnen ontstaan door hydrogenatie van shogaolen, een chemisch proces dat onverzadigd vet omzet in verzadigd vet.

Naast deze drie zitten er nog veel meer werkzame stoffen in gember, zoals gingerdionen, zerumbon en sesquiterpenen. Ook beschikken ze over vitamine C en flavonoïden. Samen vormen deze stoffen een krachtige cocktail aan fenolen en antioxidanten die het mogelijke toepassingsgebied van gember zo breed maken. De meest belangrijke bouwstoffen van gember zijn gingerol, shogaol en zingiberene. Deze stoffen hebben anti-oxidante eigenschappen. Anti-oxidanten kunnen vrije radicalen opsporen en uitschakelen. Verder vindt je in gember vitamine B1, B2, B6, en vitamine C.

Wat Doet Gember Met Je Lichaam?

Als je gember eet, worden de werkzame stoffen zoals gingerolen en shogaolen via de dunne darm in je bloedbaan opgenomen. Dit gaat vrij snel: binnen een uur na inname bereiken sommige van deze stoffen hun hoogste niveau in het bloed.

Eenmaal in je bloedbaan kan je lever de stoffen metaboliseren en deels koppelen aan glucuronide. Daardoor worden ze oplosbaar en kunnen ze zich door je lijf verspreiden. Na verloop van tijd scheid je ze uit via urine en gal.

Voor deze stoffen door je lichaam reizen, komen ze eerst in contact met je maag. Hier kunnen ze invloed hebben op de snelheid van de maaglediging, al is nog niet precies bekend hoe sterk dat effect is. Daarnaast blijkt dat gember de activiteit van spijsverteringsenzymen, zoals pancreaslipase en trypsine, kan beïnvloeden, maar ook hierbij is nog onduidelijk hoe dit precies werkt.

Aangezien de werkzame stoffen uit gember zich door verschillende delen van je lichaam verplaatsen, worden ze in uiteenlopende wetenschappelijke studies onderzocht. Dit verklaart mede waarom gember zo’n breed scala aan mogelijke toepassingen heeft.

8 Potentiële Voordelen van Gember

Hoewel er nog veel vraagtekens zijn, hebben wetenschappers al veel mogelijke gezondheidsvoordelen van gember in kaart weten te brengen. Gember kent oneindig veel gezondheidsvoordelen.

  1. Bij misselijkheid: Gember wordt al eeuwenlang gebruikt bij misselijkheid, en wetenschappelijk onderzoek bevestigt dit deels. Vooral bij zwangerschapsmisselijkheid lijken de effecten positief. Gember helpt goed tegen misselijkheid. Gember is ook onderzocht bij misselijkheid met andere oorzaken, hoewel verschillende studies lieten zien dat gember ook hier voor verlichting kon zorgen, werd dit niet in alle studies gezien. Een theorie is dat de gingerolen en shogaolen een positief effect hebben op het spijsverteringskanaal.

  2. Ondersteuning van de spijsvertering: Onderzoekers zien aanwijzingen dat gember invloed heeft op de snelheid waarmee voedsel je maag verlaat en door je darmen beweegt. Zo werd in dierstudies gezien dat voedsel de maag sneller verliet. Ook zou gember de beweeglijkheid van de darmen kunnen verhogen. Gember helpt bij een goede spijsvertering. Het bevordert hierdoor de opname van voedingsstoffen.

  3. Bij afvallen: Vaak wordt gezegd dat gember helpt bij afvallen. Er zijn inderdaad verkennende onderzoeken die suggereren dat gember invloed kan hebben op gewichtsbeheersing. Zo lieten eerste kleine klinische studies met mensen aanwijzingen zien voor een effect. Het idee hierachter is dat de actieve stoffen in gember invloed hebben op vetverbranding of energieverbruik. Hoewel gember er op zichzelf waarschijnlijk niet voor zal zorgen dat je meteen kilo’s af zult vallen, kan het in combinatie met een gezond eetpatroon en regelmatige lichaamsbeweging wel een steuntje in de rug bieden. Gember kan helpen bij het afvallen.

  4. Voor het immuunsysteem: Studies suggereren dat gember kan bijdragen aan een evenwichtige immuunrespons, vooral in relatie tot ontstekingsprocessen. Daarnaast laat laboratoriumonderzoek zien dat gember de groei van bepaalde schadelijke bacteriën kan remmen, hoewel het onduidelijk is of dit effect zich ook in de praktijk laat zien. Gember versterkt het immuunsysteem: Gember bevat antioxidanten die je immuunsysteem kunnen versterken.

  5. Voor bloedsuiker: Verschillende onderzoeken laten zien dat gember een stabielere bloedsuikerspiegel kan ondersteunen. Op korte termijn waren de resultaten wisselend. In sommige studies werd verbetering gezien van de nuchtere bloedsuikerspiegel, terwijl andere geen effect vonden. Op langere termijn vonden de meeste studies wel positieve effecten.

  6. Voor hart en vaten: Sommige onderzoekers brengen gember in verband met een stabiele cholesterolwaarde en een gezonde doorbloeding, al kan het effect per persoon verschillen. Gember past binnen een gezonde leefstijl, maar is hier geen vervanging voor. Gember verbetert je doorbloeding. Een te hoge cholesterol is niet zonder gevaar voor jouw gezondheid. Daarom is het belangrijk om hier zo snel mogelijk iets aan te doen. Gember verlaagt je cholesterol.

  7. Voor gewrichten: Er zijn aanwijzingen dat gember kan helpen bij dagelijks comfort van gewrichten, al is dit vooralsnog gebaseerd op kleinschalige studies. Wetenschappers benadrukken dan ook dat er meer bewijs nodig is om te achterhalen hoe gember deze rol precies vervult.

  8. Cognitieve functies: Er zijn subtiele aanwijzingen dat gember dankzij antioxidatieve eigenschappen cognitieve functies zou kunnen ondersteunen, maar experts wachten op uitgebreider onderzoek om dit te onderbouwen.

Wanneer Gember Vermijden?

Gember is over het algemeen veilig in normale hoeveelheden. Toch is enige voorzichtigheid geboden als je bloedverdunners gebruikt, een gevoelige maag hebt of tijdens de zwangerschap hoge doseringen wilt nemen. Een kopje gemberthee is meestal geen probleem, maar bij grotere hoeveelheden is het verstandig om eerst met een arts of verloskundige te overleggen.

Hoe Gember te Gebruiken

Gember wordt al eeuwenlang gebruikt en is inmiddels niet meer weg te denken uit de keuken. De gemberplant is een bloeiende plant die origineel uit zuidoost Azië komt. Gember is nauw verwant aan kardemon, geelwortel en laos. In Nederland zie je gember van oorsprong vooral terug in zoete recepten.

Wil je het zelf proberen? Voeg wat geraspte gember toe aan je roerbak of soep, of maak een kop verse gemberthee met een schijfje in heet water. Ook in de wetenschap blijft gember een interessant onderwerp, waarbij nog wordt gekeken naar de optimale doseringen. Je kunt er ook thee van trekken, waar je eventueel nog wat vers citroensap aan kan toevoegen. Dit kun je goed gebruiken in Aziatische gerechten. Eigenlijk kun je gember in uiteenlopende gerechten goed gebruiken. Laat je fantasie de vrije loop en ontdek de kracht van gember!

Je kunt gember op heel veel verschillende manieren gebruiken. Verse gemberthee is inmiddels niet meer weg te denken uit hippe koffietentjes. Verse gember kun je goed bewaren op een droge plaats of in de koelkast. En wist je dat je gember ook in kunt vriezen?

Gember in de Schijf van Vijf

Het gebruik van gember als smaakmaker past in een gezonde voeding. Verse gember (gemberwortel), gemberthee, gemberpoeder en gember ingelegd in azijn staan in de Schijf van Vijf.

Let op Gekonfijte Gember

Hoewel verse gember bekend staat om zijn vele vitamines en mineralen, past gekonfijte gember niet in een gezond eetpatroon. Gekonfijte gember wordt namelijk gemaakt met veel suiker. Het Voedingscentrum heeft hierom gekonfijte gember ook buiten de Schijf van Vijf gelaten.

Conclusie

Gember is een krachtige ontstekingsremmer. Zoals je ziet is er een hele lijst aan gezondheidsvoordelen. Gember helpt bij het voorkomen van chronische ziekten zoals hart- en vaatzieken, kanker en Alzheimer. Gember werkt pijnstillend. Dus hoe kun je van deze voordelen profiteren?

Of je nu kiest voor een verse gembershot, een warme kop gemberthee of gewoon een stukje rauwe gember, het kan een waardevolle toevoeging zijn aan je dagelijkse routine. Hopelijk heeft dit artikel je geïnspireerd om wat vaker gember te gebruiken. Als thee, of voeg het toe aan je gerechten. Gember is namelijk hartstikke lekker en gezond!

labels:

Zie ook: