Vlees en vleeswaren zijn smakelijke en waardevolle producten, die pas volledig tot hun recht komen wanneer zij zorgvuldig worden behandeld. En dat geldt niet alleen voor de bereiding. Ook de manier waarop vlees en vleeswaren worden bewaard, is van groot belang. Het zijn nu eenmaal producten waar je extra op moet letten, ook tijdens het bewaarproces.

Houdbaarheidsdatums: THT en TGT

Hoe lang een product houdbaar is, moet op de verpakking te vinden zijn. Er zijn twee soorten houdbaarheidsdatums:

  • 'ten minste houdbaar tot’-datum (THT): Deze datum gaat over kwaliteit: vaak goed na datum.
  • ‘te gebruiken tot’-datum (TGT): Deze datum gaat over veiligheid: gebruik vóór of op de datum.

'Ten minste houdbaar tot’-datum (THT)

Een 'ten minste houdbaar tot'-datum (THT) gaat over kwaliteit. Het staat op voedingsmiddelen zoals melk, rijst of bijvoorbeeld groente in pot. Voor deze producten geldt: gooi het na de datum niet zomaar weg, maar kijk, ruik en proef of het nog goed is. Vertrouw dus op je zintuigen.

Na deze datum kan de kwaliteit, zoals de smaak, geur of kleur van het product, iets achteruitgaan. Producten waarvan de ‘ten minste houdbaar tot’-datum is verstreken, mogen volgens de wet worden verkocht.

‘Te gebruiken tot’-datum (TGT)

Een ‘te gebruiken tot’-datum (TGT) gaat over veiligheid. Het staat op producten zoals vlees, vis of voorgesneden groenten. Deze datum geeft aan dat het product tot en met de houdbaarheidsdatum veilig te gebruiken is. Is die datum verstreken? Dan kunnen er te veel ziekteverwekkers in gaan groeien.

Deze zie, ruik of proef je niet, maar je kunt er wel ziek van worden. Zonde, maar gooi het product dan dus weg. Een betere optie is; voorkom dat het over de datum raakt. Eet je producten op tijd op of vries ze in, dan kun je ze vaak nog maanden goed bewaren.

Bewaren van vlees en vleeswaren

Voor alle producten, of er nu een ‘ten minste houdbaar tot’, een ‘te gebruiken tot’ of geen datum op staat, geldt dat het goed bewaard moet worden. Temperatuur speelt een belangrijke rol bij het bewaren van vlees en vleeswaren. Hoe lager die temperatuur, hoe minder snel bederf zal optreden. De koelkast is daarom een gunstige plaats om ze te bewaren.

Hoelang vlees en vleeswaren houdbaar zijn, is sterk afhankelijk van de temperatuur. Tussen de 10ºC en 60ºC blijft vlees en vleeswaren maar een paar uur goed. Dat wordt veroorzaakt door bepaalde bacteriën die het vlees kunnen bederven. Vooral gemalen vlees en gesneden vleeswaren zijn daar extra gevoelig voor.

Daarom: vermijd zoveel mogelijk dat uw vleesaankopen te lang op het aanrecht in de keuken of bijvoorbeeld in de auto laat liggen. Leg ze zo snel mogelijk in de koelkast (2º tot 7ºC).

Een nog veiliger bewaarplaats is de vriezer. Met een temperatuur van -18º tot -20ºC kunnen bacteriën hier geen schade veroorzaken.

Bij verhitting (koken, bakken, braden) verdwijnen de meeste bacteriën uit het vlees. Vlees dat door en door verhit is (gaar) is dan ook meestal langer houdbaar. Het moet dan natuurlijk wel goed verpakt worden, en afhankelijk van de verpakkingsmethode bij de juiste temperatuur bewaard worden. Toch is gaar vlees niet onbeperkt houdbaar.

Invriezen van vlees en vleeswaren

In de diepvriezer (-18º tot -20ºC) kunt u zelf ingevroren vlees en vleeswaren, gemiddeld 1 tot 6 maanden gemakkelijk bewaren. Daarna loopt de kwaliteit terug. Omdat vet ranzig kan worden, zijn de vette soorten vlees minder lang te bewaren. Producten waarin zout verwerkt is (zoals slavinken, hamburgers, verse worst en andere vlug klaar- artikelen) kunnen nog veel sneller ranzig worden en zijn daarom minder lang houdbaar.

Het invriezen van vlees kan het beste zo snel mogelijk gebeuren. Bij langzaam invriezen vormt het vleessap namelijk grote kristallen. Deze tasten de kwaliteit van het vlees aan. Bij het ontdooien gaat er dan veel sap verloren.

In tegenstelling tot invriezen, kan ontdooien het beste langzaam gebeuren. De beste methode daarbij is het ingevroren vlees op een bord of schaal in de koelkast laten ontdooien. Het vleeseiwit kan dan het vrijkomende vleessap weer opnemen. Het vlees blijft daardoor veel sappiger. Bij klein vlees, zoals karbonades en lapjes, duurt het ontdooien 5 tot 6 uur. Bij groot vlees (braadstukken, rollades) moet je rekenen op ongeveer 12 tot 15 uur.

Als het vlees snel ontdooid moet worden, kan een magnetron uitkomst bieden. Een andere methode is het vlees in de gesloten verpakking in een bak koud water of onder zacht stromend koud water te leggen. Vlees dat gestoofd wordt of waarvan bouillon getrokken wordt (en dus door en door gaar wordt), kan eventueel bevroren in de pan worden gelegd. Je dient dan echter wel rekening te houden met een langere bereidingstijd.

Nog een tip: ontdooi vlees nooit in warm water of op de verwarming. Het verliest dan veel vocht en kan daardoor snel bederven. Als vlees eenmaal ontdooid is, kan het niet opnieuw ingevroren worden. Ook door invriezen verliest vlees namelijk een bepaalde hoeveelheid vocht. Door opnieuw invriezen riskeer je dat bij de bereiding het vlees droog wordt en ook zijn smaak verliest. Bovendien hebben bacteriën veel meer vat op het vlees, als het na het ontdooien weer wordt ingevroren.

Wil je het toch opnieuw invriezen, dan kun je het vlees het beste eerst bereiden. Maak kleine platte pakjes in porties en leg deze tegen de wand in het vriesvak. Verwijder de lucht zoveel mogelijk uit de verpakking. Lucht isoleert, het duurt dan langer voordat het vlees bevroren is.

Zorg dat de vriezer de juiste temperatuur heeft, zowel bij het invriezen als bij het bewaren. Een vriesvak in een koelkast heeft meestal onvoldoende vriescapaciteit. Leg tussen lappen en karbonades een velletje folie. Verpak vlees in speciale luchtdichte diepvriesverpakking. Dit gaat verkleuring en uitdroging tegen. Gewoon huishoudfolie is daardoor minder geschikt.

Vries soep - of gehaktballetjes eerst een uur los in op een blad of een vel folie. Je vermijdt dan dat ze later aan elkaar gaan plakken. Sterke bouillon kun je in kleine diepvriesdoosjes of margarinekuipjes invriezen. Dat is handig voor als je maar een klein beetje nodig hebt.

Bederf van vlees

Van bederf spreken we als bacteriën zich in het vlees snel gaan vermenigvuldigen, of wanneer het beschimmeld raakt. Een dergelijke situatie doet zich voor als vlees te lang bewaard wordt bij een te hoge temperatuur. Bij dit zogenaamde microbiologische bederf zul je duidelijk kunnen ruiken en zien dat het vlees niet meer vers is. Het is dan ook onverstandig het nog te consumeren.

Een ander soort bederf is chemisch bederf. Al hebben bacteriën geen vat op het vlees - omdat het bijvoorbeeld in de diepvries ligt - toch kan er wel degelijk door een chemisch proces in het vlees het nodige veranderen. Dit proces duurt over het algemeen wat langer. Vetten kunnen worden afgebroken, waardoor het vlees minder prettig gaat ruiken. Het vlees wordt dan ranzig. Die minder prettige geur geeft al aan dat er iets niet in orde is met het product.

Hoe lager echter de temperatuur, hoe minder snel ranzigheid zal optreden. Vlees waar doorheen zout is gemalen kan wel weer sneller ranzig worden.

Verpakking van vlees en vleeswaren

Vlees en vleeswaren in blik of glas zijn over het algemeen langer houdbaar. Dat kan oplopen tot enkele jaren. Op de verpakking staat een datum van uiterste houdbaarheid. In een gave, gesloten verpakking blijven deze producten tot tenminste die datum goed (mits bewaard volgens het voorschrift op de verpakking). Daarna kan de kwaliteit achteruit gaan.

Vlees en vleeswaren zijn ook in vacuüm en in de zogenoemde gasverpakking (of atmosfeerverpakking) te verkrijgen. In deze verpakkingen blijven vlees en vleeswaren enkele weken goed. Je kunt ze tot minstens 1 dag na de datum van uiterste houdbaarheid in de koelkast bewaren.

In de industrie worden vlees en vleeswaren ook wel vacuüm verpakt. Daarbij wordt alle lucht (en daarmee ook zuurstof) uit de verpakking gehaald. Dit vergroot de houdbaarheid.

Een ander verpakking is de gasverpakking of de atmosfeerverpakking. Bij deze wijze van verpakken heeft men de samenstelling van de lucht veranderd. Vlees en vleeswaren in degelijke verpakkingen zijn even lang houdbaar als wanneer ze vacuüm zijn verpakt. Daarnaast hebben ze als voordeel dat gesneden vleeswaren niet aan elkaar gaan plakken.

Tegenwoordig zijn er ook verpakkingen waarbij juist lucht met extra zuurstof wordt toegevoegd. Het voordeel daarvan is dat de kleur van het vlees beter blijft en bederf toch wordt tegengegaan.

Al verhogen vacuüm - en gasverpakkingen de houdbaarheidsduur, ze moeten toch in de koelkast worden bewaard.

Vacuüm verpakken van voedsel

Voedsel vacuum verpakken met een vacumeermachine heeft talloze voordelen waaronder het verlengen van de houdbaarheid. Als je vacumeert blijft voedsel 5 tot 10 keer langer houdbaar. Denk eraan dat het kan verschillen afhankelijk van de temperatuur waar je het bewaart, de inhoud en de kwaliteit van je vacuummachine. Als het voedsel een nare geur heeft of het bedorven uit ziet mag je het nooit opeten!

Het vacuüm verpakken levert over het algemeen dus minimaal 2 keer zo’n lange houdbaarheid op. Maar let op: het gaat om een indicatie.Je product, bijv. kip of een steak, samen met een marinade vacuüm verpakken? Ideaal! De marinade trekt namelijk veel sneller in het product als het vacuüm verpakt is. Doe de marinade en het vlees/vis/groente samen in een zak, trek deze vacuüm en 20 minuten later is je product al klaar om bereid te worden, in plaats van de 12 tot 24 uur die normaal vaak gebruikt wordt.

Als je marinade wilt gebruiken met een vacuümsysteem, let er dan wel even op dat je vacuümmachine hiermee over weg kan. In de vacuümzak bewaar je het product. Een vacuümzak heb je in verschillende maten, maar belangrijk is dat je hierbij altijd let op de breedte van de zak, omdat dit niet breder mag zijn dan je vacuümmachine. Het voordeel van de vacuümzak ten opzichte van een rol is dat de vacuümzak al op formaat is. Je kunt hier direct het voedsel in leggen en vacuüm trekken. Een vacuümrol moet je eerst op maat snijden, aan één kant sealen en daarna kun je het voedsel in de zak leggen. Let wel op dat je de juiste zakken of rol kiest, welke voldoet aan de EC 1935-2004 norm.

Houdbaarheidstabel voor vacuüm verpakt voedsel

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de houdbaarheid van verschillende soorten voedsel, zowel normaal bewaard als vacuüm verpakt:

Voedsel Koelkast 3°C (Normaal) Koelkast 3°C (Onder vacuum) Diepvries - 18°C (Normaal) Diepvries - 18°C (Onder vacuum) Vooraadkast (Normaal) Vooraadkast (Onder vacuum)
Aardbeien 1-3 dagen 1 week
Abrikozen, pruimen 6-12 maanden 1-3 jaar
Amandelen, Pinda’s 6 maanden 2 jaar
Bloem, meel 6 maanden 1-2 jaar
Bosbessen 3-6 dagen 2 weken
Brood, deegwaren 6-12 maanden 18-36 maanden 2-3 dagen 7-8 dagen
Bonen, granen 6 maanden 1-2 jaar
Champignons 8 maanden 24 maanden
Cheddar 1-2 weken 4-8 maanden
Chips en zoutjes 5-10 dagen 20-40 dagen
Cranberries 3-6 dagen 2 weken
Droog voedsel 10-30 dagen 30-90 dagen
Frambozen, bramen 1-3 dagen 1 week
Gekookt eten 2 dagen 10 dagen
Gekookt vlees 4-5 dagen 8-10 dagen 2-3 maanden 6 maanden
Gehakt 4 maanden 1 jaar
Gele kaas 12-15 dagen 50-55 dagen
Gemalen koffie 6 maanden 2 jaar
Gerookt vlees/worst 90 dagen 365 dagen
Koffiebonen 6-9 maanden 18-27 maanden
Koekjes 120 dagen 300 dagen
Kruiden 3-4 maanden 8-12 maanden
Niet-alcoholische drank (na openen) 2-3 dagen 7-10 dagen
Noten 30-60 dagen 120-180 dagen
Oliën 6 maanden 2 jaar
Ongekookte rijst en pasta 180 dagen 365 dagen
Parmezaanse kaas 1-2 weken 4-8 maanden
Perziken, nectarines 6-12 maanden 1-3 jaar
Poedermelk 6 maanden 1-2 jaar
Sauzen, Soepen, stoofschotels 3-6 maanden 1-2 jaar
Sla 3 dagen 6-8 dagen
Suiker, bastardsuiker 6 maanden 1-2 jaar
Thee 6 maanden 12-34 maanden
Toetjes 5 dagen 10-15 dagen
Vers fruit 3-7 dagen 8-20 dagen 6-10 maanden 18-30 maanden
Vers gevogelte 2 dagen 6 dagen 6 maanden 18 maanden
Verse groente 5 dagen 18-20 dagen 8 maanden 24 maanden
Verse kruiden 2-3 dagen 7-14 dagen
Verse vis 2 dagen 4-5 dagen 6 maanden 18 maanden
Vleeswaren, beleg 3 dagen 6-8 dagen
Wijn 2-3 dagen 20-25 dagen
Zachte Franse kaas 5-7 dagen 13-15 dagen
Zonnebloempitten 6 maanden 2 jaar

Let op: Spoel verse bladgroente en koolgroente goed af en blancheer ze voor het vacumeren. Vooral koolgroente zoals broccoli, spruitjes en bloemkool geven gassen af wanneer je ze vacuum verpakt. Komkommers en courgettes raden we af deze bevatten te veel water en kunnen na het ontdooien brijachtig worden. Vermijdt zachte paddenstoelen aangezien deze na het ontdooien een brei vormen. Was, droog en snij ze in plakjes. We raden aan om paddenstoelen altijd te blancheren voordat je ze gaat vacumeren. Verder laat je ze best ook een half uurtje vriezen voordat je ze vacuum verpakt zodat ze harder zijn. Bewaar bovenstaande voeding op een droge, donkere plaats zoals de vooraadkast in een vacuumzak of container. Vriezen en vacumeren, daarentegen, kan de houdbaarheid aanzienlijk verlengen, tot wel 10 keer langer. Het wordt dan ook ten zeerste aanbevolen om vacuüm verpakt voedsel in de vriezer te bewaren bij temperaturen onder -18 °C.

Bewaaradvies voor gerookte kipfilet

Hieronder vind je het bewaaradvies voor een open en gesloten verpakking van gerookte kipfilet.

  • Bewaar vleeswaren op de koudste plek in de koelkast bij 4 graden, dit is vaak de onderste plank.
  • Niet consumeren na TGT-datum. Vleeswaren zijn gevoelig voor uitgroei van ziekmakende bacteriën. Deze zijn niet te zien, te ruiken of te proeven.

De kip heeft een licht zure afwijkende geur, is grauw verkleurd of plakkerig? Zwanger? Niet consumeren!

labels: #Kip

Zie ook: