Gordelroos, ook wel herpes zoster genoemd, is een pijnlijke huidaandoening die wordt veroorzaakt door het varicella-zostervirus. Dit is hetzelfde virus dat waterpokken veroorzaakt. Hoewel gordelroos overal op je lichaam kan voorkomen, komt het meestal voor als een enkele streep blaren die zich rond de linker- of rechterkant van je lichaam zal ontwikkelen.

Wat is Gordelroos?

Gordelroos (herpes zoster) is een virusinfectie die een pijnlijke uitslag veroorzaakt. Bij gordelroos krijg je rode, pijnlijke huiduitslag en kleine, jeukende blaasjes met vocht erin. De blaasjes vormen een soort gordel, vandaar de naam ‘gordelroos’.

Wanneer het varicella-zoster-virus opnieuw actief wordt, kan dit komen door een verminderde weerstand. Het is niet helemaal duidelijk waardoor het virus actief wordt; misschien door een verminderde weerstand of oververmoeidheid.

Oorzaken van Gordelroos

Gordelroos ontstaat door het varicella-zoster-virus, hetzelfde virus dat waterpokken veroorzaakt. Iedereen die ooit waterpokken heeft gehad, kan zona krijgen. De meeste volwassenen in de Verenigde Staten hadden, voor de komst van de routinematige kindervaccinatie dat nu gebruikt wordt, als kind al waterpokken.

Na waterpokken blijft het virus slapend in je lichaam, in je zenuwbanen. Nadat de episode van de waterpokken is opgelost, blijft het virus in een slapende toestand in het zenuwstelsel in bepaalde zenuwcellen van het lichaam in de wervelkolom.

Jaren later kan het virus als zona weer actief worden. Het virus kan opnieuw actief worden wanneer het immuunsysteem verzwakt is, bijvoorbeeld door veroudering, ziekte of stress.

Risicofactoren voor gordelroos zijn:

  • Ouder zijn dan 50 jaar. Zona komt het meest voor bij mensen ouder dan 50 jaar. Het risico neemt toe naarmate je ouder wordt.
  • Het hebben van bepaalde ziekten.
  • Het ondergaan van kankerbehandelingen.
  • Het nemen van bepaalde medicijnen.

Symptomen van Gordelroos

Gordelroos begint vaak met pijn, jeuk of een brandend gevoel aan één kant van je lichaam. Het begint vaak met tintelingen, pijn of een brandend gevoel. Daarna verschijnen rode vlekken en vochtblaasjes aan één kant van je lichaam. Deze pijn kan scherp, stekend of kloppend zijn. De huid kan extreem gevoelig worden.

Na een paar dagen verschijnen er rode vlekken die overgaan in met vocht gevulde blaasjes. Deze blaasjes zijn vaak gegroepeerd en bevinden zich meestal aan één kant van het lichaam, in het gebied dat wordt verzorgd door een sensibele zenuw (een dermatoom).

De kenmerken van gordelroos zijn een hevige, brandende of stekende pijn, die soms gepaard gaat met koorts of een algemeen gevoel van ziek zijn. De blaasjes gaan gepaard met een heftige jeuk.

De blaasjes kunnen op de romp, het gezicht, de nek of ledematen voorkomen. Typisch is dat altijd maar één bepaald gebied van het lichaam is aangedaan en altijd maar aan één kant, of links of rechts.

Binnen 7-10 dagen drogen de blaasjes op en vormen korstjes. Na tien tot veertien dagen drogen de blaasjes in en worden korstjes die kleine littekens kunnen achterlaten. De aangedane huid kan nog een tijdje gevoelig blijven.

Gordelroos kan op verschillende plekken en manieren voorkomen:

  • Gordelroos in het gezicht: Dit heet herpes zoster ophthalmicus.
  • Langdurige zenuwpijn: Sommige mensen houden na gordelroos maandenlang pijn.

Gordelroos openbaart zich meestal rond de buik en de taille. Gordelroos komt ook wel eens voor in of rond het oog. Deze vorm is veel gevaarlijker dan die optreedt in de buik- en taillestreek. In zo’n geval moet u dan ook direct een oogarts raadplegen.

Is Gordelroos Besmettelijk?

Ja, gordelroos is besmettelijk, maar alleen voor mensen die nog nooit waterpokken hebben gehad. Je kunt alleen iemand besmetten die nooit waterpokken heeft gehad.

Door contact met het vocht uit de gordelroosblaasjes kan iemand die nog geen waterpokken heeft gehad waterpokken krijgen. Je kunt iemand anders geen gordelroos geven.

Een persoon met zona kan het varicella-zostervirus doorgeven aan iedereen die niet immuun is voor waterpokken. Dat gebeurt meestal door direct contact met de open wondjes van de zona uitslag.

Als je baby gordelroos heeft, is het belangrijk dat hij niet in de buurt komt van zwangere vrouwen, andere baby’s en zieke mensen.

Hoe Lang is Gordelroos Besmettelijk?

Je bent besmettelijk zolang de blaasjes niet zijn ingedroogd, meestal 7-10 dagen. Je bent niet meer besmettelijk zodra de blaasjes zijn ingedroogd.

Totdat jouw zona plekken bedenkt zijn met schilfertjes of korstjes ben je besmettelijk en moet je fysiek contact met iedereen die de waterpokken nog niet heeft gehad of die geen waterpokken vaccin heeft gehad vermijden. Dit is met name van belang voor de mensen met een verzwakt immuunsysteem, zwangere vrouwen en pasgeboren baby's.

Behandeling van Gordelroos

Gordelroos geneest meestal vanzelf. Gordelroos gaat meestal na 2 weken vanzelf over. Toch kunnen de klachten vervelend zijn, vooral de pijn.

Voor de behandeling van gordelroos kunt u het beste naar uw huisarts gaan. Bij ernstige gevallen, bijvoorbeeld als de uitslag in je gezicht zit, kan een arts antivirale middelen voorschrijven zoals aciclovir. Houd de blaasjes schoon en voorkom krabben om infecties te vermijden.

Wat kun je zelf doen?

  • Houd de huid schoon: Voorkom dat de blaasjes geïnfecteerd raken door goede hygiëne.
  • Verzorg de huid: Gebruik een verkoelende lotion, zoals de Verkoelende Lotion van Drs Leenarts, om je huid te kalmeren.
  • Pijnbestrijding: Heb je veel pijn? Neem paracetamol.

Medicatie bij Gordelroos

Deze schrijft u in veel gevallen een antivirusmiddel (zalf en tabletten) en pijnstillers voor. Heb je gordelroos in je gezicht, of heb je een sterk verminderde weerstand, dan kan de huisarts eventueel virusremmende middelen voorschrijven, zoals aciclovir, valaciclovir of famciclovir.

Bij langdurige zenuwpijn wordt soms het medicijn amitriptyline voorgeschreven.

Zonder medicijnen verdwijnt de gordelroos na ongeveer een maand. Tegen de jeuk kunt u Abena zinkzalf of Abena zinkspray 10% gebruiken.

Vaccinatie tegen Gordelroos

Er is een vaccin beschikbaar tegen gordelroos, maar dit is niet opgenomen in het Rijks Vaccinatieprogramma, dus als u zich wilt laten inenten moet u dat zelf betalen. Twee vaccins kunnen helpen bij het voorkomen van gordelroos - het waterpokkenvaccin (varicella) en het gordelroosvaccin (varicella-zoster).

De vaccinatie bestaat uit twee doses, met een tussentijd van 2 tot 6 maanden en kost in totaal circa 350 euro. Vaccinatie rondom de leeftijd van 60 jaar is waarschijnlijk het doelmatigst.

Het vaccin voorkomt negen op de tien gevallen van gordelroos en is in principe ook geschikt voor mensen met een minder goed functionerend immuunsysteem. Dit maakt dat de Gezondheidsraad positief staat tegenover over vaccinatie van ouderen met dit vaccin.

Complicaties van Gordelroos

Een dreigend gevaar van gordelroos is een zenuwpijn die aanhoudt, ook als de blaasjes al lang verdwenen zijn. Die zenuwpijn kan heel ernstig zijn en jarenlang duren.

De belangrijkste reden om te vaccineren is het voorkomen van aanhoudende zenuwpijn (postherpetische neuralgie). Vooral bij ouderen kan de pijn soms heftig zijn en lang duren.

Gordelroos in het gezicht, met name rond de ogen, kan ernstige complicaties veroorzaken, zoals oogschade.

Adviezen bij Gordelroos

  • Raak de blaasjes zo weinig mogelijk aan.
  • Je mag gewoon douchen of in bad.
  • Was je handen met water en zeep als je de blaasjes hebt aangeraakt.
  • Kom niet dichtbij iemand met een slechte afweer of iemand die zwanger is.
  • Pas op met krabben aan de blaasjes, doordat het vocht in de blaasjes besmettelijk is.
  • Het is niet nodig om thuis te blijven. Vermijd contact met mensen met een lage weerstand of zwangere vrouwen die geen waterpokken hebben gehad.

Omdat Gordelroos op kan treden wanneer de weerstand verlaagd is, is het van belang om te zorgen voor voldoende slaap en rust, ontspanning en gezond eten en beweging. Helaas heb je niet alles in de hand, dus dan nog kan een infectie optreden.

Onthoud: Gordelroos kan vervelend zijn, maar is gelukkig meestal onschuldig en geneest vanzelf.

labels:

Zie ook: