Gietijzer is een fantastisch materiaal dat een waardevolle toevoeging kan zijn aan je kamado BBQ. De uitstekende hittegeleiding en hittevastheid van bijvoorbeeld een gietijzeren rooster zorgen voor een egale warmteverdeling en die iconische grillstrepen op je gerechten. Een gietijzeren pan of plaat biedt dezelfde voordelen, waardoor je vrijwel geen piekwarmte op één plek hebt. Dit is vooral ideaal voor een dutch oven, bijvoorbeeld bij het maken van een saus of stoofpotje, waarbij de gehele pan dezelfde warmte heeft.

Om optimaal van je gietijzer te profiteren, is een goede voorbehandeling essentieel. Dit voorkomt dat voedsel aanbakt en maakt het schoonmaken eenvoudig. Deze behandeling is ook geschikt voor gietijzer dat lange tijd niet is gebruikt en roestplekken vertoont. Roest is een teken van onvoldoende voorbehandeling, dus een opfrisbeurt is de beste oplossing. Met de juiste zorg kan je gietijzer jarenlang meegaan.

Hoewel sommige gietijzeren producten al voorbehandeld zijn bij aankoop, is het aan te raden om zelf de volgende stappen te doorlopen. Het is immers onduidelijk hoe grondig de voorbehandeling is uitgevoerd.

Benodigdheden

  • Kokosolie / Crisco
  • Siliconen kwast
  • Oven of kamado
  • Afwasmiddel en afwasborstel
  • Werkplank die tegen hitte kan (geen plastic!)
  • Oude theedoek
  • Keukenrol
  • Gietijzer dat je wilt behandelen

Stappenplan voor het Inbranden van Gietijzer

Stap 1: Voorbereiding

Zet alle benodigdheden klaar en verwarm je oven of barbecue (directe bereiding) voor op 170 graden Celsius. Het is belangrijk om een goede plek voor je kamado te bepalen. Ik gebruik hier zelf mijn oven voor vanwege het gemak, let hierbij wel even op of je gietijzeren product wel in de oven past.

Stap 2: Reinigen

Dit is de enige keer dat je je gietijzer afwast met afwasmiddel. Afwasmiddel verwijdert namelijk de was/kokosolie van het gietijzer, waardoor het erg kwetsbaar is voor roesten. Plaats het gietijzer in de wasbak of een teiltje waar deze in past en schrob het gietijzer overal goed af. Vergeet niet de zijkant en bij een rooster ook tussen de spijlen goed te schrobben. Ik heb voor dit voorbeeld gebruik gemaakt van een nieuwe 15″ Compact gietijzeren rooster.

Stap 3: Uitbakken

Na het schoonschrobben van het gietijzer is het tijd om de laatste restjes voorbehandeling/was eruit te branden en om hem zo droog mogelijk te krijgen. Spoel het rooster goed af en maak hem zo goed mogelijk droog voordat je hem in de oven of op de kamado plaatst. Het rooster mag nu 30 minuten lang op 170 graden ‘uitbakken’.

Stap 4: Schoonmaken

Wanneer de 30 minuten om zijn wordt het tijd om het gietijzer uit de oven of kamado te pakken. Let hierbij goed op dat deze ontzettend heet is!! Gebruik hittebestendige handschoenen en plaats hem op een oppervlakte waarop je kunt werken. Ik gebruik hier zelf een houten serveerplank voor, welke niet kan smelten of dergelijke. Je zult merken dat het gietijzer al een flink doffere kleur heeft gekregen doordat de poriën nu helemaal bloot liggen. Gebruik een paar stukken keukenrol om het gietijzer af te vegen en de laatste delen was/voorbehandeling te verwijderen. Let hierbij wederom goed op dat het gietijzer heet is!

Stap 5: Eerste Behandeling met Kokosvet

Nu het gietijzer echt helemaal schoon en poreus is, is het tijd om te beginnen met de eerste laag behandeling. Pak hiervoor het kokosvet of crisco en je siliconen kwast. Ik heb zelf een voorkeur voor het Kokosvet, Crisco is daarnaast ook een goede plantaardig vette oplossing die je kunt gebruiken. Kokosvet is eenvoudig te verkrijgen bij vrijwel elke Jumbo. Pak met een theelepeltje een beetje kokovet en laat dit op het rooster vallen. De warmte zal het beetje doen smelten, waarna je met de kwast eenvoudig verder kunt uitsmeren.

Door het uitsmeren warmt je siliconen kwast ook op, waarna je eenvoudig met de kwast opnieuw wat kokosvet uit het potje kunt lepelen en direct smeren omdat het smelt. Zorg dat het gehele oppervlakte, alle hoeken, spijlen, zijkant en achterkant goed ingesmeerd is en probeer een masserende beweging te maken met de kwast, zodat je het kokovet echt in de poriën smeert.

Stap 6: Verwarmen

Wanneer als goed behandeld en ingesmeerd is verwijder je het eventuele teveel (druipend) vet en mag het gietijzer een uur lang terug in de oven of op de kamado op 170 graden. Dit zorgt dat het vet goed kan versmelten op het rooster en beter intrekt. Doe bij een dutch oven het deksel op de pan gedurende dit uur.

Stap 7: Afkoelen en Afdrogen

Na het volledige mag het gietijzer weer uit de warmtebron (let op; heet!) en dep je met een keukenpapiertje het overtollige vet van het gietijzer af. Hierna laat je het gietijzer een half uurtje afkoelen, zodat het vet zich in de poriën kan zetten.

Stap 8: Herhaal Behandeling

Wanneer het gietijzer na het half uur goed is afgekoeld, herhaal je de stappen vanaf stap 4 van de behandeling en smeer je het rooster opnieuw goed in. Vergeet hierbij wederom niet alle hoeken van de spijken, zijkant en achterkant!

Stap 9: Laatste ‘Baksessie’

Na het opnieuw insmeren mag het rooster wederom een uur in de warmtebron voor de laatste ‘baksessie’. Deze stap zorgt dat alle (inmiddels met kokosvet gevulde) poriën afgedekt worden met een laagje kokosvet. Na dit tweede uur mag het gietijzer weer uit de warmtebron en dep je het laatste overgbleven vet zachtjes af. Laat het nog een half uurtje afkoelen voor een goede hechting en daarna mag deze je kamado op ter verrijking van je gerecht!

Punten om op te letten!

  • Maak je gietijzeren roosteren na behandeling niet schoon met water, eventueel aangekoekt spul kan je er als het goed is af branden óf voorzichtig met je tang er af vegen.
  • Door de behandeling hecht het amper en is zachtjes er over gaan vaak voldoende om hem schoon te maken, áls dit al nodig is!

Onderhoud van Gietijzer

Nadat u uw gietijzeren product hebt gebruikt tijdens het bbq-en, maakt u het zo snel mogelijk met water schoon (het liefst als de pan nog warm is). Vermijd afwasmiddel, want dat haalt de beschermende “seasoning-laag” weg. Voor een nog betere beschermlaag, kunt u de pan na de eerste paar keer gebruik nogmaals invetten.

Laat de deksel van de Dutch Oven op een kiertje staan als hem weg zet of doe een stukje karton ertussen. Dit zorgt ervoor dat er lucht kan circuleren in de pan waardoor eventueel achter gebleven vocht eruit kan en de pan niet muf wordt.

Hoe kan ik gietijzer het beste schoonmaken?

  1. Verwijder alle voedsel resten met een schraper het liefst van plastic.
  2. Vul de halve pan met heet water, laat het even weken.
  3. Het kan zijn dat aangekoekte resten niet los willen laten, kook het water dan even in de pan.
  4. Neem een borstel met lange harde haren en schrob de pan uit.
  5. Spoel de pan goed af, dep hem droog met een handdoek.
  6. Als er pan zwart en glanzend uit ziet is de conditie van de pan prima.
  7. Kijkt de pan dof en grijs kunt u hem het beste een keer weer opnieuw invetten en inbranden met olie of vet. (Spekvet, Cisco, Arachideolie, Olijfolie)

Veel mensen willen graag met warm water en zeep hun gietijzeren pan schoon te maken. Dit is niet aan te raden. Sommige zepen en ook zure gerechten kunnen de “platina” laag doorbreken en de seasoning laten oplossen. Het ijzer kijkt vervolgens droog en grijs. Door het bovenstaande inbrand-stappenplan komt jouw pan weer in topconditie.

Heeft u roest plekken op het gietijzer?

Hoewel er vele methoden voor het reinigen van roestige gietijzeren pannen zijn, vind ik het gebruik van blikje Cola het makkelijkst. Als de binnenkant roestig is giet de Cola in de pan en laat het zijn werk doen. De hoeveelheid Cola en hoe lang het duurt, hangt af van hoe roestig de pan is. Als u een probleem hebt met de buitenkant van de pan of Dutch oven dan kunt u een spons gebruiken, of zet de gietijzeren pan in een grote kom of emmer met voldoende Cola om de roest (soms komt u met roteren van de pan ook een heel eind) op te lossen. Nu de roest is verwijderd moet u de pan wassen en invetten (zie hierboven over het inbranden van gietijzer).

Let op! Laat de pan eerst drogen voordat u hem invet! Anders zitten de poriën vol met water en kan de pan niet voldoende vet opnemen.

Is mijn gietijzeren pan onbruikbaar als hij zwaar verroest is?

Nee! Schraap als eerste zoveel mogelijk de los latende delen eruit. Verwarm de pan en schraap met behulp van een ijzeren lepel of spatel de volgende laag eruit. Eventueel een rvs schuurspons gebruiken of schuurpapier voor de laatste resten en een cola behandeling doet ook wonderen. Laat vervolgens de pan een tijd op een matig vuur staan waardoor de seasoning als het ware eruit gebrand wordt.

labels:

Zie ook: