Groente is een essentieel onderdeel van een gezond en gevarieerd eetpatroon. Je kunt groente vers kopen, maar je kunt ook kiezen voor diepvriesgroente of juist voor groente in pot of uit blik. Maar wat is eigenlijk de meest gezonde keuze? En waar moet je verder zoal rekening mee houden?
De Gezondheidsraad schrijft voor dat je dagelijks minstens 200 gram groente moet eten. Het Voedingscentrum raadt aan om minstens 250 gram groente per dag te eten. Sterker nog, slechts 16 procent van de volwassen Nederlanders eet dagelijks minstens 200 gram groente, zo is ooit becijferd door het RIVM. Volwassen Nederlanders eten gemiddeld 143 gram groente per dag, zo werd eveneens becijferd door het RIVM.
Verse versus Geconserveerde Groenten
Je zou misschien denken dat verse groenten per definitie beter zijn dan groenten die zijn ingevroren of geconserveerd, en dat komt doordat je in je brein onbewust een onderscheid maakt tussen de term 'vers' (en dus 'gezond') en groenten die kennelijk 'niet vers' (en dus 'minder gezond') zijn. Houden we de richtlijnen van het Voedingscentrum aan, dan is het antwoord op deze vraag heel simpel: qua voedingsstoffen zit er eigenlijk geen verschil tussen verse (onbewerkte) groente, diepvriesgroente en groente uit pot of blik.
Het Voedingscentrum zegt immers: "Groente uit blik of pot en diepvriesgroente bevatten evenveel voedingsstoffen als onbewerkte groente." In de supermarkt kun je groente vers, voorgesneden, ingevroren, in blik of in pot kopen. Groenten zijn gezond, daar is geen twijfel over mogelijk. Ze bevatten veel goede voedingsstoffen en maar weinig kilocalorieën.
Aandachtspunten bij Groenten uit Pot of Blik
Toch zijn er een paar kanttekeningen. Allereerst is aan groente uit pot of blik bijvoorbeeld vaak zout en/of suiker toegevoegd, en deze ingrediënten fungeren in de regel als conserveermiddel: de bedoeling van deze manier van verpakken en conserveren is immers om de groente zo lang mogelijk te kunnen bewaren. Dat maakt deze producten wat minder gezond dan de verse of diepgevroren varianten, zeker als je er een suikervrij en/of natriumarm dieet op nahoudt.
Je kunt ze natuurlijk proberen te wassen of af te spoelen, al krijg je ze nooit helemaal zout- en suikervrij. Je kunt ook groente in blik of uit de pot kopen zonder toegevoegde suikers en/of zout. In dat geval zijn ze qua gezondheid wel vergelijkbaar met verse groente en groente uit de diepvries. Wel kan het zijn dat je de smaak of textuur van deze producten niks vindt.
Groenten uit de pot of in blik worden namelijk vaak voorgekookt, en dat is - samen met het feit dat deze groenten vaak voor langere tijd in een vochtoplossing worden bewaard - van invloed op de de smaak- en textuurbeleving van de groenten zoals ze bij jou in de pan en - uiteindelijk - op het bord belanden. Het zou dan ook goed kunnen dat je de voorkeur geeft aan de verse varianten of de diepvriesvarianten.
Versheid en Voedingswaarde
Verse groente, groente uit de diepvries, of groente uit blik of pot: qua gezondheid en voedingsstoffen ontloopt het elkaar dus nauwelijks, zolang je zout- en suikervrije producten koopt in het geval van blik- en potgroente. Maar hoe zit het met de versheid?
Het antwoord daarop zal je misschien verbazen: in veel gevallen is diepvriesgroente eigenlijk juist verser dan verse groente. Dat heeft te maken met het moment waarop de groente wordt geoogst. Verse groenten worden vaak geoogst vóórdat ze echt rijp zijn. Ze moeten in sommige gevallen immers nog worden schoongemaakt en/of verpakt, daarna moeten ze nog worden vervoerd naar de winkels, en bij voorkeur houden ze het ook nog even vol in de schappen zonder al te snel te bederven.
Omdat veel groenten worden geoogst voordat ze rijp zijn, krijgen ze bovendien niet de kans om alle voedingsstoffen optimaal te ontwikkelen. De term 'vers' is in dat opzicht dan ook meer een marketingterm, zo tekende het AD eerder op namens levensmiddelentechnoloog Matthijs Dekker, verbonden aan de Wageningen Universiteit. De term 'vers' is niet aan wet- en regelgeving gebonden, en bij veel verse groenten in de supermarkt weet je eigenlijk dan ook niet precies hoe oud de producten zijn.
Diepvriesgroenten worden daarentegen geoogst op het moment dat ze klaar zijn voor verwerking: ze worden namelijk vrijwel meteen na het oogsten behandeld en ingevroren. Qua voedingsstoffen hebben diepvriesgroenten dan ook iets meer gelegenheid gehad om voedingsstoffen te ontwikkelen. Maar bij de verwerking - sommige diepvriesgroenten worden immers geschild of in handige stukjes gesneden - gaan er ook weer voedingsstoffen verloren. Uiteindelijk is ook hier de conclusie dat beide varianten elkaar qua gezondheidsvoordelen nauwelijks ontlopen.
Waar kun je verder zoal op letten?
We zeiden het net al, maar 'verse' groenten zijn niet altijd zo vers als je misschien denkt. En omdat we in een geglobaliseerde economie leven waarin we gewend zijn dat producten gedurende het hele jaar beschikbaar zijn, importeren we allerlei groenten uit verschillende windstreken van de wereld op het moment dat deze groenten bij ons niet in het seizoen zijn, of als ze überhaupt niet lokaal geteeld worden.
Zo kan het rustig gebeuren dat er hartje winter asperges uit Chili of Peru in onze supermarktschappen liggen. En wat te denken van sperzieboontjes uit Kenia? Deze groenten zijn dan weliswaar 'vers', maar kunnen best al wat langer geleden zijn geoogst in het land van herkomst. En zo kan het tóch gebeuren dat ze al wat van hun voedingswaarde hebben verloren voordat ze bij ons te koop zijn, vers of niet.
Daarnaast kun je ook de ecologische voetafdruk meenemen in je overwegingen. Als dit voor jou belangrijk is - en ook dit is een persoonlijke keuze - kun je overwegen om alléén de diepvriesvarianten of de ingeblikte varianten van bepaalde groenten te eten op het moment dat ze in Nederland niet in het seizoen zijn. Ook kun je in je eetpatroon wat meer rekening proberen te houden met seizoenen: dat alle verse producten 365 dagen per jaar beschikbaar moeten zijn, is immers ook maar een relatief recente luxe.
En tot slot is een voorraadje geconserveerde groenten of diepvriesgroente aanleggen ook niet zo'n slecht idee, al helemaal niet als je een grote diepvries hebt waar je veel diepvriesgroente in kwijt kunt. Kies dan het liefst wel voor "pure" groenten uit blik of pot, zoals sperzieboontjes, worteltjes, mais, doperwten en rode kool. Met puur bedoelen we zonder toevoegingen als zout, suiker, e-nummers. Het gehalte aan vitamines en mineralen in die groenten in pot of blik kun je vergelijken met wat je zelf thuis vers kookt.
Veel consumenten en met name jongeren hebben door gebrekkige kennis over (de verwerking van) voedsel onterechte vooroordelen over groenteconserven. Zo zouden ze conserveringsmiddelen en onnodige toevoegingen bevatten, zoals te veel suiker en zout. Uit onderzoek van onderzoeksbureau NoTies onder 500 consumenten blijkt dat meer dan 60% denkt dat groenten uit pot of blik conserveringsmiddelen bevatten, terwijl dit niet het geval is. Van de ondervraagde jongeren (16 tot 30 jaar) denkt zelfs driekwart dat er conserveringsmiddelen in de pot zitten.
De Voedingsstoffen in Eten uit Blik
In eten uit blik blijven de macronutriënten behouden. Dit zijn de vetten, koolhydraten en eiwitten. Ook vetoplosbare vitamines, zoals vitamine A en E, zouden veelal in stand blijven. Vitamines die oplosbaar zijn in water, zoals vitamine B en C, raken echter beschadigd door verhitting. Daardoor bevat eten uit blik minder van deze belangrijke vitamines. Dat kan een reden zijn om geen groenten en fruit uit blik te gebruiken voor je gerechten.
Het blijkt trouwens dat sommige voedingsstoffen, zoals antioxidanten, toenemen door verhitting. Zo stijgt de hoeveelheid antioxidanten in tomaten en mais als deze groenten worden verhit.
Mogelijke Nadelen
- Bisfenol A: Het plastic laagje aan de binnenkant van een blikje kan bisfenol A bevatten. Deze stof heeft het vermogen om uit het plastic in de voeding te trekken. Het is zelfs zo dat eten uit blik de voornaamste bron is van onze blootstelling aan bisfenol A.
- Ongezonde toevoegingen: Eten in blik kan toegevoegde suiker, zout en conserveringsmiddelen bevatten. Kijk dus vooral bij de ingrediënten op het etiket of er zout is toegevoegd. Ook blikvoeding die conserveringsmiddelen bevat, kun je beter vermijden.
- Beschadigde blikken: Laat blikken waar een deuk in zit dan staan. Hoewel de kans klein is, kunnen blikken die niet goed geconserveerd of open zijn schadelijke bacteriën bevatten. Ook blikken die uitpuilen, gebarsten zijn of lekken kun je beter niet meenemen.
Conclusie
Het maakt in principe niet uit of je verse groente of groente uit blik, pot of uit de diepvries eet. Groente uit blik, pot en diepvries bevatten namelijk dezelfde voedingsstoffen als verse groente. Kies je voor groente uit pot of blik, kies dan een variant zonder toegevoegd suiker en/of zout.
Diepvriesgroenten en groenten uit een glazen pot zijn net zo gezond en soms zelfs gezonder dan verse groenten! Om aan je dagelijkse portie van 250 gram groenten te komen kan je dus prima variëren tussen verse groenten, diepvriesgroenten en groenten uit een glazen pot.
labels:
