Je eigen moestuin, dat klinkt toch heerlijk? Velen hebben al eerder pogingen gedaan om groenten en kruiden te kweken met zaadjes, maar het komt nooit echt verder dan het eerste kleine plantje. Om van een zaadje tot een volwaardige plant te komen, vergt toch wel wat meer aandacht.

De Ideale Kweekplek op Zolder

Wanneer je binnen begint met kweken heb je natuurlijk wel een plek nodig met voldoende daglicht. Een tafel onder een schuin dakraam kan hiervoor ideaal zijn, maar je kweektafel moet ook weer niet teveel in de weg staan. Er kan een plek worden gemaakt op zolder onder het raam. Met twee schragen en een houten plaat creëerde ik een tafel.

De Juiste Grond en Zaadjes

Bij het zelf groenten en kruiden kweken is de grond die je gebruikt ook zeker van belang. Je kunt hiervoor speciale zaai- en stekgrond kopen die, door de aanwezige voedingsstoffen, het kiemproces en de wortelontwikkeling van zaadjes en stekjes bevorderen. Online kwam ik de tip tegen om vermiculiet toe te voegen aan de potgrond voordat je gaat kweken. Hiermee maak je de grond luchtig en daarbij nemen de brokkeltjes veel vocht op om het daarna weer langzaam af te geven.

Bij het kweken begin je natuurlijk met zaadjes. Ik koos ervoor om te beginnen met wat groenten en kruiden. Op de achterkant van de zakjes staat meestal aangegeven in welke maanden de zaadjes gezaaid mogen worden, hoe diep de zaadjes de grond in moeten en of ze onder glas of gelijk in de grond kunnen groeien. In maart is het buiten vaak nog te koud om te zaaien dus kun je hier binnen vast mee beginnen.

Kweektrays en Kweekhuis

Ik gebruik hiervoor de kweektray van elho. Hierop kan ik de kweekpotjes makkelijk bij elkaar zetten en ze gezamenlijk afdekken met het kweekhuis. Hiermee boots je als het ware een broeikas na. Ik kies voor afbreekbare kweekpotjes zodat ik de plantjes straks met potje en al in de aarde kan zetten.

Hoe Diep Moet een Zaadje in de Grond?

Dit verschilt per soort zaadje. Wat ik heb gelezen is dat je de maat van het zaadje 1 of 1,5 keer zo diep in de grond moet duwen. Grotere zaden moeten dus dieper in de grond dan hele kleine zaadjes. Een klein zaadje van 1 mm hoeft dus maar ongeveer 2 mm de grond in.

Wanneer alle potjes zijn voorzien van een plantenlabel kun je ze afdekken met het kweekhuis. Dit is een transparante deksel met een ventilatiesysteem. Door de zaaiingen af te dekken ontstaat er een warme en vochtige plek waar de zaadjes goed in kunnen ontkiemen. Met het ventilatieschijfje kun je zelf de ventilatie regelen. Neem elke dag even een kijkje bij jouw potentiële moestuin. Besproei de potjes met de plantenspuit en draai af en toe het ventilatieschijfje even open.

Kunstmatige Verlichting

Nu de zon weer lekker schijnt kunnen de paprika-, komkommer- en tomatenplantjes overdag naar buiten. Maar de afgelopen weken was het vaak druilerig en grijs weer en groeien mijn plantjes binnen voor geen centimeter. Ze staan op zolder, daar is het warm, maar er is weinig licht.

Vorig jaar al had ik gezien dat Ikea kwam met een kweekset voor binnen met UV-licht. Immers; ik vind kweken en alles wat met creeren (en eten 😉 te maken heeft, zo ontzettend en langdurig tof dat ik verwachtte er toch erg blij van te worden. En inderdaad, in anderhalve week onder het kunstmatige zonnetje was de groei van mijn planten net zo groot als in de vijf grauwe weken ervoor en voelde de aankoop als erg leuk en zinnig.

Hydrocultuur Systeem van Ikea

Eigenlijk gaat het systeem uit van twee elementen: het kweken uit zaad op water met zogenaamde stekpluggen en steenwol, en het groeien van de zaailingen in hydrocultuur met vloeibare voeding en onder UV licht. Deze twee systemen samen zorgen ervoor dat je hypothetisch van zaadje tot oogst binnen kan kweken en dus het hele jaar verse groenten en kruiden hebt, ook in de winter. Dus aan de slag…Bij beide systemen zit een duidelijke handleiding, zowel voor het in elkaar zetten van het systeem als voor het kweken zelf.

Je kunt de zaailing met stekpluk en al in de steentjes zetten. De plant groeit dan gewoon verder. Het opkweken in de pluggen lukt alleen voor lichtkiemers.

Ook andersom: een plantje overzetten van substraat naar aarde (wel goed vochtige, luchtige, doorlatende aarde) is goed gegaan. Hoewel het natuurlijk het veiligst is om de gebruiksaanwijzing te volgen en alleen van plug naar substraat te gaan, zijn er meer mogelijkheden.

Wat echt niet lukt is om een stekplug met zaailing rechtstreeks in de aarde te zetten. Als de stekplug is opgedroogd gaat deze knijpen, droogt de plant mee en kan geen water meer opnemen. Je moet de zaailing dus voorzichtig uit de stekplug pellen als je deze over wilt zetten in aarde.

Wat ik echt een voordeel vind is dat je de bak waar de plantjes met hun bakjes in hangen, een keer vult met water en voeding en dan voor lange tijd klaar bent. Je kunt dus ook met nog kleine kwetsbare plantjes, gemakkelijk een aantal dagen met vakantie.

Met behulp van de tijdklok kun je het UV-licht voor de plantjes gemakkelijk instellen. De UV lampen zelf, die je minimaal 16 uur per dag aanhebt, zijn A+ lampen. Ik ben benieuwd naar mijn elektriciteitsrekening.

Wat kleine kanttekeningen: het kweeklicht wordt het best door de planten opgevangen als het een afstand van 30 cm tot de plant heeft. Grote tomatenplanten en komkommers groeien al snel over je kweeksysteem heen en uit hun kleine substraatbakje. Voor sla, kruiden, etc. verwacht ik hierbij geen problemen.

Voordelen van het Systeem

Al met al ben ik absoluut blij met het systeem. Ik vind het erg leuk om de zichtbare groei van de plantjes te kunnen zien. Daarnaast word ik blij van die zonnige lampjes op een regenachtige dag. Doordat de plantjes ook nog over te zetten zijn in potjes met aarde zit je niet helemaal aan het hydro-systeem vast als blijkt dat je plantje om welke reden dan ook toch overgezet moet worden en kan je voordelen van kweken in hydrocultuur wel benutten.

Ik vind dat Ikea op een fijne, laagdrempelige manier een hydrocultuur kweeksysteem op de markt heeft gezet waar je nu als ‘enthousiaste leek’ aan durft te beginnen.

Lange en Dunne Zaailingen Voorkomen

Elk jaar krijg ik, vooral in het vroege voorjaar, behoorlijk wat vragen van mensen die in huis hebben gezaaid en zich afvragen of het wel goed is dat de zaailingen na het kiemen zo lang en dun worden. Waarom doen ze dat, komt het nog goed, hoe kun je de zaailingen nog redden, etc.. Het is dus een probleem dat vaak voorkomt.

Het is zeker niet altijd even makkelijk om het probleem op te lossen als de zaailingen eenmaal al te lang en te dun zijn; als je te lang wacht is de kans groot dat ze uiteindelijk ten dode opgeschreven zijn. Oftewel: je wilt dit probleem graag voorkomen. En als dat niet is gelukt, dan wil je het in een zo vroeg mogelijk stadium herkennen en oplossen.

Oorzaken, Symptomen en Oplossingen

Om te kiemen hebben de meeste zaden tijd, vocht en warmte nodig, maar om te groeien hebben de zaailingen ook licht nodig. Elke plant heeft zijn eigen behoefte aan warmte, licht en voeding en zijn eigen kiemtijd. Pepers hebben bijvoorbeeld vrij veel warmte en tijd nodig om te kiemen en te groeien.

De oorzaak van lange en dunne zaailingen is een verstoring in de balans tussen licht en warmte. Hoe warmer - des te sneller zullen zaailingen groeien. Maar als daar niet ook de juiste hoeveelheid licht is zullen de zaailingen zich rekken en strekken naar het licht.

Mits je er op tijd bij bent en de zaailingen nog niet zo dun en lang zijn dat ze al omvallen of het waterige stengeltje al heel dun wordt en gaat knakken. Als je het in een vroeg stadium herkent kun je maatregelen nemen. En die maatregelen zijn vrij simpel; zet de zaailingen lichter en koeler. Niet direct naar buiten want dan is de overgang te groot.

Wat kun je doen wanneer je zaailingen al behoorlijk lang en dun zijn? Je kunt de zaailingen die zich al flink naar het licht hebben uitgestrekt heel voorzichtig (want de steeltjes breken heel snel en gemakkelijk en de zaailingen hebben maar heel weinig worteltjes) verspenen en dan dieper oppotten in een nieuw potje. En daarmee bedoel ik dat je zeker een derde deel tot de helft van het steeltje dan onder de grond ‘begraaft’.

Uiteindelijk is het met deze zaailing nog helemaal goed gekomen, ik heb haar afgehard en naar de kas gebracht. En daar groeide ze gezond verder.

Zaai soorten die best wat kou kunnen verdragen niet te vroeg binnenshuis, kijk achterop het zakje zaden en zaai volgens de richtlijnen (of kijk naar de bekende zaaitabellen). Beter even wachten en in maart of april buiten zaaien, dan dat je te vroeg te warm en dus altijd ook te donker in huis zaait en het mislukt.Als je het toch wilt proberen of geen andere mogelijkheid hebt; zaai dan op de meest koele plaats in huis, direct in een raamkozijn op het westen of zuiden.

Houd zaailingen in de gaten, zodra je ziet dat ze iets te lang en dun worden kun je nog prima ingrijpen en een betere standplaats zoeken.

Tips voor Groenten Kweken in Potten

In vervolg op het algemene hoofdstuk over het tuinieren in potten en bakken hoop ik in dit hoofdstuk wat meer specifieke tips met betrekking tot groenten in potten te geven. Dat betekent dus helemaal niet dat je moet kiezen, juist het tuinieren in potten maakt dat je elke pot zo aan kunt passen dat vrijwel alles erin kan groeien. En dus kun je een groentepottentuin maken, of een bloemenpottentuin, maar waarom niet van alles wat?

Bedenk dat groenten soms eenjarig, en soms tweejarig zijn. Sommige zijn groot, sommige klein, sommigen geven een grote opbrengst en sommige soorten maar een heel kleine opbrengst. Dat kost je dus veel moeite, water geven, verzorging, tijd, etc. voor een minieme oogst.

Specifieke Groenten in Potten

Sla en Andijvie: Heeft een korte groeitijd en kan dus meerdere keren geteeld worden. Heeft wel een vrij grote pot nodig, iets groter dan de grootte van een krop. Leuk is ook om bijvoorbeeld een grote pot te gebruiken en dan bijvoorbeeld 3 of 4 kroppen tegelijk te telen. Of 2 andijvie en 2 sla (sla heeft ook een korte groeitijd).

Koolsoorten: Het telen van koolgewassen in de volle grond al niet altijd even gemakkelijk is, en dat het telen in pot nog lastiger is: veeleisend en dan ook nog niet een heel grote opbrengst want elke koolplant geeft dus maar 1 kool. Aan de andere kant wel erg leuk in combinatie met andere planten, decoratief, soms winterhard en wintergroen.

Postelein: Deze groente heeft veel ruimte nodig maar dat mogen dan wel ondiepe potten zijn (want postelein is een laag plantje dat ondiep wortelt en dat je breedwerpig zaait, je hebt er dus vooral in de breedte veel ruimte voor nodig). Het leuke van Postelein is dat ze enorm snel kiemt en groeit; je kunt haar dus zaaien, en binnen 4 tot 5 weken al eten en daarna nogmaals zaaien of er iets ander in zetten.

Prei: Zomerprei kun je de hele herfst oogsten, winterprei kun je tot na de winter laten staan en dat kan leuk zijn voor potten want dan heb je ook in de winter nog iets groens in de potten, en iets te oogsten. Kijk voor de algemene teeltwijzen even bij Prei. Persoonlijk vind ik prei in potten wel wat lastig (sterker nog, ik vind ze in de volle grond al lastig), omdat ze veel voeding, vocht en tijd nodig hebben.

Snijbiet: En ze is zeer geschikt voor potten want zolang je het hart intact laat kun je bladeren blijven plukken, van het late voorjaar tot in de herfst. 1 snijbietplant wordt wel vrij groot, probeer er 4 in een flink formaat pot (40-50 cm doorsneden) te zetten en je kunt er met een gezin dus meerdere keren van eten.

Veldsla: Ze blijft klein en wortelt ondiep dus ze past in elke lagere pot/bak. Je moet er wel flink wat van plukken voor een maaltijd, het is handig om haar breedwerpig in een bak met een groot oppervlak te zaaien.

labels:

Zie ook: