Nederland staat wereldwijd bekend om zijn rijke assortiment aan koek, snoep, chocolade en wafels. De Nederlandse zoetwarenindustrie is een bruisende sector die ambachtelijke tradities combineert met technologische innovatie en duurzaamheid. Of het nu gaat om eeuwenoude merken of moderne multinationals, elk bedrijf levert een unieke bijdrage aan deze smakelijke sector.

Nederland en Chocolade: Een Historisch Overzicht

De relatie van Nederland met cacao en chocolade begon in de 17e eeuw, toen het land een belangrijke speler werd in de handel via de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Deze historische ontwikkeling legde de basis voor Nederland als een centrum voor cacaoverwerking en -handel. In de 19e eeuw ontwikkelde Coenraad van Houten het Dutching-proces, waarmee de kwaliteit van chocolade aanzienlijk verbeterd werd. Deze uitvinding maakte de weg vrij voor de massaproductie van chocolade en positioneerde Nederland als een innovator in de industrie.

Nederland als Importeur en Exporteur van Cacao

Nederland is momenteel een van de grootste importeurs van cacaobonen ter wereld. De havens van Rotterdam en Amsterdam spelen hierin een centrale rol. Deze havens fungeren niet alleen als doorvoerpunten voor cacaobonen die naar andere Europese landen gaan, maar zijn ook de locatie van significante verwerkingsfaciliteiten. De Nederlandse verwerkingsindustrie staat bekend om zijn efficiëntie en kwaliteit, en levert een breed scala aan cacaoproducten, waaronder cacaoboter, cacaopoeder en cacaomassa.

Een groot deel van de in Nederland geïmporteerde cacaobonen wordt verwerkt tot chocolade en vervolgens weer geëxporteerd.

Grootste importeur van cacaobonen in 2022

Nederland scoort in 2022 wereldwijd de eerste plaats als grootste importeur van cacaobonen:

Nr. Land Hoeveelheid (ton)
1 Nederland 772.785
2 Duitsland 472.926
3 Maleisië 459.400
4 Verenigde Staten van Amerika 343.801
5 België 328.898
6 Indonesië 239.152
7 Frankrijk 169.456
8 Canada 134.900
9 Italië 100.920
10 Singapore 95.396

Nederland staat bovenaan de lijst als de grootste importeur van cacaobonen, gevolgd door Duitsland en Maleisië. Deze gegevens geven een interessant inzicht in de wereldwijde dynamiek van de handel in cacaobonen.

Export van chocolade in 2022

In onderstaande tabel is te zien dat Nederland als exportland van chocolade wereldwijd de derde plaats scoort:

Nr. Land Hoeveelheid (ton)
1 Duitsland 990.398
2 België 667.471
3 Nederland 489.140
4 Polen 456.081
5 Canada 425.078
6 Italië 415.212
7 Verenigde Staten van Amerika 332.030
8 Frankrijk 324.095
9 Turkije 251.175
10 Mexico 222.113

Duitsland staat bovenaan de lijst als de grootste exporteur van chocolade, gevolgd door België en Nederland. Deze landen spelen een significante rol in de wereldwijde chocoladehandel.

Belangrijke Nederlandse Bedrijven in de Cacao- en Chocolade-industrie

Nederland herbergt enkele van de grootste cacao- en chocoladebedrijven ter wereld. Enkele bekende bedrijven en organisaties zijn:

  • Cargill Cocoa & Chocolate: Cargill is een van de grootste spelers in de wereldwijde cacaomarkt en heeft een aanzienlijke verwerkingsfaciliteit in Nederland.
  • Barry Callebaut: Deze Zwitserse chocoladefabrikant heeft een sterke aanwezigheid in Nederland en staat bekend om zijn hoogwaardige chocoladeproducten.
  • Tony’s Chocolonely: Een Nederlands bedrijf dat zich richt op het produceren van 100% slaafvrije chocolade, bekend om zijn ethische benadering van chocoladeproductie.
  • De Zaan: Onderdeel van Olam, De Zaan biedt een breed scala aan cacaoproducten en staat bekend om zijn kwaliteit en innovatie.
  • Royal Duyvis Wiener: Gespecialiseerd in machines voor cacaoverwerking en chocoladeproductie, speelt het een belangrijke rol in de technologische aspecten van de industrie.
  • Nederlandse Cacaofabriek: Een historische speler in de Nederlandse cacaoverwerking, bekend om zijn kwaliteitscacaoboter en -poeder.
  • Verkade: Een traditioneel Nederlands merk dat al meer dan een eeuw chocoladeproducten maakt, geliefd om zijn kwaliteit en assortiment.
  • Chocolatemakers: Een ambachtelijke chocoladeproducent die zich richt op duurzaamheid en directe handelsrelaties met cacaoboeren.
  • Droste: Bekend om zijn cacaopoeder en chocoladerepen, Droste is een van de oudste chocolademerken in Nederland.
  • Heinde & Verre: Een relatief nieuwe speler, bekend om zijn luxe, ambachtelijke chocolade die wereldwijd gewaardeerd wordt.
  • Mars Nederland: Een belangrijke speler in de chocolademarkt, bekend om zijn brede assortiment aan chocoladeproducten.
  • Nestlé Nederland: Biedt een verscheidenheid aan chocoladeproducten en is actief betrokken bij initiatieven voor duurzame cacao.
  • Chocoa Festival: Een jaarlijks evenement in Amsterdam dat zich richt op duurzame cacao en chocolade en belangrijke spelers uit de industrie samenbrengt.

Duurzaamheid en Maatschappelijke Verantwoordelijkheid

Nederlandse bedrijven en onderzoeksinstellingen zijn voortrekkers in innovatie binnen de cacaosector. Dit omvat niet alleen de verbetering van verwerkingsmethoden maar ook de ontwikkeling van duurzamere praktijken. Nederland neemt een voortrekkersrol in het aanpakken van problemen zoals ontbossing en bosdegradatie, kinderarbeid en oneerlijke handelspraktijken in de cacaosector. Er wordt aanzienlijk geïnvesteerd in traceerbaarheid en transparantie van de toeleveringsketen, met als doel de sociale en milieu-impact van cacaoproductie te verminderen.

Nederland is een voorloper in het gebruik van gecertificeerde cacao, zoals Fairtrade en Rainforest Alliance.

Tony's Chocolonely: Een Voorbeeld van Ethische Chocolade

Tony’s Chocolonely werd in luttele jaren tijd de grootste chocolademaker van Nederland. Het merk groeit, baas Henk Jan Beltman werd Marketeer of the Year 2016, en kreeg eind 2015 de EY Emerging Entrepreneur Of The Year award.

Tony’s Chocolonely is uitgeroepen tot één van de TIME100 Most Influential Companies of 2025. Een internationaal gerenommeerde lijst, waarin bedrijven worden belicht die wereldwijd een enorme impact hebben. Tony’s is samen met ASML het enige Nederlandse bedrijf dat in de lijst staat. Tony’s heeft als missie om een einde te maken aan de uitbuiting in de cacao-industrie. Vanaf dag één is het onze missie geweest om met onze reep de chocolade-industrie te veranderen door het bewustzijn over misstanden in de industrie te vergroten, het goede voorbeeld te geven en anderen te inspireren om samen met ons cacao-industrie eerlijker en rechtvaardiger te maken. Want hoe meer stemmen meedoen, hoe sneller we uitbuiting in cacao kunnen stoppen.

Tony’s Chocolonely is een B Corp en Fairtrade gecertificeerd impactbedrijf dat een einde wil maken aan uitbuiting in cacao. Niet alleen in de cacao hun eigen chocolade, maar in alle chocolade wereldwijd. Het bedrijf is in 2005 opgericht door drie journalisten van het Nederlandse tv-programma ‘Keuringsdienst van Waarde’, nadat ze hadden ontdekt dat de grootste chocoladefabrikanten ter wereld cacao inkochten van plantages die gebruik maakten van illegale kinder- en dwangarbeid. Vanaf dat moment heeft Tony’s Chocolonely zich ingespannen om mensen bewust te maken van de ongelijkheid in de chocolade-industrie. Tony’s Chocolonely wil de hele chocolade-industrie inspireren om mee te doen om uitbuitingsvrije cacao de norm te maken.

Verkade: Van Voorloper tot Achterblijver?

Als je supermarkten binnenloopt en voor het chocoladeschap gaat staan, dan zie je dat de ruimte voor de repen van Verkade vaak aanzienlijk kleiner is dan die van andere merken zoals Milka, Lindt, Côte d'Or of Tony's Chocolonely. Vroeger was dat wel anders. Chocoladerepen van Verkade lagen vaak goed zichtbaar voor het grijpen.

Verkade heeft inderdaad marktaandeel verloren bij Albert Heijn, zegt commercieel directeur a.i. Fabian van Schie van Verkade. En dat moet toch een beetje pijn doen. Albert Heijn is met een marktaandeel van zo'n 35 procent namelijk verreweg de grootste supermarktketen in Nederland. Dat verlies van marktaandeel zou vooral komen door een herlancering van het eigen merk Delicata door Albert Heijn. Volgens Van Schie worden er volgend jaar twee nieuwe chocoladeproducten gelanceerd, waarmee een poging wordt gedaan supermarktklanten weer terug te winnen.

Wie supermarkten binnenwandelt en een beetje oplet, ziet duidelijk dat er de laatste jaren een flinke strijd heeft gewoed in het chocoladeschap. Bij twee grote Albert Heijns telden we in totaal zo'n 180 verschillende verpakkingen van chocoladerepen. Daarvan waren er maar vier van Verkade. Bij vijf AH to go's bleek het merk helemaal niet te koop, terwijl er vaak tientallen verschillende soorten chocola liggen. Ook in supermarkten van andere ketens is er relatief weinig plek voor repen van Verkade.

Niet alleen is er minder plek voor repen van Verkade. Ook hun plaats in het schap laat vaak te wensen over. De beste plek in de winkelschappen is op oog- en grijphoogte, zo'n beetje tussen je navel en je ogen, legt merkendeskundige Rik Riezebos uit. Maar daar liggen de repen van Verkade nu vaak niet meer. Bij een aantal supermarkten waar we keken liggen de repen van Verkade vaak óf onderin óf helemaal bovenin. Dat zijn zo'n beetje de slechtste plekken in het schap. En als de repen op een betere plekken liggen dan liggen ze meestal niet op oog- en grijphoogte.

Verkade heeft de slag gemist, zegt Dirk Mulder, een bankier van ING die zich specialiseert in handel en retail. De 'look en feel' van het merk is traditioneel. Andere merken zijn vele malen vernieuwender, met nieuwe smaken en kleurrijke verpakkingen, vindt hij. "Op het moment dat je succesvol bent kun je ook te veel vasthouden aan succes en daardoor de volgende slag missen", zegt Mulder.

Verkade was in 2008 het eerste chocolade A-merk in de wereld dat helemaal overstapte op fair trade. In 2014 werd Verkade overgenomen door het Turkse Yildiz Holding. In 2015, dus een jaar na de overname, stopte Verkade met het Fairtrade keurmerk. Inmiddels scoort Verkade juist laag qua duurzaamheid: een magere 38e plek volgens Rank a Brand.

Toekomstige trends en ontwikkelingen

Naarmate de wereldwijde vraag naar chocolade blijft groeien, staat de Nederlandse cacao- en chocolade-industrie voor verschillende uitdagingen en kansen. Een van de grootste uitdagingen is het waarborgen van een duurzame toeleveringsketen die economisch levensvatbaar is voor cacaoboeren, terwijl de milieueffecten worden geminimaliseerd, onder andere door de in 2023 aangenomen EUDR (European Union Deforestation Free Regulation).

Invloed van de EUDR op chocolade

De European Union Deforestation-free Regulation (EUDR) heeft aanzienlijke gevolgen voor de wereldwijde en Nederlandse chocolademarkt. De EUDR richt zich op het verminderen van ontbossing en milieu-impact verbonden aan de productie van grondstoffen zoals cacao. Voor chocoladeproducenten in Nederland en andere EU-landen betekent dit strengere eisen aan de herkomst van cacao. Producenten moeten nu verzekeren dat hun cacao niet bijdraagt aan ontbossing en voldoet aan bepaalde milieu- en sociale normen.

labels:

Zie ook: